Cuộc chiến pháp lý kéo dài nhiều năm giữa Qualcomm và ARM Holdings vừa ghi nhận một cột mốc đáng chú ý khi bồi thẩm đoàn tại bang Delaware (Mỹ) đưa ra phán quyết chính thức. Theo đó, tòa xác định ARM đã vi phạm thỏa thuận cấp phép công nghệ với Qualcomm và cố ý cản trở quan hệ kinh doanh giữa hãng chip này với Meta Platforms.
Tuy nhiên, điểm gây bất ngờ lớn nhất là khoản bồi thường mà Qualcomm nhận được chỉ mang tính biểu trưng vỏn vẹn 2 USD, tương đương hơn 50.000 VNĐ. Mặc dù con số này quá nhỏ bé so với quy mô thương vụ, vụ kiện vẫn chưa dừng lại ở đây khi giai đoạn tiếp theo của phiên tòa có thể định đoạt số tiền bản quyền trị giá hàng tỷ USD.
Khởi nguồn của căng thẳng bắt nguồn từ sự thay đổi chiến lược kinh doanh của ARM. Sau khi Tập đoàn SoftBank thâu tóm ARM vào năm 2016, ARM đã chuyển hướng từ việc chỉ thuần túy bán giấy phép thiết kế sang tự sản xuất và bán chip, dẫn đến sự xung đột lợi ích gay gắt với các khách hàng lâu năm như Qualcomm.
Tranh chấp càng đẩy lên đỉnh điểm vào năm 2021 khi Qualcomm mua lại Nuvia để khai thác các thiết kế nhân CPU mới. ARM cho rằng thương vụ này vi phạm cam kết và đe dọa hủy Thỏa thuận Cấp phép Kiến trúc (ALA) với Qualcomm.
Trong phiên xét xử kéo dài 5 ngày vừa qua, bồi thẩm đoàn nhận thấy ARM đã vi phạm hợp đồng khi không chịu cung cấp các bản sửa lỗi phần mềm cũng như công cụ thiết kế cần thiết cho Qualcomm.
Không dừng lại ở đó, tòa cũng kết luận ARM cố ý và vô ý can thiệp vào mối quan hệ hợp tác giữa Qualcomm và Meta. Phía Qualcomm cho biết hãng đã ở rất gần một thỏa thuận quan trọng với Meta vào năm 2024, nhưng ARM đã tiết lộ tin tức bất lợi cho báo Bloomberg rằng Qualcomm vi phạm bản quyền, khiến thương vụ này bị đình trệ.
Dù đứng về phía Qualcomm ở hai nội dung quan trọng, bồi thẩm đoàn lại bác bỏ 5 cáo buộc vi phạm hợp đồng khác mà Qualcomm đưa ra, đồng thời chỉ tuyên phạt ARM bồi thường 1 USD cho mỗi vi phạm.
Kết quả phán quyết khiến cả hai bên đều tuyên bố mình là người chiến thắng. Về phía Qualcomm, hãng bày tỏ sự hài lòng vì tòa án đã công nhận ARM vi phạm hợp đồng lâu năm và có hành vi cản trở kinh doanh.
Trong khi đó, ARM lại khẳng định việc tòa chỉ tuyên mức phạt 2 USD, thay vì khoản tiền phạt khổng lồ mà Qualcomm đòi hỏi, là minh chứng cho thấy các lập luận của ARM hoàn toàn có cơ sở và công ty vẫn hoạt động dựa trên sự trung thực. Sau khi kết quả được công bố, cổ phiếu ARM giảm 1%, còn cổ phiếu Qualcomm tăng nhẹ 1%.
Tuy vậy, khoản tiền 2 USD thực chất mới chỉ là bề nổi của tảng băng trôi. Trọng tâm tài chính của vụ kiện hiện thuộc về Thẩm phán Liên bang Maryellen Noreika, người sẽ đưa ra quyết định ở giai đoạn tiếp theo.
Dựa trên phán quyết ARM vi phạm hợp đồng, Thẩm phán Noreika có thể xem xét cho phép Qualcomm ngừng trả phí bản quyền cho ARM trong thời hạn 5 năm theo điều khoản hình phạt ghi trong hợp đồng, điều có thể khiến ARM mất trắng hàng tỷ USD.
Phía ARM đang ra sức phản đối và cho rằng điều khoản phạt này không có hiệu lực thi hành. Ngoài ra, kết quả can thiệp kinh doanh cũng giúp Qualcomm củng cố lập luận rằng ARM thiếu thiện chí trong việc đàm phán các thế hệ công nghệ tiếp theo.
Phán quyết này còn mang lại tác động sâu rộng cho toàn bộ ngành công nghệ bán dẫn. Nó xác lập tiền lệ rằng một doanh nghiệp đã có sẵn giấy phép thiết kế sẽ không phải trả thêm phí trùng lặp khi mua lại một công ty khác để nâng cao năng lực sản xuất chip.
Bất kỳ bên nào chịu thua trong các phán quyết tới đây của Thẩm phán Noreika nhiều khả năng cũng sẽ nộp đơn kháng cáo. Trong trường hợp Qualcomm buộc phải gánh thêm các khoản chi phí bản quyền đắt đỏ, chi phí sản xuất chip có thể bị đẩy lên cao, từ đó tác động trực tiếp đến giá bán của các dòng điện thoại thông minh trên thị trường.
Nguyễn Hải
