Cuối năm 2025, xuất hiện các báo cáo cho biết những con bồ câu được cấy điện cực vào não đã hoàn thành thành công các bài kiểm tra bay có kiểm soát trên bầu trời thủ đô nước Nga.
Theo tuyên bố của công ty, những con chim này có thể bay theo lộ trình được lập trình sẵn và quay trở về điểm xuất phát khi nhận lệnh. Thử nghiệm này đánh dấu một lộ trình khác biệt trong việc tạo ra các “sinh vật lai” giữa sinh học và máy móc.
Dù dự án được giới thiệu là phục vụ mục đích dân sự. Thời điểm triển khai cùng những năng lực kỹ thuật của dự án vẫn khiến giới quan sát đặt câu hỏi về tiềm năng phát triển trong tương lai.
Cấy chip não để biến bồ câu thành “thiết bị bay có điều khiển”
Dự án mang tên PJN-1 không dựa vào huấn luyện động vật theo cách truyền thống, mà sử dụng các kỹ thuật phẫu thuật thần kinh có độ chính xác cao. Các bác sĩ sử dụng khung định vị lập thể (stereotactic frame) để đưa những điện cực siêu nhỏ vào các vùng cụ thể trong não bồ câu.
Những điện cực này được nối với một bộ kích thích điện nhỏ gắn trên đầu con chim, cho phép người điều khiển tác động đến chuyển động của chim thông qua các xung điện. Toàn bộ hệ thống điện tử hỗ trợ được đặt trong một chiếc “ba lô” siêu nhẹ mà con chim mang theo, bên trong gồm bộ điều khiển, thiết bị định vị và các tấm pin mặt trời để cấp năng lượng.
Một camera nhỏ gắn trước ngực bồ câu ghi lại hình ảnh trong quá trình bay. Người vận hành có thể gửi lệnh để chim rẽ trái hoặc phải. Trong khi đó, hệ thống GPS theo dõi vị trí của nó theo thời gian thực. Phương thức này tương tự cách điều khiển một thiết bị bay không người lái thông thường.
Theo các nhà phát triển, bồ câu có thể được đưa vào sử dụng ngay sau phẫu thuật mà không cần giai đoạn huấn luyện. Công ty cũng khẳng định tỷ lệ sống sót của chim sau cấy ghép đạt 100%, dù chưa có kiểm chứng độc lập.
Vì sao bồ câu có thể vượt trội so với drone trong một số nhiệm vụ?
Startup này cho rằng bồ câu có nhiều lợi thế thực tế so với drone truyền thống trong một số môi trường nhất định. Một con bồ câu có thể bay liên tục tới khoảng 480 km trong một ngày mà không cần dừng lại để thay pin.
Chúng có khả năng di chuyển linh hoạt trong địa hình phức tạp, luồn lách qua không gian hẹp và bay trong điều kiện thời tiết mà các drone cỡ nhỏ không thể. Là sinh vật sống, bồ câu không phụ thuộc vào động cơ điện hay pin. Ngoài ra, chúng còn có thể hoạt động tại những khu vực bị hạn chế không phận đối với drone.
Những đặc điểm này khiến “thiết bị bay sinh học” được cho là phù hợp với các nhiệm vụ như kiểm tra đường ống, khảo sát khu công nghiệp, giám sát đường dây điện hoặc hỗ trợ tìm kiếm cứu nạn ở những nơi khó tiếp cận.
Nhà sáng lập Alexander Panov nhấn mạnh rằng bồ câu mới chỉ là bước khởi đầu. Công ty tin rằng công nghệ này có thể áp dụng cho nhiều loài chim khác nhau, tùy theo yêu cầu về tải trọng và tầm bay.
Startup này chưa công bố thời điểm thương mại hóa hay mức giá cụ thể. Trên mặt truyền thông, nhóm nghiên cứu tập trung vào các ứng dụng dân sự như giám sát hạ tầng và hỗ trợ cứu hộ, đồng thời tránh đề cập đến khả năng sử dụng cho mục đích quân sự hay giám sát bí mật. Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng nếu công nghệ hoạt động đúng như mô tả, nó hoàn toàn có thể thu hút sự quan tâm của các cơ quan nhà nước.
Ở thời điểm hiện tại, những bằng chứng vẫn chủ yếu đến từ tuyên bố của công ty và các báo cáo thử nghiệm ban đầu. Năng lực thực sự của PJN-1 vẫn còn là dấu hỏi.
Khánh Linh
Theo IE
