Trước đó, trẻ đã được khám và điều trị tại nhiều cơ sở y tế với chẩn đoán viêm hô hấp, viêm phế quản nhưng triệu chứng không cải thiện. Qua khai thác bệnh sử, các bác sĩ ghi nhận bệnh khởi phát đột ngột sau khi trẻ đi học nhà trẻ về với biểu hiện khàn tiếng thoáng qua, sau đó xuất hiện những cơn ho ngày càng nhiều. Hai ngày trước nhập viện, trẻ bắt đầu sốt từng cơn, ho nhiều đàm nên được chuyển đến Bệnh viện Nhi Đồng 1.
Hình ảnh X-quang ngực cho thấy tổn thương đám mờ vùng 1/3 giữa phổi trái, gần như không thay đổi so với phim chụp cách đó 3 tuần tại tuyến trước, mặc dù trẻ đã được điều trị kháng sinh thích hợp.
Đặc điểm khởi phát đột ngột, diễn tiến kéo dài và đáp ứng chậm với điều trị đã gợi ý khả năng bệnh nhi bị dị vật đường thở. Do đó, bệnh nhi được chỉ định chụp cắt lớp vi tính lồng ngực độ phân giải cao (HRCT) kết hợp dựng hình đường thở. Kết quả phát hiện một dị vật nằm trong lòng phế quản thùy lưỡi, gây tắc nghẽn một phần và dẫn đến tình trạng viêm nhiễm kéo dài ở nhu mô phổi thùy lưỡi.
Theo y văn, khi dị vật lưu lại trong đường thở nhiều ngày hoặc nhiều tuần, phản ứng viêm mạn tính có thể tạo mô hạt tăng sinh bao quanh dị vật, làm hẹp lòng phế quản, tăng nguy cơ chảy máu và khiến việc lấy dị vật qua nội soi trở nên khó khăn. Trong một số trường hợp, khi dị vật nằm sâu, bám chặt, bị mô hạt che phủ hoặc không thể lấy an toàn qua nội soi, phẫu thuật mở ngực có thể được cân nhắc.
Trước tình huống này, ê-kíp đã hội chẩn đa chuyên khoa và chuẩn bị đầy đủ các phương án dự phòng. Với sự phối hợp chặt chẽ giữa nhóm nội soi hô hấp can thiệp và Gây mê hồi sức, dị vật đã được lấy ra thành công bằng nội soi phế quản ống mềm. Dị vật là một mẩu xương lươn có nhiều góc cạnh sắc nhọn, nằm sâu trong lòng phế quản và bị mô hạt che phủ gần hoàn toàn. Can thiệp thành công không chỉ giải quyết nguyên nhân gây nhiễm trùng kéo dài mà còn giúp trẻ tránh được nguy cơ phải phẫu thuật mở ngực.
Các bác sĩ cho biết không phải mọi trường hợp dị vật đường thở đều khởi phát bằng cơn sặc dữ dội hoặc tím tái. Sau giai đoạn xâm nhập ban đầu, nhiều trẻ chỉ còn những biểu hiện không điển hình như ho kéo dài, khò khè khu trú một bên, viêm phổi tái diễn cùng vị trí, xẹp phổi kéo dài hoặc đáp ứng kém với điều trị kháng sinh. Vì vậy, khai thác kỹ bệnh sử kết hợp với việc duy trì mức độ nghi ngờ phù hợp có vai trò quan trọng trong chẩn đoán. Đáng lưu ý, X-quang ngực có thể hoàn toàn bình thường hoặc chỉ ghi nhận các dấu hiệu gián tiếp, đặc biệt khi dị vật không cản quang.
Chủ động phòng ngừa và phát hiện sớm dị vật đường thở ở trẻ nhỏ
Các bác sĩ khuyến cáo:
1. Biện pháp phòng ngừa
- Chuẩn bị thức ăn an toàn: Loại bỏ kỹ xương cá, xương lươn, xương gà và các hạt cứng trước khi cho trẻ ăn; cắt nhỏ thức ăn phù hợp với độ tuổi.
- Tạo thói quen ăn uống an toàn: Không để trẻ vừa ăn vừa chạy nhảy, cười đùa, khóc hoặc xem tivi, điện thoại.
- Giám sát trẻ: Người lớn cần quan sát trẻ trong suốt bữa ăn. Các đồ vật nhỏ như mảnh đồ chơi, hạt cúc, đồng xu, pin cúc áo và các vật dụng có kích thước nhỏ cần được để ngoài tầm với của trẻ.
2. Dấu hiệu cần cấp cứu ngay
Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu ngay khi trẻ có một trong các biểu hiện sau:
- Sặc đột ngột, ho dữ dội khi đang ăn hoặc chơi.
- Khó thở, tím môi hoặc tím tái.
- Thở rít, không thể nói, khóc hoặc phát ra âm thanh.
- Ho liên tục kèm khó thở sau cơn sặc.
3. Dấu hiệu cần đưa trẻ đi khám sớm
Phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở có chuyên khoa hô hấp nhi để được đánh giá nếu trẻ có một trong các biểu hiện sau:
- Có tiền sử sặc hoặc ho đột ngột khi đang ăn, ngậm thức ăn hoặc chơi với đồ vật nhỏ, dù sau đó trẻ có vẻ bình thường.
- Ho hoặc khò khè kéo dài sau một cơn sặc nghi ngờ.
- Ho kéo dài không rõ nguyên nhân hoặc đã điều trị nhiều lần nhưng không khỏi.
- Khò khè tái diễn hoặc khò khè kéo dài không rõ nguyên nhân.
- Sốt, ho hoặc viêm phổi tái đi tái lại, đặc biệt khi bác sĩ ghi nhận tổn thương phổi kéo dài hoặc lặp lại tại cùng một vị trí.
- Không nên chờ đến khi trẻ khó thở nặng mới đưa đi khám. Dị vật đường thở có thể không gây biểu hiện rầm rộ ngay từ đầu. Nếu bị bỏ quên, dị vật có thể dẫn đến viêm phổi kéo dài, xẹp phổi, giãn phế quản hoặc các tổn thương phổi khó hồi phục.
(Ảnh: BVCC)
BS. Nguyễn Ngọc Phúc, BS, Phạm Minh Nhựt, BS. Lê Bình Bảo Tịnh - Nhóm Nội soi khoa Hô hấp, Bệnh viện Nhi Đồng 1.
Tuấn Minh (ghi lại)
