Năm 8 tuổi, cậu bé ấy nổi danh khắp cả nước chỉ nhờ một câu thoại.
Lời mời đóng phim tới tấp, hợp đồng quảng cáo bủa vây, cơ hội kiếm tiền dễ như trở bàn tay khi chỉ cần đứng trước ống kính nở nụ cười là có ngay 500 tệ, mức thù lao khổng lồ thời bấy giờ. Thế nhưng, cậu từ chối tất cả.
Suốt nhiều thập kỷ, không ai biết cậu bé năm xưa đã đi đâu, cho đến khi báo chí vào cuộc tìm hiểu: "Hồng Hài Nhi" ngày nào giờ đã là tiến sĩ của Viện Khoa học Trung Quốc, nắm trong tay mạng lưới liên kết với 52 doanh nghiệp cùng khối tài sản ròng vượt mốc trăm triệu nhân dân tệ.
Màn thử vai táo bạo năm 6 tuổi
Mùa đông năm 1977 tại Bắc Kinh, Triệu Hân Bồi cất tiếng khóc chào đời trong một gia đình bình thường. Bố mẹ anh đều là kỹ sư tại các doanh nghiệp nhà nước; gia đình không ai theo nghệ thuật, chẳng quen biết đạo diễn, càng chưa từng nghĩ sẽ cho con đi đóng phim.
Mọi chuyện đến hoàn toàn tình cờ.
Năm Triệu Hân Bồi 6 tuổi, khi đang học mẫu giáo lớn, một đoàn làm phim tới trường tuyển diễn viên nhí. Thử thách diễn xuất đặt ra rất đơn giản: Đứng trước máy quay và giật lấy quả bóng từ tay một bé gái. Trong khi những đứa trẻ khác tỏ ra e dè, khép nép trước ống kính, Hân Bồi dạn dĩ bước lên, giật phăng quả bóng một cách dứt khoát. Đoàn phim lập tức gật đầu: Nhanh nhẹn, tự nhiên, chính là cậu bé này.
Màn thử vai ấn tượng đã đưa anh vào đoàn phim điện ảnh Phát triển khỏe mạnh. Trong thời gian ghi hình, anh quen một thư ký trường quay tên Vu Hồng, người sau này trở thành vợ của "Tôn Ngộ Không" Lục Tiểu Linh Đồng. Không ai ngờ rằng mối duyên tình cờ ấy vài năm sau lại mở đường cho anh bước vào một trong những dự án truyền hình vĩ đại nhất lịch sử Trung Quốc.
Khi Tây Du Ký khởi quay, cố đạo diễn Dương Khiết ráo riết tìm người đóng vai Hồng Hài Nhi. Đây là vai diễn khó: không được quá rụt rè, không thể gượng gạo, mà phải toát lên nét hoang dã, ngỗ nghịch, "trời không sợ, đất không sợ". Thử cả một vòng, đạo diễn vẫn lắc đầu vì các ứng viên "chưa đủ chất". Lúc này, Vu Hồng nhớ tới Triệu Hân Bồi.
Khi Hân Bồi gia nhập đoàn, Tây Du Ký đã vừa quay vừa phát sóng một thời gian và tạo nên cơn sốt chưa từng có. Không mất thời gian làm quen, cậu bé bước thẳng vào khung hình. Trước ống kính, Hân Bồi không diễn; cậu chính là nhân vật: ngạo mạn, bướng bỉnh cùng ánh mắt sắc sảo tự nhiên, không hề gượng ép.
Câu thoại kinh điển: "Ngươi là cứu binh do con khỉ kia mời đến phải không?" qua giọng điệu của Hân Bồi không mang chút cảm giác trả bài, mà bật ra như lời chế giễu chân thực của một đứa trẻ. Câu nói ấy về sau đã vang vọng suốt nhiều thế hệ.
Chiếc máy tính đắt đỏ
Sau khi Tây Du Ký lên sóng, cuộc đời Triệu Hân Bồi rẽ sang hướng khác. Điện thoại đạo diễn, lời mời nhãn hàng dồn dập đổ về. Có bên đưa ra mức thù lao nghe qua gần như phi lý: Chỉ cần đứng cười trước ống kính là bỏ túi 500 tệ. Vào thập niên 1980, 500 tệ là con số lớn hơn cả tháng lương của nhiều người trưởng thành.
Nhưng sau một buổi ngồi lại bàn bạc cùng cha mẹ, quyết định được đưa ra vỏn vẹn trong một chữ: Không.
Mọi lời mời bị gạt sang một bên không chút do dự hay mặc cả. Một cơ hội hái ra tiền bị bỏ lại phía sau mà không một lần ngoái nhìn.
Người ngoài nhìn vào khó hiểu: Đứa trẻ còn nhỏ mà đã nổi tiếng đến vậy, cớ sao cha mẹ lại buông tay? Nhưng Triệu Hân Bồi sau này đã nói rất rõ: "Đóng phim là người khác bảo tôi diễn, còn máy tính mới là thứ tự tôi muốn tìm hiểu tường tận". Một câu nói rạch ròi phân định đâu là lối đi do số phận đưa đẩy, và đâu là con đường do chính bản thân lựa chọn.
Thời bấy giờ, anh là một trong số rất ít đứa trẻ có máy tính riêng ở nhà. Không phải vì gia đình giàu có, mà vì cha mẹ nhận thấy con trai thực sự say mê máy móc chứ không phải hứng thú nhất thời. Cả nhà thắt lưng buộc bụng để sắm máy tính mới cho anh.
Lên trung học, Hân Bồi đã tự lập câu lạc bộ máy tính để cùng bạn bè nghiên cứu. Chương trình ở trường không đủ thỏa mãn, anh chủ động tìm tài nguyên bên ngoài, tự đăng ký lớp học nâng cao. Tinh thần ấy giống hệt khoảnh khắc quyết đoán giật lấy quả bóng trong buổi thử vai năm 6 tuổi: Không để hoàn cảnh xô đẩy, mà luôn chủ động lao vào mục tiêu mình nhắm tới.
Năm 1995, Triệu Hân Bồi thi đỗ Khoa Khoa học & Kỹ thuật Máy tính, Đại học Bắc Kinh (PKU).
Không thông cáo báo chí, không một dòng tin tức, dư luận gần như đã quên cái tên "Hồng Hài Nhi". Anh "biến mất" triệt để, đến mức chẳng ai buồn truy vấn xem cậu bé năm xưa đang ở đâu hay làm gì. Suốt 4 năm đại học, Hân Bồi vùi mình trong các phòng máy của Đại học Bắc Kinh, miệt mài với từng dòng mã lệnh.
Tốt nghiệp năm 1999, anh được tuyển thẳng học chuyển tiếp thạc sĩ - tiến sĩ tại Viện Nghiên cứu Phần mềm thuộc Viện Khoa học Trung Quốc (CAS). Những năm tháng ở CAS là chuỗi ngày rèn luyện học thuật cường độ cao với tài liệu chuyên ngành, dữ liệu thử nghiệm và áp lực công bố bài báo trên các tập san hàng đầu.
Triệu Hân Bồi theo đuổi hướng nghiên cứu công nghệ quy trình phần mềm, quản lý chất lượng phần mềm và trí tuệ nhân tạo (AI). Anh đứng tên tác giả chính của nhiều công trình trên các tạp chí học thuật uy tín như Nghiên cứu & Phát triển Máy tính, Tập san Phần mềm.
Năm 2005, anh bảo vệ thành công luận án tiến sĩ với đề tài Nghiên cứu phương pháp mô hình hóa quy trình phần mềm dựa trên Agent. Bảo vệ luận án cấp viện về sự kết hợp giữa AI và quản lý phần mềm thời điểm đó đòi hỏi nền tảng học thuật thực chất, không thể dựa vào hào quang dĩ vãng của một sao nhí. Báo chí Trung Quốc sau này khi nhìn lại cuộc đời các diễn viên nhí đã dành cho anh sự công nhận đặc biệt: "Ngôi sao nhí có học vị cao nhất từng được ghi nhận".
Người muốn thay đổi nền nông nghiệp
Lấy bằng tiến sĩ xong, Triệu Hân Bồi không vội vã khởi nghiệp. Anh dành gần một thập kỷ làm việc trong ngành công nghệ và Internet để tích lũy kinh nghiệm quản lý kỹ thuật, rèn luyện năng lực đưa lý thuyết máy tính vào các dự án thực tế. Đó là giai đoạn anh "ẩn mình" sâu nhất: không hào quang giải trí, chưa phải doanh nhân thành đạt, chỉ đơn thuần là một chuyên gia kỹ thuật âm thầm tích lũy nội lực.
Đến đầu năm 2014, bước ngoặt xuất hiện khi anh gặp Chu Xương Lâm, một nhà khởi nghiệp thế hệ 8x ấp ủ ý tưởng dùng Internet để chuyển đổi nền nông nghiệp Trung Quốc.
Thay đổi một nền nông nghiệp có quy mô và độ phức tạp khổng lồ như Trung Quốc chưa bao giờ là việc dễ dàng. Nhưng sự nghiêm túc của Chu Xương Lâm đã thuyết phục được Triệu Hân Bồi sau nhiều tháng thảo luận, bóc tách từng bài toán và giải pháp kỹ thuật.
Tháng 7/2014, Công ty TNHH Khoa học Kỹ thuật Nông Quản Gia Bắc Kinh chính thức ra đời. Triệu Hân Bồi đảm nhận vị trí Giám đốc Công nghệ (CTO), trực tiếp xây dựng đội ngũ và định hình toàn bộ kiến trúc công nghệ. Đối với một startup công nghệ, vai trò CTO quyết định trực tiếp tới sự sống còn của doanh nghiệp.
Tháng 7/2015, ứng dụng "Nông Quản Gia" ra mắt, trở thành ứng dụng di động đầu tiên tại Trung Quốc chuyên phục vụ sản xuất nông nghiệp hiện đại. Ứng dụng đưa các dịch vụ kỹ thuật nông nghiệp lên điện thoại: nông dân có thể tra cứu sâu bệnh, kết nối với chuyên gia và mua vật tư nông nghiệp. Đằng sau giao diện đơn giản là hệ thống chuỗi cung ứng phức tạp, cơ sở dữ liệu khổng lồ và bài toán tối ưu trải nghiệm cho những người dùng vốn không thành thạo smartphone. Hân Bồi chính là người gỡ từng nút thắt kỹ thuật đó.
Thị trường nhanh chóng phản hồi tích cực. Năm 2016, Nông Quản Gia hoàn tất vòng gọi vốn Series A trị giá 30 triệu nhân dân tệ do Quỹ Fosun Kinzon dẫn đầu. Cùng năm đó, Triệu Hân Bồi xuất hiện tại Diễn đàn Tài chính Lương thực & Dầu mỏ Trung Quốc, trình bày tham luận về việc ứng dụng "Internet+" thúc đẩy cải cách phía cung trong nông nghiệp, minh chứng cho thấy anh không chỉ làm kỹ thuật thuần túy mà còn nắm rất chắc bức tranh vĩ mô.
Dữ liệu doanh nghiệp cho thấy Triệu Hân Bồi hiện liên kết với 52 công ty (phần lớn dưới dạng đầu tư), giữ vai trò đại diện pháp luật tại 2 doanh nghiệp và đảm nhiệm vị trí quản lý cấp cao tại 24 đơn vị. Nhiều hãng truyền thông ước tính tài sản cá nhân của anh đã vượt mốc 100 triệu nhân dân tệ.
Từ cậu bé 8 tuổi đóng Hồng Hài Nhi đến tiến sĩ Viện Khoa học Trung Quốc rồi trở thành doanh nhân công nghệ trăm triệu tệ, hành trình ấy hoàn toàn không dựa vào chút tàn dư nào của giới giải trí. Những bộ phim, hợp đồng quảng cáo hay món tiền 500 tệ bị từ chối năm xưa không phải là mất mát, mà là một sự lựa chọn.
Triệu phú đi làm bằng xe điện
Một chi tiết nhỏ từng được truyền thông nhắc tới: Triệu Hân Bồi vẫn duy trì thói quen đi làm bằng xe máy điện. Không phải để tạo nét hay cố tỏ ra khiêm tốn, đó đơn giản là lối sống thường nhật của anh.
Sở hữu khối tài sản trăm triệu tệ, đi làm bằng xe điện và niềm vui cuối tuần chỉ là cùng gia đình dạo phố, đi chợ. Ba mảnh ghép ấy đặt cạnh nhau có thể lạ lẫm so với hình mẫu "người thành đạt" thông thường, nhưng ở Triệu Hân Bồi lại hoàn toàn tự nhiên.
Việc rời bỏ giới giải trí năm xưa là quyết định hoàn toàn chủ động. "Giới giải trí không thu hút được tôi" - chia sẻ ngắn gọn của anh trong một lần phỏng vấn hiếm hoi. Điều anh thích hơn cả là "tìm những người bạn cùng chí hướng để làm những việc bản thân thấy có ý nghĩa".
Vợ anh là tiến sĩ ngành Kỹ thuật Môi trường của Đại học Thanh Hoa. Cả hai quen nhau từ thời nghiên cứu sinh, gắn kết nhờ sự đồng điệu trong đam mê học thuật. Sau khi kết hôn, họ hỗ trợ lẫn nhau: một người xông pha nơi thương trường công nghệ, một người miệt mài theo đuổi nghiên cứu môi trường.
Điều đáng nể nhất ở Triệu Hân Bồi không nằm ở tấm bằng tiến sĩ danh giá hay khối tài sản đồ sộ, mà là khả năng nhận thức rõ ràng điều mình thực sự muốn ngay ở thời điểm rực rỡ nhất của danh vọng. 8 tuổi, khi đang nổi đình nổi đám, anh chọn dừng lại. Người bình thường khó làm được điều đó, bởi ở vị trí ấy, tâm lý tiếc nuối rất dễ níu chân con người. Nhưng anh và gia đình không mang gánh nặng đó; họ đưa ra quyết định dứt khoát và không một lần quay đầu nhìn lại.
Cậu bé gây ấn tượng ở buổi thử vai năm 6 tuổi, "Hồng Hài Nhi" ngỗ ngược năm 8 tuổi, nghiên cứu sinh vùi đầu trong phòng máy suốt 6 năm, và nhà đồng sáng lập công nghệ hôm nay, tất cả vẫn luôn là một người. Chỉ khác là con đường anh đi, phần lớn mọi người chưa từng dám đi, và cũng chưa từng nghĩ mình có thể đi như thế.
Thanh Hương (Nguồn: Sohu)
