Trong 2 năm qua, cơn sốt AI đã tạo ra một cuộc dịch chuyển chưa từng có trong ngành bộ nhớ. Các hãng sản xuất DRAM và NAND lớn nhất thế giới như Samsung, Micron hay SK hynix liên tục ưu tiên nguồn cung cho những khách hàng trung tâm dữ liệu đang sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn để phục vụ các hệ thống AI. Điều đó giúp lợi nhuận tăng mạnh, nhưng cũng tạo ra một hệ quả ít được chú ý hơn: thị trường RAM và SSD tiêu dùng bắt đầu xuất hiện khoảng trống.
Và chính khoảng trống đó đang trở thành cơ hội cho Trung Quốc.
Trong cuộc trao đổi với Tom's Hardware, Nelson Duann, Phó Chủ tịch cấp cao của Silicon Motion, cho rằng các nhà sản xuất bộ nhớ Trung Quốc đang sở hữu một lợi thế mà các đối thủ nước ngoài không có. Trong khi các hãng bộ nhớ toàn cầu chủ yếu chạy theo những thị trường mang lại lợi nhuận cao nhất, các công ty Trung Quốc như CXMT hay YMTC lại hoạt động theo một logic khác.
Theo ông Duann, các doanh nghiệp này nhận được sự hỗ trợ từ chính phủ, đồng thời cũng được kỳ vọng hỗ trợ những ngành công nghiệp trong nước. Điều đó đồng nghĩa họ không thể đơn giản dồn toàn bộ sản lượng sang các trung tâm dữ liệu AI như cách nhiều đối thủ đang làm.
Sự khác biệt này xuất hiện đúng vào thời điểm ngành điện tử tiêu dùng đang chịu áp lực lớn từ giá bộ nhớ tăng cao. Khi phần lớn nguồn cung DRAM và NAND được ưu tiên cho AI, các nhà sản xuất RAM, SSD, PC và smartphone phải đối mặt với chi phí ngày càng đắt đỏ. Đây là điều ảnh hưởng trực tiếp đến toàn bộ chuỗi cung ứng điện tử tiêu dùng toàn cầu.
Trong khi đó, các nhà sản xuất bộ nhớ Trung Quốc vẫn tiếp tục cung cấp sản phẩm cho các doanh nghiệp trong nước. Từ góc nhìn của Bắc Kinh, đây không chỉ là câu chuyện lợi nhuận. Các nhà máy sản xuất RAM, SSD, máy tính và điện thoại tạo ra lượng việc làm lớn hơn rất nhiều so với một số lĩnh vực AI chuyên biệt. Vì vậy, duy trì sự ổn định của toàn bộ hệ sinh thái điện tử được xem là mục tiêu quan trọng không kém việc phát triển các mô hình AI mới.
Kết quả là ảnh hưởng của CXMT và YMTC đang dần vượt ra ngoài biên giới Trung Quốc. Lenovo đã bắt đầu sử dụng bộ nhớ sản xuất trong nước trên một số hệ thống của mình. Trong khi đó, các hãng công nghệ toàn cầu như Acer, Dell và HP cũng đang đánh giá hoặc chứng nhận những giải pháp sử dụng chip nhớ Trung Quốc. Ngay cả các thương hiệu quen thuộc với người dùng PC như Corsair hay Patriot Memory cũng đã bắt đầu sử dụng DRAM và nền tảng SSD đến từ các nhà cung cấp Trung Quốc nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định.
Đây là sự thay đổi đáng chú ý nếu nhìn lại chỉ vài năm trước. Thị trường RAM gần như đồng nghĩa với Samsung, Micron và SK hynix. Thế nhưng hiện nay, ngày càng nhiều bộ nhớ DDR5 sử dụng chip từ CXMT xuất hiện trên thị trường.
Một ví dụ gần đây là các thương hiệu Trung Quốc Gloway và KingBank đã giới thiệu những bộ nhớ DDR5 sử dụng chip DRAM 24Gb do CXMT sản xuất. Các sản phẩm này cho phép tạo ra những thanh RAM dung lượng 24GB, từ đó xây dựng các bộ kit 48GB hoặc 96GB dành cho máy tính cá nhân.
Điều đáng chú ý là sự trỗi dậy của CXMT diễn ra trong bối cảnh công ty này phải hoạt động dưới các lệnh kiểm soát xuất khẩu của Mỹ. Không được tiếp cận máy quang khắc EUV tiên tiến, CXMT vẫn phát triển các thế hệ DRAM DDR5 và LPDDR5X bằng công nghệ DUV cũ hơn. Sau khoảng một thập kỷ phát triển, hãng hiện đã trở thành một trong những cái tên có ảnh hưởng ngày càng lớn trong ngành bộ nhớ.
Tất nhiên, còn quá sớm để khẳng định Trung Quốc sẽ thay thế hoàn toàn các nhà sản xuất bộ nhớ truyền thống. Samsung, Micron và SK hynix vẫn đang nắm giữ lợi thế công nghệ cũng như quy mô sản xuất vượt trội. Tuy nhiên, cơn sốt AI đang vô tình tạo ra một thay đổi đáng chú ý trong thị trường bộ nhớ toàn cầu.
Khi các ông lớn quốc tế tập trung vào những khách hàng sẵn sàng trả giá cao nhất cho AI, các công ty Trung Quốc lại âm thầm củng cố vị thế ở thị trường RAM và SSD tiêu dùng. Và nếu xu hướng này tiếp tục kéo dài, AI có thể trở thành động lực giúp Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng trong một lĩnh vực mà trước đây họ chỉ đóng vai trò thứ yếu.
Nguyễn Hải
