Sau khi có những xác nhận về việc các cuộc đàm phán giữa Nga và Ấn Độ liên quan đến thỏa thuận sản xuất nhượng quyền tiêm kích thế hệ thứ năm Su-57 đã bước vào giai đoạn kỹ thuật chuyên sâu, nhiều nguồn tin từ phía Ấn Độ đã lên tiếng về khả năng dòng máy bay này sẽ sớm được trang bị cho các phi đoàn tiền phương.
Các đánh giá về lộ trình mua sắm của Ấn Độ hiện tập trung vào ba kịch bản chính:
Mua trực tiếp một số lượng nhỏ máy bay nguyên bản từ Nga.
Sản xuất nhượng quyền tại Ấn Độ với những thay đổi hạn chế.
Thực hiện một chương trình hợp tác đầy tham vọng, trong đó máy bay sẽ được tùy chỉnh sâu để tích hợp các hệ thống phụ do Ấn Độ tự thiết kế.
Mặc dù việc đặt hàng các tiêm kích do Nga sản xuất vẫn rất khả thi nhằm trang bị cho 2-3 phi đoàn đầu tiên trước khi dây chuyền nội địa đi vào hoạt động, nhưng các báo cáo cho thấy Ấn Độ đang ưu tiên phương án tùy chỉnh sâu — dù là ngay từ đầu hay theo lộ trình cuốn chiếu — để phát triển một biến thể Su-57 hoàn toàn khác biệt so với nguyên bản.
Tiền lệ từ "Hổ xám" Su-30MKI
Mặc dù có lịch sử lâu dài trong các thỏa thuận sản xuất nhượng quyền, việc phát triển một biến thể Su-57 mang đậm dấu ấn nội địa với hệ thống điện tử hàng không tự sản xuất sẽ là một bước đi chưa từng có tiền lệ. Tuy nhiên, nhìn vào dòng Su-30MKI đang được lắp ráp tại Ấn Độ, tỷ lệ nội địa hóa đã tăng dần theo thời gian, không chỉ dừng lại ở các linh kiện Nga sản xuất dưới bản quyền mà còn bao gồm các hệ thống phụ do Ấn Độ tự thiết kế.
Minh chứng điển hình nhất là dự án phát triển radar mảng pha quét điện tử chủ động mới, dự kiến sẽ được tích hợp lên dòng máy bay này từ đầu đến giữa thập niên 2030. Sự tiến bộ vượt bậc của ngành quốc phòng Ấn Độ, đặc biệt là trong lĩnh vực điện tử, đối trọng với sự chững lại của các ngành công nghiệp Nga thời hậu Xô Viết, đã khiến việc sử dụng các linh kiện nội địa trở nên khả thi hơn bao giờ hết.
Sức mạnh từ sự kết hợp Nga - Ấn
Bình luận về khả năng đưa vào biên chế biến thể Su-57 tùy chỉnh sâu với hệ thống điện tử nội địa, phi công - Đại tá Không quân Ấn Độ M. J. Augustine Vinod nhận định rằng, sự kết hợp giữa thiết kế của Nga và các hệ thống phụ của Ấn Độ sẽ tạo ra một sức mạnh đáng gờm.
"Khi bạn kết hợp đặc tính khí động học xuất sắc của Su-57 với hệ thống điện tử và phần mềm của Ấn Độ, bạn sẽ có một chiếc máy bay ưu việt hơn hẳn F-35," ông khẳng định.
Vị sĩ quan này cũng nhấn mạnh cấu hình động cơ đôi của Su-57 giúp nó có hiệu suất bay vượt trội. Mặc dù khả năng tàng hình của Su-57 được đánh giá là kém hơn so với các tiêm kích thế hệ năm của Mỹ và Trung Quốc (dù mức độ chênh lệch không quá cực đoan như giới phê bình phương Tây thường nhận định), nhưng điểm yếu lớn nhất của nó vẫn nằm ở hệ thống điện tử hàng không — hệ quả từ những hạn chế trong ngành điện tử của Nga.
Cuộc đua công nghệ Radar
Một nhược điểm chí tử của Su-57 là thiếu một hệ thống radar tiên tiến tương đương với dòng AN/APG-85 trên F-35 hoặc các cảm biến đối thủ trên J-20 và J-35 của Trung Quốc. Công nghiệp Nga đã chậm chân trong việc chuyển đổi sang sản xuất radar AESA, đi sau Trung Quốc hơn một thập kỷ và sau Mỹ gần hai thập kỷ.
Tuy nhiên, sự hợp tác với Ấn Độ có thể giúp bù đắp khiếm khuyết của cả hai bên, cho phép phát triển một hệ thống radar hiện đại hơn những gì mỗi quốc gia có thể tự làm độc lập. Việc khung thân Su-57 tích hợp tới 5 radar AESA riêng biệt mở ra cơ hội để tất cả các cảm biến này được thay thế bằng các dòng radar hợp tác phát triển hoặc do Ấn Độ thiết kế hoàn toàn.
Nhiều nguồn tin đồn đoán rằng một biến thể thu nhỏ của radar AESA Virupaksha (hiện đang được phát triển cho Su-30MKI) có thể sẽ được đưa lên Su-57. Radar này được cho là sử dụng ăng-ten đường kính 950mm với khoảng 2.400 module thu/phát, sử dụng công nghệ Gallium Nitride (GaN) để nâng cao hiệu suất.
Dù thông tin về radar mũi N036-1-01 hiện tại của Su-57 còn khá hạn chế, nhưng vào tháng 6/2025, đã có xác nhận rằng biến thể mới Su-57M1 sẽ sử dụng một radar chính mới. Đây có thể là một thiết kế hoàn toàn mới hoặc một phiên bản nâng cấp từ dòng N036. Một thỏa thuận chuyển giao công nghệ để hỗ trợ chương trình Virupaksha có thể là điều kiện then chốt của Ấn Độ trong việc mua Su-57, với ý định sử dụng các công nghệ này để tự phát triển radar cho dòng tiêm kích này về sau.
Quyền can thiệp vào "Mã nguồn": Lợi thế độc nhất
Yếu tố then chốt thúc đẩy khả năng tùy chỉnh Su-57 chính là lời đề nghị chưa từng có từ Tập đoàn Máy bay Thống nhất (UAC) của Nga vào tháng 5/2025: cung cấp cho Bộ Quốc phòng Ấn Độ quyền truy cập toàn bộ vào mã nguồn của Su-57.
Điều này sẽ cho phép Ấn Độ tùy chỉnh sâu diện rộng và tích hợp các loại vũ khí, hệ thống phụ nội địa mà không cần sự hỗ trợ từ Nga. Để so sánh, hiện nay chỉ có Vương quốc Anh có quyền truy cập đáng kể vào mã nguồn của F-35. Israel, quốc gia duy nhất được phép sửa đổi đáng kể dòng máy bay này, cũng chỉ có thể "cắm thêm" các thiết bị điện tử hạn chế của mình vào hệ thống mà không được phép thay đổi sâu vào các thành phần đã được tích hợp sẵn.
Ông Benni Cohen, Giám đốc bộ phận Lahav tại Israel Aerospace Industries, từng mô tả giới hạn tùy chỉnh của F-35I như sau:
"Nó giống như một kiến trúc mở nằm trên hệ thống trung tâm của F-35, tương tự như một ứng dụng trên iPhone của bạn. Nó không thay đổi bất cứ thứ gì trong chính chiếc máy bay, nhưng cung cấp cho Không quân Israel khả năng xử lý tiên tiến và linh hoạt với sự độc lập tương đối so với nhà sản xuất."
Như vậy, một chiếc Su-57 phiên bản Ấn Độ — với toàn quyền sửa đổi mã nguồn và phần mềm — sẽ nằm ở một đẳng cấp hoàn toàn khác về mức độ tùy biến. Ngoài ra, sự tồn tại của biến thể hai chỗ ngồi cũng đã được phía Nga nhiều lần xác nhận và có khả năng sẽ trở thành cấu hình tiêu chuẩn cho Ấn Độ. Hiệu quả cuối cùng của dòng máy bay này sẽ phụ thuộc rất lớn vào việc ngành quốc phòng Ấn Độ hiện thực hóa các tiến bộ công nghệ mà họ đang theo đuổi đến mức độ nào.
Quốc Vinh (Theo Military Watch)
