Mỗi mùa công bố điểm thi, bên cạnh niềm vui của các thí sinh và gia đình, mạng xã hội lại sôi động bởi những câu chuyện về các thủ khoa. Không chỉ điểm số, cách học của các em cũng trở thành đề tài được bàn luận.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay, một nữ sinh đạt 30/30 khối B00 chia sẻ từng học khoảng 15 tiếng mỗi ngày, giải hơn 1.000 đề và cho rằng đó là "sự đánh đổi cần thiết" để đạt kết quả như mong muốn.
Lời chia sẻ lập tức nhận được hàng nghìn lượt tương tác. Nhiều người bày tỏ sự đồng cảm và yêu thích. Dưới bài đăng, không ít bình luận xuất hiện như: "Cuối cùng cũng có thủ khoa nói sự thật", "Làm gì có chuyện không học ngày học đêm mà giỏi", "Không cày đề thì lấy đâu ra điểm tuyệt đối"...
Ở chiều ngược lại, nhiều người lại nhân cơ hội này để chê những thủ khoa từng chia sẻ rằng bản thân không học thêm, không thức khuya hay không "cày đề" quá nhiều. Có ý kiến thẳng thắn cho rằng những chia sẻ ấy chỉ nhằm tạo cảm hứng hoặc do truyền thông giật tít.
Liệu có công bằng?
Thực tế, nữ thủ khoa nói trên rất xứng đáng được ngợi khen. Thành tích của em là kết quả của sự kỷ luật, bền bỉ và nỗ lực rất lớn. Học 15 tiếng mỗi ngày trong một giai đoạn dài là điều không phải ai cũng đủ quyết tâm để làm được. Việc em chia sẻ thẳng thắn về những gì mình đã trải qua cũng giúp nhiều học sinh hiểu rằng thành công luôn đi kèm sự cố gắng.
Tuy nhiên, từ đó để kết luận rằng tất cả những thủ khoa khác đều "nói dối" nếu chia sẻ mình không học thêm hay không cày đề thì lại là một cách nhìn khá vội vàng.
Bởi giáo dục vốn chưa bao giờ chỉ có một con đường.
Điều nhiều người vô tình đánh đồng là "không học thêm, không cày đề ngày đêm" đồng nghĩa với "không học". Trong khi thực tế, đây là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau.
Một số học sinh có thể không giải hàng nghìn đề thi nhưng lại dành thời gian phân tích rất kỹ từng lỗi sai, đọc kỹ sách giáo khoa, học chắc kiến thức nền và chỉ luyện một số lượng đề vừa phải nhưng chất lượng. Có em học theo sơ đồ tư duy, có em học bằng cách giảng lại bài cho bạn, có em đọc thêm tài liệu tiếng Anh... Mỗi người có một chiến lược khác nhau.
Điều quan trọng không nằm ở việc ai học nhiều giờ hơn mà là học như thế nào.
Hiệu quả học tập phụ thuộc vào khả năng tiếp thu, tính chủ động và sự phù hợp của phương pháp với từng cá nhân. Một học sinh tiếp thu nhanh có thể chỉ cần hai hoặc ba giờ tập trung cao độ để đạt hiệu quả tương đương nhiều giờ học của người khác.
Yếu tố môi trường cũng rất khác nhau. Có em học tại những trường có chất lượng giảng dạy tốt, giáo viên hỗ trợ sát sao ngay trong giờ chính khóa và các tiết tăng cường nên không còn nhu cầu học thêm ngày đêm. Trong khi đó, nhiều học sinh khác phải tìm đến trung tâm để bù đắp kiến thức hoặc luyện thi chuyên sâu. Bởi vậy, nếu chỉ nhìn vào một lời chia sẻ rồi phủ nhận trải nghiệm của tất cả những người khác thì sẽ rất thiếu công bằng.
Một điều cũng cần lưu ý là đôi khi sự khác biệt đến từ cách truyền tải thông tin. Có em nói "không thức khuya" nhưng thực tế lại học rất tập trung vào ban ngày. Những khác biệt nhỏ trong cách diễn đạt có thể tạo nên những hiểu lầm lớn.
Có người thành công nhờ 15 tiếng học mỗi ngày. Có người lại đạt kết quả cao bằng cách học ít giờ hơn nhưng đều đặn, khoa học và hiệu quả. Không có một công thức duy nhất áp dụng cho tất cả.
Điều giống nhau ở các em không phải là số giờ học, mà là sự bền bỉ, kỷ luật và nỗ lực trong suốt nhiều năm. Mỗi người có một con đường để đến đích, không nên lấy trải nghiệm của mình để phủ nhận trải nghiệm của người khác.
Thay vì tranh cãi xem ai nói thật, ai nói dối, có lẽ điều quan trọng hơn là nhìn nhận rằng mỗi thành tích đều là kết quả của sự nỗ lực theo những cách khác nhau. Tôn trọng sự khác biệt ấy cũng chính là một bài học đáng giá trong giáo dục.
Hiểu Đan
