Trong bối cảnh nền kinh tế có nhiều biến động và sự trỗi dậy mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), câu hỏi về tương lai của sinh viên ngành khoa học xã hội, nhân văn luôn là tâm điểm chú ý. Tuy nhiên, báo cáo khảo sát mới nhất của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (VNU-USSH) đã đưa ra những con số "biết nói", khẳng định vị thế vững chắc của nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này.
Theo báo cáo về kết quả khảo sát sinh viên tốt nghiệp năm 2024 (được thực hiện vào cuối năm 2025), một bức tranh toàn cảnh về sự thích nghi, tỉ lệ việc làm và xu hướng dịch chuyển nghề nghiệp của hàng nghìn cử nhân đã hiện ra rõ nét. Đây không chỉ là số liệu thống kê đơn thuần, mà còn là minh chứng cho giá trị của các ngành học "vị nhân sinh" trong kỷ nguyên số.
Ảnh minh họa
Phá tan định kiến về ngành học "khó xin việc"
Nhiều người có định kiến cho rằng các ngành Khoa học Xã hội và Nhân văn thường khó tìm việc làm hơn so với khối ngành kinh tế hay kỹ thuật. Thế nhưng, dữ liệu thực tế từ 1.839 sinh viên tham gia khảo sát (chiếm tỉ lệ phản hồi cực cao là 95,4% trên tổng số 1.927 sinh viên tốt nghiệp) đã chứng minh điều ngược lại.
Kết quả ghi nhận có tới 94,1% sinh viên tốt nghiệp năm 2024 đã có việc làm ổn định sau một năm ra trường. Đây là một con số ấn tượng, cho thấy nhu cầu của thị trường lao động đối với nhóm ngành này vẫn rất lớn và bền bỉ.
Trong đó, tỉ lệ sinh viên chưa có việc làm chỉ chiếm vỏn vẹn 3%, giảm nhẹ so với các kỳ khảo sát trước đó. Khoảng 2,9% còn lại lựa chọn con đường học tập nâng cao lên các bậc Thạc sĩ, Tiến sĩ tại Việt Nam hoặc các quốc gia phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc và các nước Châu Âu.
Phân tích sâu hơn vào cấu trúc việc làm, báo cáo chỉ ra rằng sinh viên không chỉ bó hẹp trong các cơ quan nhà nước hay viện nghiên cứu. Sự dịch chuyển sang khu vực kinh tế tư nhân và các tổ chức có yếu tố nước ngoài đang trở thành xu hướng chủ đạo. Điều này cho thấy khả năng thích nghi linh hoạt của cử nhân USSH.
Những kỹ năng đặc thù như tư duy phản biện, khả năng ngôn ngữ, kỹ năng viết và xử lý thông tin phức tạp – vốn là "đặc sản" của sinh viên – đang trở thành những "kỹ năng vàng" được các nhà tuyển dụng săn đón trong thời đại mà công nghệ không thể thay thế được sự thấu cảm và sáng tạo của con người.
Báo cáo tình hình việc làm của sinh viên tốt nghiệp năm 2024 của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn.
Sự đa dạng trong cơ cấu ngành nghề
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của báo cáo năm 2025 là sự phân bổ việc làm cực kỳ đa dạng của sinh viên tốt nghiệp. Không còn giới hạn trong những nghề nghiệp truyền thống như giảng dạy hay nghiên cứu, sinh viên đã tốt nghiệp đã có mặt ở hầu khắp các lĩnh vực của đời sống xã hội.
Nhóm ngành Báo chí, Truyền thông và Quan hệ công chúng tiếp tục giữ vững phong độ với tỉ lệ có việc làm cao và mức thu nhập hấp dẫn. Tuy nhiên, bất ngờ lớn lại đến từ các ngành như Tâm lý học, Đông phương học và Quốc tế học.
Sự gia tăng của các doanh nghiệp FDI và nhu cầu về sức khỏe tinh thần sau đại dịch đã mở ra "cánh cửa hẹp" nhưng đầy tiềm năng cho sinh viên các khối ngành này. Nhiều cử nhân đã đảm nhận các vị trí quan trọng trong bộ phận nhân sự (HR), điều phối dự án phi chính phủ (NGO), biên phiên dịch cao cấp và quản trị truyền thông doanh nghiệp.
Báo cáo cũng phản ánh một thực tế thú vị: sinh viên đang bắt nhịp rất nhanh với kinh tế số. Nhiều cựu sinh viên đã tự tạo ra công việc cho chính mình thông qua các nền tảng mạng xã hội, làm sáng tạo nội dung (Content Creator) hoặc tham gia vào các dự án khởi nghiệp sáng tạo.
Việc 85,37% đối tượng khảo sát là nữ giới cũng cho thấy sự bền bỉ và khéo léo của phái nữ trong việc chinh phục các môi trường làm việc chuyên nghiệp, đòi hỏi sự chỉn chu và kiên trì.
Tuy nhiên, báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức. Sự cạnh tranh từ các ứng viên trái ngành và yêu cầu ngày càng cao về trình độ ngoại ngữ, kỹ năng số đang đặt ra áp lực không nhỏ. Dù vậy, với nền tảng kiến thức sâu rộng về văn hóa, lịch sử và xã hội, sinh viên USSH vẫn giữ được lợi thế cạnh tranh riêng biệt nhờ "chiều sâu" trong tư duy – điều mà các khóa học ngắn hạn khó lòng cung cấp được.
Bài toán "kết nối" giữa nhà trường và doanh nghiệp
Để đạt được tỉ lệ việc làm trên 94%, không thể không nhắc đến vai trò nòng cốt của công tác đào tạo và hỗ trợ sinh viên tại VNU-USSH. Báo cáo khảo sát năm 2025 cho thấy một sự đánh giá tích cực từ phía cựu sinh viên đối với chương trình đào tạo của nhà trường.
Trong những năm qua, trường đã tích cực đổi mới khung chương trình theo hướng ứng dụng, tăng cường các học phần thực tập, thực tế và kỹ năng mềm. Việc thu thập dữ liệu "ba công khai" thường xuyên không chỉ là thủ tục hành chính mà đã trở thành kim chỉ nam để nhà trường điều chỉnh chiến lược. Dựa trên phản hồi từ 1.839 cựu sinh viên, nhà trường có cái nhìn thực tế nhất về việc những kiến thức nào đang thực sự "sống" trên thị trường lao động, từ đó loại bỏ các nội dung lỗi thời và bổ sung những mảng kiến thức mới như Nhân văn số (Digital Humanities) hay Quản trị dữ liệu xã hội.
Bên cạnh đó, các hoạt động kết nối doanh nghiệp như Ngày hội việc làm (Job Fair), các buổi tọa đàm với chuyên gia và mạng lưới cựu sinh viên (Alumni) đã phát huy tác dụng tối đa. Nhiều sinh viên đã tìm được bến đỗ ngay từ khi chưa chính thức nhận bằng tốt nghiệp thông qua các kỳ thực tập tại các đối tác chiến lược của trường.
