Với thế hệ 8x, 9x, quả trứng gà (lê-ki-ma) từng là một mảnh ký ức tuổi thơ khó quên - thứ quả chín vàng, bở tơi như lòng đỏ trứng, ngọt dịu và thoang thoảng mùi thơm rất riêng. Thế nhưng theo thời gian, khi thị trường tràn ngập những loại trái cây “đình đám” như xoài, mít, vải hay dâu tây, trứng gà dần lép vế. Không ít nơi, quả chín rụng đầy gốc mà vẫn vắng người nhặt. Thậm chí, có người còn ngỡ đây chỉ là loại quả… để bày mâm ngũ quả ngày Tết, chứ không hề hay biết hoàn toàn có thể ăn được.
Ấy vậy mà trên các nền tảng bán hàng quốc tế, quả trứng gà lại được rao bán với mức giá lên tới hơn 1 triệu đồng/kg. Điều đáng nói là dù giá cao, vẫn có không ít người săn lùng để thử cho biết.
Gắn bó với ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ, loại quả dân dã này từng hiện diện quen thuộc trong vườn nhà, ven đường hay bờ ao. Mỗi mùa chín, quả rụng vàng gốc, trẻ con hái ăn cho vui, còn người lớn cũng ít khi để tâm.
Tuy nhiên, thời gian gần đây, nhờ hương vị đặc trưng cùng giá trị dinh dưỡng, trứng gà bất ngờ “tái xuất” theo cách không ai ngờ tới. Trên mạng xã hội, một số TikToker đăng tải clip mukbang hay dầm trứng gà với sữa, thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng. Dẫu vậy, với không ít người Việt, đây vẫn là loại quả khá xa lạ; thậm chí có ý kiến cho rằng trứng gà khá “kén miệng” vì dễ gây cảm giác ngán khi ăn nhiều.
Cây trứng gà thuộc loại thân gỗ, sống lâu năm, tán rộng và xanh tốt quanh năm. Quả có hình bầu dục, vừa tay cầm, vỏ mỏng, khi non có màu xanh nhạt, chín chuyển sang vàng cam bắt mắt. Nhìn thoáng qua, hình dáng quả khá giống trứng gà ta, vì vậy cái tên mộc mạc “trứng gà” cũng ra đời từ đó.
Bên trong lớp vỏ mỏng là phần thịt màu vàng đậm, mềm mịn nhưng không mọng nước. Khi bổ ra, quả tỏa mùi thơm nhẹ, mỗi quả thường có từ 1-4 hạt lớn, vỏ cứng và bóng. Điều khiến nhiều người “nhớ mãi không quên” chính là hương vị: bùi, béo nhẹ, ngọt vừa phải, gợi cảm giác như đang ăn lòng đỏ trứng gà hòa quyện cùng khoai lang và chút vani tự nhiên. Đây không phải kiểu “ăn phát là mê ngay”, nhưng càng ăn lại càng dễ nghiện, đặc biệt khi quả chín tới.
Trứng gà thường được ăn tươi bằng cách dùng thìa nạo phần thịt bên trong. Ngoài ra, loại quả này còn được biến tấu thành sinh tố, kem, bánh hoặc trộn cùng đá bào - những món ăn vặt nghe qua đã thấy “béo bùi đến nơi”.
Ít ai ngờ rằng, trong quá khứ, cây trứng gà gần như không mang giá trị kinh tế. Nhiều nơi chỉ trồng làm bóng mát, quả chín rụng đầy gốc cũng chẳng buồn thu hoạch. Thế nhưng vài năm trở lại đây, cùng xu hướng tìm về nông sản bản địa, loại quả này bất ngờ “lên đời”. Người thành phố, đặc biệt là những ai từng có tuổi thơ ở nông thôn, bắt đầu tìm mua trứng gà như một cách “ăn lại ký ức”. Nhờ đó, quả dần xuất hiện nhiều hơn tại chợ quê, chợ đặc sản và cả trên các sàn thương mại điện tử.
Trứng gà vào mùa từ khoảng tháng 4 đến tháng 8, rộ nhất đầu hè. Cây dễ trồng, ít sâu bệnh, chịu hạn tốt và cho quả nhiều năm. Từ mức giá gần như bằng 0, hiện nay trứng gà được bán với giá khoảng 20.000-40.000 đồng/kg, tùy thời điểm. Những quả to, chín đều, màu đẹp, đặc biệt từ cây lâu năm, thường “đắt khách” hơn hẳn.
Không chỉ “ghi điểm” nhờ hương vị hoài niệm, quả trứng gà còn được đánh giá cao về giá trị dinh dưỡng. Hàm lượng kali giúp hỗ trợ điều hòa huyết áp, tốt cho tim mạch, trong khi vitamin C và E góp phần bảo vệ thành mạch, hạn chế quá trình oxy hóa. Lượng chất xơ dồi dào giúp cải thiện tiêu hóa, nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột.
Bên cạnh đó, trứng gà giàu vitamin A và beta-carotene, hỗ trợ thị lực, giảm nguy cơ các bệnh về mắt. Hàm lượng sắt tương đối cao cũng góp phần ngăn ngừa thiếu máu, đặc biệt hữu ích với phụ nữ mang thai và trẻ em. Không dừng lại ở đó, các vitamin và chất chống oxy hóa trong loại quả này còn giúp làm đẹp da, tăng độ đàn hồi và hỗ trợ kiểm soát cân nặng nhờ tạo cảm giác no lâu.
Từ một loại quả “quê mùa đúng nghĩa”, trứng gà đang dần trở thành lựa chọn thú vị cho những ai vừa muốn ăn ngon, vừa muốn tìm lại một phần ký ức tuổi thơ theo cách rất riêng, rất Việt Nam.
Bích Ngọc
