Chuyên trang ẩm thực Foodie ngày 18/1 đưa tin, Bờ Biển Ngà đang cung cấp một số lượng đáng kể hạt điều mà rất nhiều người trong chúng ta yêu thích. Cây điều đang phát triển mạnh ở phía bắc nước này, nơi có khí hậu nhiệt đới khô ráo phù hợp với môi trường sống tự nhiên của chúng (vốn có nguồn gốc từ Brazil).
Bờ Biển Ngà từ lâu đã được biết đến là nhà sản xuất ca cao lớn nhất thế giới, nhưng cây điều lần đầu tiên được trồng tại nước này vào cuối thế kỷ 20 để chống xói mòn đất. Kể từ đó, ngành trồng điều đã phát triển thành một lĩnh vực nông nghiệp quan trọng, sản xuất 1,5 triệu tấn hạt điều thô vào năm 2025.
Đối với nhiều hộ gia đình nông thôn Bờ Biển Ngà, trồng điều trở thành một lựa chọn hấp dẫn cho những người nông dân đang gặp quá nhiều khó khăn vì giá ca cao biến động và áp lực khí hậu.
Theo Foodie, thành tích vươn lên dẫn đầu thị trường hạt điều toàn cầu của Bờ Biển Ngà không phải tự nhiên mà có. Khi nhu cầu về hạt điều tăng vọt trên thế giới, chính phủ nước này bắt đầu đưa ra các ưu đãi thuế để mở rộng hoạt động trồng điều và thu hút các nhà đầu tư nước ngoài. Nhờ xu hướng ăn chay và danh tiếng của hạt điều như một nguyên liệu thực phẩm lành mạnh, nhiều tác dụng tốt, hạt điều đã trở nên phổ biến hơn, đặc biệt là với nhiều người tiêu dùng Mỹ vốn đang tìm kiếm các lựa chọn thay thế cho sữa bò.
Đến giữa những năm 2010, Bờ Biển Ngà đã vượt qua Ấn Độ và Việt Nam về sản lượng hạt điều thô, xuất khẩu hàng trăm nghìn tấn hạt điều mỗi năm và trở thành xương sống của nguồn cung toàn cầu.
"Con dao hai lưỡi"
Giống như nhiều loại cây trồng nông nghiệp khác, việc chế biến hạt điều rất phức tạp và nguy hiểm, vì vỏ hạt điều chứa dầu (CNSL) có tính ăn mòn, gây bỏng rát da và phát sinh khí độc (phenol) khi đốt, đòi hỏi quy trình xử lý nghiêm ngặt, thiết bị bảo hộ và hệ thống xử lý khí thải đạt chuẩn để đảm bảo an toàn lao động và bảo vệ môi trường, nhất là ở công đoạn tách vỏ thủ công hoặc đốt vỏ chưa qua xử lý.
Theo Foodie, vì lý do này, Bờ Biển Ngà vẫn xuất khẩu phần lớn sản lượng hạt điều thu hoạch được ở nước này ở dạng chưa qua chế biến sang Việt Nam và Ấn Độ - nơi đã có các ngành công nghiệp chế biến quy mô lớn.
Tuy nhiên, xu hướng đó cũng đang dần thay đổi. Gần đây, các nhà máy chế biến hạt điều đã được mở mới tại Bờ Biển Ngà, và các quy định xuất khẩu ngày càng ưu tiên hạt điều bán chế biến hoặc đã chế biến hoàn chỉnh. Mặc dù vẫn còn nhiều thách thức, nhưng hiện nay lượng hạt điều được chế biến tại Bờ Biển Ngà đang nhiều hơn bao giờ hết.
Thật không may, cơn sốt hạt điều lại phải trả giá đắt. Nhiều khu vực thảo nguyên và rừng của Bờ Biển Ngà đã bị tàn phá để phục vụ cho việc trồng độc canh cây điều. Tương tự như việc chặt phá rừng mưa nhiệt đới để lấy quả ca cao làm sô cô la và nhiều sản phẩm khác, các vườn điều không chỉ thiếu đa dạng sinh học mà còn buộc nước này phải phụ thuộc nặng nề vào một loại cây trồng duy nhất. Khi doanh số bán hạt điều giảm mạnh vào năm 2023, nền kinh tế của Bờ Biển Ngà gần như sụp đổ.
Hiện tại, sự bùng nổ của cây điều tại Bờ Biển Ngà vẫn là "con dao hai lưỡi". Đúng là cây điều đã mang lại thu nhập, sự ổn định và tầm quan trọng toàn cầu cho quốc gia này, nhưng nó cũng tạo ra sự phụ thuộc tiềm tàng nguy hiểm vào một loại cây trồng duy nhất đòi hỏi thu hoạch và chế biến tốn nhiều công sức. Foodie nhận định rằng, đó chính là lý do giải thích tại sao hạt điều lại là một trong những loại hạt đắt nhất trong cửa hàng thực phẩm.
Duy Nguyễn
Theo Foodie
