Khi kỳ nghỉ Tết khép lại, nhiều khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực tại các bệnh viện phía Nam vẫn duy trì nhịp độ điều trị căng thẳng vì sốt xuất huyết Dengue. Bệnh không mang tính mùa vụ tuyệt đối và không “nghỉ lễ”. Quan niệm bệnh chỉ xuất hiện vào mùa mưa hoặc chỉ là một dạng sốt nhẹ dễ tự khỏi tiếp tục tạo ra khoảng trống nguy hiểm trong nhận thức cộng đồng.
Theo báo cáo của Bộ Y tế, từ 14/12/2024 đến 17/12/2025, cả nước ghi nhận 181.200 ca mắc và 43 trường hợp tử vong do sốt xuất huyết Dengue, tăng 33% số ca mắc và thêm 17 ca tử vong so với cùng kỳ. Riêng trong giai đoạn 18/12/2025–17/01/2026 có 20.188 ca mắc, 2 ca tử vong; số mắc cao gấp đôi cùng kỳ năm trước. Trong 9 ngày Tết Bính Ngọ, hệ thống giám sát ghi nhận 1.431 ca trên toàn quốc.
Sốt xuất huyết Dengue không chỉ là cơn sốt phát ban mà có thể trở thành hành trình điều trị căng thẳng với nguy cơ biến chứng luôn rình rập.
Tác nhân gây bệnh là virus Dengue, lây truyền qua muỗi vằn Aedes aegypti. Loài muỗi này sinh sản trong các dụng cụ chứa nước sạch quanh nhà như bình hoa, xô chậu, vật dụng không đậy kín. Chúng sống gần người và đốt vào ban ngày, khiến nguy cơ lây truyền hiện hữu ngay cả tại chung cư cao tầng hoặc khu dân cư được cho là “sạch sẽ”.
Dịch tễ học đang có sự dịch chuyển. Nếu 15–20 năm trước, khoảng ba phần tư người bệnh là trẻ em, thì những năm gần đây tỷ lệ người lớn mắc tăng rõ rệt. Sự thay đổi này tạo thêm áp lực cho cả bệnh viện nhi và bệnh viện điều trị người lớn, khi nhóm lao động chính trong gia đình cũng trở thành đối tượng nguy cơ.
Diễn tiến bệnh có thể khó lường. Giai đoạn nguy hiểm thường rơi vào ngày thứ 3 - 7, khi người bệnh có thể đã giảm sốt. Tình trạng thoát huyết tương, cô đặc máu, tụt huyết áp có thể xảy ra nhanh chóng nếu không được theo dõi sát. Biến chứng nặng bao gồm suy gan, suy thận, tổn thương tim, phổi, não; sốc sốt xuất huyết có thể đe dọa tính mạng.
Sai lầm trong xử trí tại nhà tiếp tục được ghi nhận: dùng Paracetamol quá liều dẫn đến nguy cơ suy gan cấp; sử dụng Ibuprofen làm tăng nguy cơ xuất huyết; tự truyền dịch khi không có chỉ định; áp dụng cạo gió, cắt lể gây chảy máu và nhiễm trùng. Những can thiệp không kiểm soát này có thể khiến bệnh diễn tiến xấu hơn.
Gánh nặng kinh tế không nhỏ. Các trường hợp nặng cần hồi sức tích cực, lọc máu, thở máy, ECMO có thể phát sinh chi phí điều trị lên đến hàng trăm triệu đồng. Ngoài chi phí, người bệnh và gia đình phải đối mặt với áp lực tâm lý, gián đoạn công việc và sinh hoạt, đặc biệt trong thời điểm cận Tết.
Sốt xuất huyết Dengue diễn biến quanh năm, buộc các Khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực luôn trong tình trạng sẵn sàng, bất kể ngày lễ tết.
Giải pháp trọng tâm vẫn là phòng bệnh và phát hiện sớm dấu hiệu cảnh báo. Kiểm soát lăng quăng – bọ gậy, loại bỏ nước đọng, ngủ màn kể cả ban ngày, sử dụng biện pháp chống muỗi và theo dõi sát các biểu hiện bất thường là các biện pháp cơ bản. Khi xuất hiện dấu hiệu như đau bụng nhiều, nôn ói, vật vã, chảy máu, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời.
Sốt xuất huyết Dengue tiếp tục là thách thức y tế công cộng với xu hướng gia tăng và dịch chuyển nhóm tuổi. Sự chủ quan, hơn bất kỳ yếu tố nào khác, đang góp phần kéo dài những “màu đỏ” ngoài mong muốn trong mùa xuân.
Cách đây 15-20 năm, khoảng 3/4 người bệnh là trẻ em, song những năm gần đây, tỷ lệ người lớn mắc bệnh lại tăng cao.
Mới đây, báo điện tử Chính Phủ và Công ty TNHH Dược Phẩm Takeda Việt Nam thực hiện một bộ ảnh tại các Khoa Điều trị và Hồi sức tích cực - nơi cuộc chiến với sốt xuất huyết Dengue vẫn diễn ra từng giờ, với những ca bệnh căng thẳng và sự theo dõi sát sao của đội ngũ y bác sĩ. Bộ ảnh hướng đến mục tiêu nâng cao nhận thức cộng đồng về nguy cơ và diễn tiến phức tạp của sốt xuất huyết Dengue trong bối cảnh dịch tễ có nhiều thay đổi.
Chủ động phòng sốt xuất huyết Dengue bằng kiểm soát muỗi, giữ vệ sinh môi trường, tiêm chủng và đi khám kịp thời khi có triệu chứng là cách để mùa xuân luôn trọn vẹn với những khoảnh khắc đoàn viên khỏe mạnh.
Bài: Diệu Đan, Ảnh: Ngô Trần Hải An
