Vào ngày 15 tháng 6 năm 2026, một blogger tại Thanh Hải, Trung Quốc đã đăng tải một thước phim ngắn ghi lại hành vi cực kỳ phản thường thức của một con bò Tây Tạng. Dưới ánh nắng gay gắt trên bãi cỏ, con vật này vẫn thản nhiên tìm kiếm thức ăn như đồng loại, nhưng thứ nằm trong miệng nó lại là nửa thân dưới của một con chuột, bao gồm cả chân sau và chiếc đuôi đung đưa kỳ quái.
Ngay cả khi phát hiện ra sự hiếu kỳ của con người, con bò vẫn đứng đờ người nhìn chằm chằm và kiên quyết không nhả xác chuột dính đầy bùn đất ra ngoài. Hình ảnh dị hợm này đã khiến cộng đồng mạng tại Trung Quốc chấn động, nhiều người thậm chí thốt lên không dám ăn thịt bò thêm một lần nào nữa.
Tuy nhiên, dưới góc nhìn của các nhà sinh học hiện đại, hiện tượng động vật ăn cỏ ăn thịt lại không phải là chuyện hiếm gặp.
Từ thuở nhỏ, chúng ta đều được giáo dục theo một hệ thống phân loại đơn giản: động vật ăn thịt chỉ ăn thịt, động vật ăn cỏ chỉ ăn thực vật và động vật ăn tạp thì ăn cả hai. Thế nhưng, khoa học di truyền và sinh học ngày nay đã chứng minh tư duy này hoàn toàn lỗi thời.
Trên thực tế, đặc tính ăn uống của hầu hết các loài sinh vật có tính linh hoạt rất cao. Không tồn tại bất kỳ một nhãn mác tuyệt đối nào bắt buộc một con vật "chỉ được ăn thực vật". Trong những hoàn cảnh đặc biệt, các loài động vật hoàn toàn có thể phá vỡ ranh giới để thực hiện các hành vi ăn uống dị biệt.
Ngay cả loài mèo vốn được coi là thú ăn thịt thuần túy vẫn thường xuyên nhai xà lách hay lá khoai lang trong nhà, thì việc bò, cừu hay hươu ăn thịt cũng đã được ghi nhận nhiều như lông bò trên thế giới.
Về mặt giải phẫu học, các loài động vật nhai lại như hươu, bò, cừu sở hữu dạ cỏ tiến hóa chuyên biệt để phân giải chất xơ và răng phẳng để nghiền nát thực vật. Cấu trúc răng này không có chức năng xé thịt, đó là lý do vì sao con bò tót Tây Tạng trong video cứ phải đứng nhai đi nhai lại một cách vất vả.
Tuy nhiên, hệ thống tiêu hóa của chúng lại hoàn toàn có khả năng xử lý và hấp thụ chất dinh dưỡng từ thịt một cách dễ dàng. Ngược lại, động vật ăn thịt nếu ăn quá nhiều thực vật sẽ bị tắc nghẽn đường ruột nghiêm trọng do không thể tiêu hóa được chất xơ.
Giải mã về nguyên nhân dẫn đến hiện tượng kỳ quái này, các chuyên gia chỉ ra ba yếu tố cốt lõi. Đầu tiên, đây là cơ chế tự cân bằng dinh dưỡng của cơ thể. Thức ăn thực vật vốn có cấu trúc dinh dưỡng rất đơn điệu, khiến động vật ăn cỏ thường xuyên rơi vào tình trạng thiếu hụt protein và khoáng chất trầm trọng. Để bù đắp, ngoài việc liếm đất đá hay than củi, chúng sẽ ăn thịt khi có cơ hội.
Nguyên nhân thứ hai chính là chủ nghĩa cơ hội trong sinh tồn. Khi nguồn cỏ hằng ngày bị khan hiếm do thời tiết khắc nghiệt, bản năng sinh tồn sẽ thúc đẩy chúng gặp cái gì ăn cái đó để nhanh chóng tích lũy năng lượng, thay vì chấp nhận chết đói để giữ lòng trung thành với nhãn mác "ăn cỏ".
Trong số các loài ăn thực vật, hươu là loài có hành vi ăn tạp đáng sợ nhất khi từng bị bắt gặp ăn chim, trứng, rắn, thỏ và thậm chí là xác đồng loại. Kinh dị hơn, Tạp chí Khoa học Pháp y từng ghi nhận trường hợp hươu đuôi trắng gặm nhấm hài cốt tại một trại xác thể nghiên cứu ở bang Texas, Mỹ.
Ngoài ra, một nguyên nhân khác khiến động vật thay đổi tính nết là do chúng bị "phát điên" - một dạng rối loạn hệ thần kinh do bị bỏ đói lâu ngày, môi trường nuôi nhốt quá tù túng hoặc do ký sinh trùng tấn công não bộ.
Đáng chú ý, một nghiên cứu vào năm 2015 trên tạp chí Mammal Review còn chỉ ra rằng, hành vi ăn thịt ở một số loài như hà mã không hề bị động, mà là một mô thức hành vi bầy đàn được hình thành do chúng nhìn thấy và bắt chước lẫn nhau. Khung cảnh con Tây Tạng ăn thịt chuột tại Thanh Hải, Trung Quốc chính là một lời nhắc nhở rằng thế giới tự nhiên luôn biến chuyển linh hoạt và con người có lẽ đã đánh giá thấp trí thông minh sinh tồn của các loài động vật trong suốt một thời gian dài.
Tham khảo: Zhihu
Đức Khương
