Theo Nghị định 134/2026/NĐ-CP, các cơ sở kinh doanh như quán cà phê, nhà hàng, khách sạn, khu vui chơi và nhiều loại hình dịch vụ khác có sử dụng âm nhạc để phục vụ khách hàng sẽ phải thực hiện nghĩa vụ chi trả tiền bản quyền theo công thức được quy định thống nhất.
Cụ thể, mức tiền bản quyền hằng năm được xác định theo công thức: Tiền bản quyền = Mức lương cơ sở × Hệ số điều chỉnh.
Trong đó, mức lương cơ sở áp dụng từ ngày 1/7/2026 là 2,53 triệu đồng/tháng. Hệ số điều chỉnh sẽ được quy định chi tiết tại phụ lục ban hành kèm theo Nghị định 134/2026/NĐ-CP.
Thực tế, việc trả tiền bản quyền khi sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh không phải là quy định mới. Các tổ chức, cá nhân khai thác âm nhạc nhằm phục vụ hoạt động kinh doanh từ trước đến nay vẫn có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ liên quan đến quyền tác giả và quyền liên quan theo quy định của pháp luật.
Điểm đáng chú ý của Nghị định 134/2026/NĐ-CP nằm ở việc chuẩn hóa phương thức tính toán và quy định rõ mức phí áp dụng. Điều này góp phần tạo ra cơ sở pháp lý thống nhất cho hoạt động cấp phép, thu và chi trả tiền bản quyền, đồng thời giúp các bên liên quan có căn cứ rõ ràng trong quá trình thực hiện.
Bên cạnh quy định về mức phí, Nghị định cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, quyền liên quan trong việc quản lý nguồn tiền bản quyền. Theo đó, toàn bộ khoản tiền thu được từ hoạt động cấp phép sử dụng quyền phải được lưu giữ trong các tài khoản riêng biệt, tách biệt hoàn toàn với những nguồn thu, chi khác của tổ chức. Quy định này áp dụng cả đối với những khoản tiền bản quyền chưa thể phân chia do chưa xác định được chủ sở hữu quyền hoặc chưa liên hệ được với chủ sở hữu quyền.
Việc tách bạch và quản lý riêng các khoản thu được kỳ vọng sẽ góp phần tăng tính minh bạch trong hoạt động quản lý tiền bản quyền, đồng thời bảo đảm quyền lợi của các tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả và quyền liên quan khi tác phẩm được khai thác trong môi trường kinh doanh.
Ở góc độ khác, âm nhạc được phát tại quán cà phê, nhà hàng, khách sạn hay các địa điểm kinh doanh không chỉ mang lại giá trị thương mại cho đơn vị khai thác mà còn góp phần giúp ca khúc tiếp cận thêm nhiều khán giả. Không ít bản hit từng lan tỏa mạnh mẽ nhờ được sử dụng thường xuyên tại các không gian công cộng, từ đó mở rộng độ nhận diện cho nghệ sĩ và tác phẩm.
Tuy nhiên, khi cơ chế thu và quản lý tiền bản quyền được chuẩn hóa, thị trường cũng sẽ đứng trước nhiều vấn đề cần tiếp tục được cân nhắc và hoàn thiện. Một trong những câu hỏi lớn là cách xác định quyền sở hữu đối với các sản phẩm âm nhạc được tạo ra bằng công nghệ AI. Khi ranh giới giữa tác giả, đơn vị sở hữu và hệ thống tạo sinh ngày càng trở nên phức tạp, việc cấp phép, thu phí và phân chia tiền bản quyền đối với các tác phẩm này có thể phát sinh thêm nhiều tranh luận pháp lý trong thời gian tới.
Việc siết chặt bản quyền được xem là bước đi cần thiết để bảo vệ quyền lợi của người sáng tạo. Tuy nhiên, cùng với sự thay đổi của công nghệ và cách thức sản xuất âm nhạc, cơ quan quản lý, tổ chức đại diện quyền tác giả và các đơn vị khai thác cũng sẽ cần tiếp tục tìm lời giải cho những bài toán mới phát sinh từ thực tiễn.
Tuyết Anh
