Sự việc xảy ra vào năm 2018 (tại Đồng Tháp). Trong lúc thăm lưới đáy một hình thức đánh bắt quen thuộc trên sông một ngư dân phát hiện lưới bị kéo căng bất thường. Ban đầu, ông nghĩ mình vướng phải gốc cây lớn hoặc vật cản dưới đáy sông. Nhưng khi mặt nước bắt đầu cuộn lên, một thân hình dẹt khổng lồ từ từ lộ diện, cả khúc sông như "nín thở".
Theo Báo VietNamNet con cá đuối nước ngọt khổng lồ được kéo lên bờ trong sự chứng kiến của nhiều người dân. Theo ước tính, cá nặng hơn 220 kg, bề ngang khoảng 2 m, chiều dài (tính cả đuôi) gần 4,5 m.
Điều khiến nhiều người bất ngờ là dù bị mắc lưới, con cá vẫn còn sống, liên tục quẫy mạnh, cho thấy sức sống đáng kinh ngạc của sinh vật được mệnh danh là "bóng ma đáy sông".
Do kích thước quá lớn, việc đưa cá lên bờ và vận chuyển không hề dễ dàng. Nhiều người phải hợp sức, sử dụng xe tải về TP. Cao Lãnh.
Theo người dân địa phương cho biết, trong nhiều năm qua, rất hiếm khi thấy cá đuối nước ngọt có kích thước lớn đến vậy xuất hiện. Trước đó, ở cùng khu vực Hồng Ngự, từng ghi nhận cá đuối nặng khoảng 110 kg; tại An Giang, ngư dân cũng từng bắt được cá đuối nặng khoảng 130–135 kg. Tuy nhiên, cá thể vượt mốc 200 kg gần như chỉ tồn tại trong những câu chuyện truyền miệng của các ngư phủ lớn tuổi, cả trăm năm mới thấy.
Loài cá nước ngọt lớn nhất hành tinh có ý nghĩa sinh thái
Trong giới nghiên cứu, cá đuối nước ngọt được xếp vào nhóm những loài cá nước ngọt lớn nhất hành tinh. Loài cá đuối khổng lồ này có tên khoa học là Urogymnus polylepis, thường sinh sống ở các hệ thống sông lớn như: Mekong, Chao Phraya và một số dòng sông ở Đông Nam Á. Cá trưởng thành có thể nặng trên 300 kg, thân bè rộng hơn 2 m – kích thước đủ để khiến bất kỳ ai lần đầu nhìn thấy cũng phải sững sờ.
Khác với hình ảnh hung dữ thường gán cho "quái ngư", cá đuối nước ngọt thực chất là loài sống đáy, khá kín đáo. Ban ngày, chúng thường vùi mình trong lớp bùn cát, chỉ để lộ đôi mắt, gần như hòa lẫn vào môi trường. Chính vì vậy, dù sống trong cùng dòng sông với con người, sự hiện diện của chúng phần lớn vẫn là một ẩn số.
Các nhà sinh thái học cho rằng, việc một "quái ngư" nặng hơn 220 kg xuất hiện không đơn thuần là câu chuyện hiếm lạ. Để đạt kích thước như vậy, cá đuối phải sống hàng chục năm trong môi trường nước rộng, tương đối sạch, có nguồn thức ăn ổn định và ít bị xáo trộn. Nói cách khác, sự tồn tại của cá thể khổng lồ này là dấu hiệu cho thấy dưới đáy sông Mekong, hệ sinh thái vẫn còn đủ điều kiện để nuôi dưỡng những sinh vật lớn bậc nhất.
Ở góc độ sinh thái, cá đuối nước ngọt đóng vai trò "kỹ sư đáy sông". Chúng ăn cá nhỏ, giáp xác và sinh vật không xương sống, đồng thời khuấy trộn trầm tích khi di chuyển, giúp dòng sông không bị "chết" ở tầng đáy. Nếu những loài cá khổng lồ này biến mất, sự suy thoái thường diễn ra âm thầm, khó nhận biết cho tới khi hệ sinh thái mất cân bằng nghiêm trọng.
Tuy nhiên, "quái ngư" của sông Tiền cũng đang đứng trước nhiều mối đe dọa. Đánh bắt quá mức, thay đổi dòng chảy, xây dựng đập thủy điện và ô nhiễm nguồn nước khiến số lượng cá đuối nước ngọt khổng lồ suy giảm nhanh chóng. Trên thế giới, loài này đã được xếp vào nhóm dễ bị tổn thương.
Minh Khang
