Thực trạng sáp nhập
Báo Công an Nhân dân dẫn lời ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông (Bộ GD&ĐT) cho hay, để thực hiện chỉ đạo của Trung ương, Bộ đã tham mưu và ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật, hướng dẫn về phân cấp, phân quyền cũng như quy định khung định mức về quy mô trường lớp. Điều này nhằm tạo hành lang pháp lý để địa phương chủ động điều tiết phù hợp với thực tiễn.
Tổng hợp báo cáo từ 23/34 tỉnh, thành phố gửi về Bộ cho thấy một bức tranh đa dạng trong công tác quy hoạch mạng lưới trường lớp. Hầu hết các địa phương chủ trương giữ nguyên ổn định hệ thống trường mầm non và phổ thông trong năm 2025, đồng thời xây dựng lộ trình sắp xếp cụ thể sau khi kết thúc năm học 2025-2026.
Về số liệu cụ thể, đối với giáo dục mầm non, có 6/23 tỉnh giữ nguyên hiện trạng; 15/23 tỉnh thực hiện giảm dần với tỷ lệ từ 1,76% đến dưới 10%; cá biệt có 1 tỉnh đã hoàn thành việc sáp nhập mạnh mẽ, giảm tới 45,83% cơ sở. Tại khối giáo dục phổ thông, 7/23 tỉnh giữ ổn định, 15/23 tỉnh giảm nhẹ dưới 10% và 1 tỉnh giảm sâu 42,57%.
Đáng chú ý, khối giáo dục thường xuyên ghi nhận mức độ sáp nhập rất mạnh, với nhiều địa phương cắt giảm trên 30% số lượng cơ sở. Mặc dù việc sắp xếp bước đầu đã giúp tinh giản đầu mối, giảm biên chế và bố trí lại đội ngũ nhân lực hợp lý hơn, nhưng thực tế cũng nảy sinh nhiều bất cập.
Một số nơi thực hiện sáp nhập theo hướng "cơ học", tăng quy mô quá nhanh trong thời gian ngắn, dẫn đến nguy cơ quá tải cơ sở vật chất và ảnh hưởng tiêu cực đến mô hình trường nội trú, bán trú cũng như cơ hội tiếp cận giáo dục của học sinh vùng khó khăn.
Hầu hết các địa phương chủ trương giữ nguyên ổn định hệ thống trường mầm non và phổ thông trong năm 2025, đồng thời xây dựng lộ trình sắp xếp cụ thể sau khi kết thúc năm học 2025-2026. Ảnh minh họa
Trước thực trạng này, đại diện các địa phương đã đưa ra những quan điểm thận trọng. Ông Nguyễn Vinh Hưng, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TP. Huế khẳng định chủ trương giữ ổn định các đơn vị trực thuộc, chỉ sắp xếp ở cấp xã phường khi thực sự cần thiết và phải đảm bảo an toàn đi lại cho học sinh. Đồng quan điểm, ông Phùng Quốc Lập, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Phú Thọ cho rằng việc sáp nhập chỉ nên tập trung vào các điểm trường nhỏ lẻ, không hiệu quả và cần lộ trình tuyên truyền để tạo sự đồng thuận trong nhân dân.
Tại Ninh Bình, bà Hà Lan Anh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, trên nền tảng mạng lưới giáo dục rộng lớn sau khi sáp nhập địa giới hành chính (gồm 1.607 trường học và cơ sở giáo dục), tỉnh đang từng bước tinh gọn đầu mối. Nguyên tắc là ưu tiên phát triển trường lớp tại các khu công nghiệp, vùng đô thị hóa và thực hiện hợp nhất các trung tâm để nâng cao hiệu quả hoạt động, gắn liền với quy hoạch đất đai và đầu tư cơ sở vật chất.
Không chạy theo thành tích, ưu tiên ổn định hoạt động dạy và học
Chỉ đạo về công tác này, báo Tiền phong dẫn lời Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh: Việc rà soát, sắp xếp trường học phải hoàn thành báo cáo Trung ương trước ngày 31/12, nhưng chất lượng và sự phù hợp phải được đặt lên hàng đầu.
Trong quá trình sắp xếp, kiên quyết xử lí các cơ sở quy mô quá nhỏ, không bảo đảm an toàn, cơ sở vật chất và chất lượng nuôi dạy, đặc biệt là các nhóm trẻ, trường mầm non tư thục không đủ điều kiện. Không sáp nhập trường mầm non vào trường phổ thông, không dồn ghép tiểu học, THCS, THPT vào thành một trường, trừ các mô hình liên cấp tư thục đã có sẵn.
Người đứng đầu ngành Giáo dục lưu ý, mỗi địa phương có đặc thù riêng về địa lý, dân cư và kinh tế. Do đó, không thể rập khuôn mô hình của đô thị cho vùng núi hay vùng sâu, vùng xa. Quá trình sắp xếp cần có lộ trình thận trọng, tuyệt đối không làm gián đoạn việc dạy và học, đặc biệt không gây xáo trộn lớn khi học sinh đang trong thời gian giữa học kỳ.
Việc rà soát, sắp xếp trường học phải hoàn thành báo cáo Trung ương trước ngày 31/12, nhưng chất lượng và sự phù hợp phải được đặt lên hàng đầu. Ảnh minh họa
"Mục tiêu cốt lõi của sắp xếp là tổ chức dạy học và quản lý hiệu quả, thuận lợi hơn, không chạy theo chỉ tiêu gượng ép, không áp đặt các con số cứng nhắc như mỗi xã chỉ còn một trường hay giảm theo tỷ lệ bắt buộc," Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh.
Theo đó, Đề án sắp xếp của các địa phương cần làm rõ số lượng đầu mối giảm, số lượng giữ lại và lộ trình thực hiện. Có những khu vực cần giảm đầu mối để tinh gọn, nhưng ngược lại, tại các khu dân cư đông đúc, khu công nghiệp đang quá tải, cần mạnh dạn giữ nguyên hoặc thậm chí tăng thêm trường lớp. Việc sắp xếp không phải là cuộc đua giảm số lượng bằng mọi giá, mà đích đến cuối cùng phải là sự hợp lý và hiệu quả thực tiễn cho ngành giáo dục.
