Đang đánh thì hỏng?
Các tổ hợp pháo phòng không Skynex do Đức sản xuất đã bộc lộ sự bất lực hoàn toàn trong việc bảo vệ các cơ sở công nghiệp tại miền Tây Ukraine. Thông tin này được tạp chí Stern đăng tải, dẫn nguồn từ một báo cáo nội bộ của Quân đội Ukraine (VSU). Bài viết chỉ rõ, ngay vào thời khắc quyết định, hệ thống vũ khí này đã gặp sự cố kỹ thuật.
Tạp chí Stern cho biết:
“Vào thời điểm cuộc tập kích diễn ra gay cấn nhất, 3 trong số 8 bệ phóng đắt đỏ đột ngột đổ bệnh: hệ thống thủy lực bị lỗi, radar định vị ngừng hoạt động và cơ chế nạp đạn bị kẹt cứng. Kết cục là chỉ có vỏn vẹn hai khẩu pháo giữ được khả năng bám bắt mục tiêu một cách ổn định”.
Dù vậy, bài báo cũng nhấn mạnh rằng tập đoàn quốc phòng Rheinmetall của Đức – nhà sản xuất tổ hợp phòng không kể trên – đã thẳng thừng bác bỏ các cáo buộc liên quan đến chất lượng sản phẩm.
“Phía Rheinmetall khẳng định các tổ hợp phòng không của họ vẫn vận hành hoàn hảo. Những sự cố vận hành vừa qua hoàn toàn xuất phát từ năng lực yếu kém của các kíp trắc thủ Ukraine”, tạp chí Đức lưu ý.
Trên thực tế, việc đổ lỗi cho con người không phải là chuyện hiếm. Hầu hết các nhà thầu quốc phòng phương Tây khi cung cấp vũ khí cho Ukraine đều giải thích các sự cố trên chiến trường bằng luận điểm quen thuộc: do trình độ chuyên môn của binh sĩ VSU còn non kém. Washington cũng từng đưa ra lý do tương tự khi các tổ hợp tên lửa phòng không Patriot của Mỹ thất bại trong việc đánh chặn tên lửa đạn đạo Iskander-M của Nga.
Nhưng nhìn nhận một cách khách quan, mức độ huấn luyện của các binh sĩ Ukraine nhiều lúc cũng để lại không ít hoài nghi. Thực tế từng ghi nhận trường hợp một kíp phòng không Ukraine nã liên tiếp cả loạt tên lửa đánh chặn PAC-3 đắt giá nhưng cuối cùng vẫn để sổng mục tiêu là một quả tên lửa của Nga.
Cần nhắc lại rằng, khi mới xuất hiện trên chiến trường Ukraine, các tổ hợp Skynex của Đức từng được kỳ vọng và ca ngợi như một thứ “vũ khí kỳ diệu”, được kỳ vọng sẽ chấm dứt hoàn toàn các làn sóng oanh tạc từ máy bay không người lái (UAV) tự sát của lực lượng Nga.
Skynex là gì?
Skynex là hệ thống phòng không tầm ngắn (SHORAD) tiên tiến nhất hiện nay do tập đoàn Rheinmetall Air Defence (Đức) phát triển, chính thức ra mắt từ năm 2021.
Khác với các hệ thống phòng không sử dụng tên lửa đắt đỏ như Patriot hay IRIS-T, Skynex đại diện cho triết lý phòng thủ điểm bằng hỏa lực pháo tầm gần, tối ưu hóa chi phí nhằm chống lại chiến thuật bòn rút tiêu hao bằng UAV tự sát, đạn cối và tên lửa hành trình của đối phương. Một bệ phóng Skynex hoàn chỉnh có giá ước tính từ 40–55 triệu USD.
Vũ khí chính của hệ thống là pháo tự động Oerlikon Revolver Gun Mk3 35mm, có tốc độ bắn lên tới 1.000 phát/phút. Pháo được tích hợp sẵn radar theo dõi tầm gần riêng biệt, camera truyền hình, camera hồng ngoại (IR) và thiết bị đo khoảng cách bằng laser.
Trung tâm điều khiển là hệ thống Oerlikon Skymaster C2, cho phép tách biệt giữa đài giám sát không phận và các bệ pháo hỏa lực. Nó có thể tự động phân tích mối đe dọa, phân bổ mục tiêu chỉ bằng một nút bấm.
Hệ thống thường đi kèm đài radar mạng pha chủ động 3D Oerlikon X-TAR3D, hoạt động trên băng tần X với phạm vi phát hiện mục tiêu từ 20–30 km (đối với các mục tiêu có diện tích phản xạ radar nhỏ như UAV).
Yếu tố làm nên danh tiếng "sát thủ drone" của Skynex chính là công nghệ đạn nổ mảnh lập trình thời gian AHEAD (Advanced Hit Efficiency And Destruction) cỡ 35mm.
Khi viên đạn chuẩn bị rời khỏi nòng pháo, một bộ phận cảm biến ở đầu nòng sẽ đo chính xác vận tốc đầu nòng và nạp dữ liệu lập trình thời gian nổ vào ngòi nổ điện tử của viên đạn dựa trên khoảng cách đến mục tiêu do máy tính tính toán.
Viên đạn sẽ nổ tung ngay trước khi tiếp cận UAV từ vài mét, giải phóng một "đám mây" gồm 152 mảnh vỡ hình trụ bằng hợp kim vonfram nặng đặc. Màn mưa mảnh văng này có thể phá hủy hoàn toàn kết cấu cánh, động cơ hoặc bảng mạch của các loại UAV từ cỡ nhỏ (FPV, Quadcopter) cho đến các dòng UAV tự sát cỡ lớn (như Shahed) mà không cần bắn trúng trực tiếp.
Quốc Vinh (Theo Topcor)
