Phát huy dân chủ thực chất để củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Đoàn kết phải gắn với dân chủ thực chất

Trước thềm Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, ông Nguyễn Túc - Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Văn hóa - Xã hội thuộc Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (với hơn 30 năm gắn bó cùng công tác Mặt trận) đã có những chia sẻ với Đời sống & Pháp luật về những kỳ vọng trước Đại hội lần này.

Ông nhấn mạnh rằng, mỗi kỳ Đại hội Mặt trận đều gắn với một dấu mốc quan trọng của cách mạng Việt Nam. Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031 sắp tới cũng mang ý nghĩa đặc biệt khi đất nước bước vào "kỷ nguyên phát triển" như tinh thần Đại hội XIV của Đảng đã xác định.

Theo ông, nếu Đại hội lần thứ I của Mặt trận sau ngày đất nước thống nhất mang dấu ấn "Bắc - Nam sum họp một nhà", đánh dấu sự hợp nhất của ba tổ chức Mặt trận lớn thành Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thống nhất, thì Đại hội thời kỳ đổi mới lại mở ra tư duy phát huy sức mạnh toàn dân trên cơ sở "dân là gốc".

"Trước đây, đoàn kết được xác định trên cơ sở yêu nước và yêu chủ nghĩa xã hội, rồi yêu nước và tán thành chủ nghĩa xã hội. Nhưng đến thời kỳ đổi mới, đoàn kết được đặt trên nền tảng tán thành công cuộc đổi mới vì mục tiêu giữ vững độc lập, chủ quyền quốc gia, sớm đưa đất nước thoát nghèo nàn, lạc hậu, hướng tới dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh", ông Nguyễn Túc nhấn mạnh.

Bước vào nhiệm kỳ mới, theo ông, yêu cầu đặt ra đối với Mặt trận không chỉ là tiếp tục phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc mà còn phải đổi mới mạnh mẽ hơn về phương thức hoạt động để đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Ông Nguyễn Túc đặc biệt nhấn mạnh ý nghĩa của các khẩu hiệu được xác định trong nhiệm kỳ mới là "Đoàn kết, dân chủ, đổi mới, sáng tạo, phát triển". Theo ông, muốn phát huy được sức mạnh đoàn kết trong bối cảnh mới thì điều cốt lõi là phải thực hiện dân chủ thực chất hơn nữa.

Ông dẫn lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Muốn đoàn kết thực sự thì phải có dân chủ thực sự". Trong điều kiện phát triển nền kinh tế nhiều thành phần theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay, yêu cầu này càng trở nên quan trọng.

"Ngày trước, trong thời bao cấp, điều kiện sống của các tầng lớp xã hội không chênh lệch nhiều. Nhưng hiện nay, mức sống, điều kiện kinh tế, lối sống và suy nghĩ của các tầng lớp đã rất khác nhau. Có những doanh nhân mỗi tháng chi tiêu tới hàng tỷ đồng, trong khi nhiều người dân vùng sâu, vùng xa vẫn còn khó khăn. Vì thế, việc củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong điều kiện mới không còn đơn giản như trước", ông phân tích.

Theo ông, trong bối cảnh Đảng xác định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, Mặt trận càng phải làm tốt vai trò cầu nối giữa các tầng lớp nhân dân, bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tham gia đóng góp ý kiến vào quá trình xây dựng đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước.

"Làm sao để người dân thấy việc góp ý, giám sát, phản biện xã hội không phải là điều gò bó mà trở thành trách nhiệm tự nhiên, tự giác của mỗi người dân", ông nói.

Ông cũng cho rằng đoàn kết muốn bền vững thì phải đi cùng sự hài hòa lợi ích. Những chủ trương chăm lo cho đồng bào vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số thời gian qua chính là minh chứng cụ thể cho tinh thần ấy. "Không thể chỉ nói đoàn kết bằng lời mà phải có những chính sách cụ thể chăm lo đời sống nhân dân thì người dân mới tin tưởng và gắn bó", ông nhấn mạnh.

Tăng cường giám sát, phản biện trong giai đoạn mới

Theo ông Nguyễn Túc, một trong những bài học lớn của công cuộc đổi mới là phải tránh tư tưởng chủ quan, duy ý chí. Ông nhắc lại giai đoạn sau năm 1975, khi đất nước tiến hành hợp nhất nhiều địa phương với kỳ vọng tạo ra quy mô lớn để phát triển nhanh, nhưng thực tế lại bộc lộ nhiều bất cập, dẫn tới khủng hoảng kinh tế và lạm phát rất cao vào giữa những năm 1980.

"Từ bài học đó cho thấy, trong nhiệm kỳ tới, Mặt trận cần làm tốt hơn nữa vai trò giám sát và phản biện xã hội", ông nói.

Theo ông, Mặt trận cần tiếp tục phát huy vai trò tập hợp ý kiến của nhân dân đối với các chủ trương, chính sách lớn; phản ánh trung thực tâm tư, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân để giúp Đảng, Nhà nước có thêm cơ sở hoàn thiện chính sách.

"Chức năng giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận phải được thực hiện mạnh mẽ hơn, thực chất hơn", ông nhấn mạnh.

Một vấn đề khác được ông Nguyễn Túc đặc biệt quan tâm là nâng cao hiệu quả hoạt động của các Hội đồng tư vấn thuộc Mặt trận.

Theo ông, dù biên chế cơ quan Mặt trận không lớn nhưng hệ thống Hội đồng tư vấn lại quy tụ rất nhiều chuyên gia, nhà khoa học, nguyên lãnh đạo các bộ, ngành giàu kinh nghiệm trên nhiều lĩnh vực. "Mặt trận phải tận dụng tốt hơn nữa trí tuệ của đội ngũ này. Đây là nguồn lực rất quý để tham gia phản biện, hiến kế, góp ý chính sách", ông nói.

Bên cạnh những yêu cầu về đổi mới tư duy và phương thức hoạt động, ông Nguyễn Túc cho rằng nhiệm kỳ tới cần đặc biệt quan tâm củng cố hệ thống Mặt trận ở cơ sở, nhất là trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Theo ông, Ban Công tác Mặt trận tại thôn, làng, ấp, bản, tổ dân phố là lực lượng trực tiếp gắn bó với nhân dân, nắm bắt đời sống thực tiễn và giữ vai trò rất quan trọng trong việc phát huy khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

"Cần tiếp tục củng cố, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ cán bộ Mặt trận ở cơ sở để họ thực hiện tốt trách nhiệm của mình", ông đề xuất.

Ông Nguyễn Túc cho rằng Đại hội XI của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam không chỉ là dấu mốc tổ chức mà còn là bước chuyển quan trọng về tư duy và hành động nhằm đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.

"Những người được lựa chọn tham gia Ủy ban Mặt trận nhiệm kỳ mới phải thấy đây không chỉ là vinh dự mà còn là trách nhiệm rất lớn trước nhân dân, trước đất nước", ông nói.

Theo ông, suy cho cùng, mọi đổi mới của Mặt trận cũng đều hướng tới mục tiêu thực hiện tâm nguyện cuối cùng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong Di chúc: Xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh.