Sự kiện cơ quan Đăng kiểm Hàng hải Nga phê duyệt hệ thống điều khiển và giám sát từ xa nội địa hoàn toàn cho các tàu phá băng thuộc Dự án 22220 không chỉ là một bước tiến kỹ thuật. Đây là lời khẳng định về chủ quyền công nghệ của Moscow trên tuyến đường hàng hải Bắc Cực, nơi những "gã khổng lồ" nguyên tử đang nắm giữ chìa khóa mở cửa vùng cực.
Các tàu của Dự án 22220 là tàu phá băng chạy bằng năng lượng hạt nhân lớn nhất và mạnh nhất thế giới, có thể hoạt động cả ở Bắc Cực và ở cửa sông vùng cực.
Okean 22220: Hệ thần kinh số hóa hàng nghìn thông số
Hệ thống điều khiển mới với tên gọi Okean 22220 được ví như "bộ não" và "hệ thần kinh" trung ương của con tàu. Điểm khác biệt lớn nhất so với các thế hệ trước chính là mức độ nội địa hóa tuyệt đối. Tổ hợp kỹ thuật số này không chỉ đảm nhận vai trò vận hành mà còn thực hiện chức năng giám sát theo thời gian thực đối với hàng nghìn thông số kỹ thuật khắt khe.
Từ nhiệt độ của các cuộn dây trong động cơ đẩy điện cho đến tải trọng của máy phát tuabin, hay thậm chí là độ ẩm bên trong các thiết bị điện tử nhạy cảm, tất cả đều được Okean 22220 theo dõi chặt chẽ. Khả năng tự động hóa cao giúp hệ thống có thể tự thiết lập sơ đồ truyền động điện, kiểm soát quá trình khởi động thiết bị và tối ưu hóa việc phân phối phụ tải giữa các hệ thống năng lượng trên tàu.
Trong môi trường khắc nghiệt của Bắc Cực, nơi sai số nhỏ nhất cũng có thể dẫn đến thảm họa, việc sở hữu một hệ thống kiểm soát thông minh và hoàn toàn làm chủ về công nghệ lõi là ưu thế mang tính sinh tử. Việc làm chủ hệ thống điều khiển giúp Nga loại bỏ hoàn toàn rủi ro bị "ngắt kết nối" hoặc thiếu hụt linh kiện thay thế từ các nhà cung cấp phương Tây.
Sức mạnh từ cấu trúc năng lượng độc bản
Dòng tàu phá băng thuộc Dự án 22220 (bao gồm các tàu Arktika, Sibir, Ural, Yakutia và Chukotka) sở hữu một cấu trúc năng lượng đặc biệt. Tại đây, các máy phát tuabin nguyên tử thực hiện nhiệm vụ kép: vừa cung cấp năng lượng cho hệ thống đẩy, vừa duy trì hoạt động cho toàn bộ các thiết bị phụ trợ trên tàu.
Mỗi con tàu được trang bị ba động cơ đẩy điện với công suất lên tới 20 MW mỗi chiếc. Tổng công suất truyền động đạt mức 60 MW, cho phép những "pháo đài băng" này có thể phá tan lớp băng dày tới 3 mét để mở đường cho các đoàn tàu vận tải.
Hệ thống Okean 22220 đóng vai trò điều phối dòng năng lượng khổng lồ này một cách nhịp nhàng. Khi con tàu cần dồn lực để vượt qua những tảng băng vĩnh cửu, hệ thống sẽ tự động điều chỉnh tải trọng, đảm bảo động cơ đạt hiệu suất tối đa mà vẫn giữ an toàn cho lò phản ứng hạt nhân bên dưới.
Chiến lược nội địa hóa và tham vọng Bắc Cực
Việc triển khai hệ thống Okean 22220 diễn ra trong bối cảnh Nga đang đẩy mạnh tiến độ hoàn thiện hạm đội tàu phá băng thế hệ mới. Hiện tại, các tàu Arktika, Sibir và Ural đã đi vào hoạt động, trong khi tàu Yakutia và Chukotka đang trong quá trình hoàn tất những khâu cuối cùng tại nhà máy đóng tàu Baltiysky.
Mới đây, cấu trúc thượng tầng nặng 170 tấn và cột buồm cao 18 mét đã được lắp đặt thành công trên tàu phá băng Chukotka. Dự kiến, con tàu này sẽ sớm được bàn giao để gia nhập đội ngũ tuần tra và dẫn đường trên tuyến đường biển phía Bắc (NSR).
Việc thay thế các hệ thống điều khiển của nước ngoài bằng công nghệ nội địa không chỉ giúp giảm chi phí đóng tàu trong dài hạn mà còn đảm bảo tính bảo mật quốc phòng. Mọi thuật toán điều khiển, giao thức kết nối và mã nguồn của Okean 22220 đều do các kỹ sư Nga phát triển, ngăn chặn mọi nguy cơ can thiệp từ bên ngoài vào hệ thống vận hành hạt nhân.
Sự xuất hiện của Okean 22220 đánh dấu một cột mốc quan trọng trong lộ trình tự chủ công nghệ của ngành công nghiệp đóng tàu Nga. Khi những con tàu phá băng thuộc Dự án 22220 được trang bị "trái tim" và "khối óc" thuần nội địa, Moscow đã sẵn sàng cho một cuộc chơi dài hơi và độc lập hơn tại vùng cực. Đây không chỉ là thành tựu về phần cứng, mà còn là bước nhảy vọt về năng lực phần mềm và giải pháp điều khiển thông minh trong kỷ nguyên kinh tế số toàn cầu.
Thùy Anh (Theo The First Technical)
