Sự thật thì khó chấp nhận nhưng vẫn phải công nhận rằng kể từ sau Avengers: Endgame, Vũ trụ Điện ảnh Marvel chưa bao giờ thực sự tìm lại được hào quang từng khiến cả thế giới phát cuồng. Bộ phim năm 2019 không chỉ khép lại cuộc chiến với Thanos, mà còn đặt dấu chấm hết cho kỷ nguyên vàng của MCU, giai đoạn mà gần như mỗi dự án mới đều được đón nhận như sự kiện văn hóa đại chúng toàn cầu
Marvel Studios đã dành nhiều năm để tái thiết đế chế của mình. Thế nhưng, khi những biểu tượng như Iron Man, Captain America hay Black Widow lần lượt rời sân khấu, khoảng trống họ để lại vẫn chưa có ai đủ sức lấp đầy. Những gương mặt mới như Yelena Belova, Moon Knight, Ms. Marvel, Echo hay Shang-Chi đều sở hữu tiềm năng riêng, nhưng chưa nhân vật nào đạt được sức ảnh hưởng đủ lớn để trở thành trụ cột tiếp theo của cả một vũ trụ điện ảnh.
Tham vọng mở rộng sang Đa vũ trụ càng khiến MCU bộc lộ nhiều điểm yếu. Hàng chục nhân vật và tuyến truyện mới liên tục xuất hiện nhưng thiếu sự kết nối chặt chẽ, khiến khán giả khó tìm thấy cảm giác gắn bó như thời Infinity Saga. Không ít dự án bị bỏ xó như thể những mảnh ghép rời rạc, chẳng thể vun đắp thành mạch truyện thống nhất.
Trong bối cảnh Marvel đang gấp rút chuẩn bị cho hai bom tấn Avengers: Doomsday và Avengers: Secret Wars, Spider-Man chính là quân bài sáng giá và đáng tin cậy nhất. Khác với nhiều siêu anh hùng khác, Người Nhện luôn chứng minh mình đủ sức đứng vững bằng chính thương hiệu riêng, kể cả khi không có Avengers đồng hành. Sau hai phiên bản kinh điển do Tobey Maguire và Andrew Garfield thể hiện dưới mái nhà Sony, Tom Holland đã đưa Spider-Man trở thành gương mặt trẻ tiêu biểu của MCU. Bộ ba Homecoming, Far From Home và đặc biệt là No Way Home không chỉ giúp nhân vật trưởng thành mà còn trở thành chiếc cầu nối hoàn hảo giữa các thế hệ Người Nhện và mở cánh cửa cho kỷ nguyên đa vũ trụ.
Chính vì vậy, Spider-Man: Brand New Day không chỉ là là phần phim thứ tư của Tom Holland, mà còn là dự án có thể định hình hướng đi tiếp theo của MCU, đồng thời được kỳ vọng trở thành mắt xích quan trọng dẫn dắt khán giả đến với Avengers: Doomsday, Avengers: Secret Wars và xa hơn nữa là sự xuất hiện chính thức của các dị nhân X-Men trong vũ trụ điện ảnh Marvel.
Lấy bối cảnh sau cái kết của Spider-Man: No Way Home, khi cả thế giới đã quên mất Peter Parker, Spider-Man: Brand New Day mở ra cuộc sống hoàn toàn mới của chàng Người Nhện trẻ tuổi. Bên cạnh Peter Parker (Tom Holland), bộ phim còn đánh dấu sự trở lại của MJ (Zendaya), Ned Leeds (Jacob Batalon) và Happy Hogan (Jon Favreau). Đáng chú ý, Frank Castle (Jon Bernthal) lần đầu chính thức góp mặt trên màn ảnh rộng của MCU, hứa hẹn mang đến một màu sắc gai góc hiếm thấy trong loạt phim Spider-Man.
Ngoài ra, tác phẩm còn quy tụ Bruce Banner (Mark Ruffalo), Mac Gargan (Michael Mando) cùng gương mặt mới là Sadie Sink trong những vai diễn được Marvel Studios giấu kín nhất có thể. Sự xuất hiện của dàn nhân vật này khiến Brand New Day được kỳ vọng không chỉ là hành trình trưởng thành tiếp theo của Peter Parker, mà còn là quân cờ quan trọng mở rộng thế giới của MCU trong giai đoạn hậu Endgame.
Các vấn đề được giải quyết hợp lý, kỹ xảo chạm giác quan
Có lẽ thành công lớn nhất của Spider-Man: Brand New Day nằm ở việc bộ phim không phủi sạch đi những gì No Way Home để lại. Tất cả đau thương, mất mát của Peter Parker đều được đem trở lại, từ cái chết của dì May, việc MJ và Ned quên mất cậu, cho đến cảm giác trống rỗng khi cả thế giới không còn biết mình là ai. Marvel không xem đây là bộ hành lý cũ cần mang đi cất giấu để bắt đầu một chương mới. Ngược lại, chính những vết thương ấy trở thành trung tâm của bộ phim.
Peter lần này không đối đầu với một kẻ thù quá mạnh để buộc phải nâng cấp sức mạnh như công thức quen thuộc của dòng phim siêu anh hùng. Kẻ thù nguy hiểm nhất lại là bản thân cậu. Khi bản năng nhện liên tục lấn át lý trí, ranh giới giữa con người và quái vật bắt đầu lung lay. Mỗi lần đánh mất kiểm soát đều kéo Peter xa hơn khỏi bản chất con người vốn có. Thế nên, cuộc chiến của Brand New Day không nằm ở việc đánh bại ai, mà ở hành trình tìm lại và giành lại chính mình. Đó cũng là hướng đi khiến bộ phim trở nên khác biệt, trưởng thành hơn hẳn 3 phần trước.
Kịch bản vì thế giữ được sự liền mạch hiếm thấy ở giai đoạn hậu Endgame. Mọi nút thắt đều có gốc rễ từ những biến cố cũ, không xuất hiện một cách vô tri chỉ để phục vụ một pha hành động mãn nhãn hay plot twist gây sốc. Thứ cảm giác chắp vá rất “mì ăn liền” đã được Marvel lược bỏ ở Brand New Day. Thay vào đó là một câu chuyện biết chừng mực, biết dừng lại ở những khoảnh khắc Peter cần được thở, trải nghiệm sự cô độc, cơn đau từ thể chất lẫn tinh thần và được chữa lành trước khi tiếp tục khoác lên mình bộ đồ Người Nhện.
Ở khía cạnh nghe nhìn, Destin Daniel Cretton tiếp tục cho thấy thế mạnh mà ông từng làm điều tương tự đối với Shang-Chi. Những màn đu tơ giữa Manhattan ồn ã, màn đối đầu căng như dây đàn với Hulk hay Jean Grey đều có quy mô của một bom tấn, nhưng Cretton không để bộ phim rơi vào tình trạng hiệu ứng lấn át cảm xúc. Máy quay liên tục bám sát Peter, để mỗi cú va chạm, mỗi lần cơ thể mất kiểm soát đều truyền thẳng áp lực đến người xem. Các đại cảnh chiếu vào Peter khiến cậu trở nên nhỏ bé, lẻ loi giữa bộn bề cuộc sống, giữa trung tâm New York sầm uất. Góc máy quay di chuyển linh hoạt đem đến những góc nhìn đa dạng tới người xem, cũng như các lớp âm thanh được cài cắm rất hợp lý ở những phân đoạn cao trào cảm xúc hay cận chiến.
Sadie Sink chào sân đỉnh cao, tiềm năng cho biệt đội X-Men tới MCU
Bất ngờ lớn nhất lại đến từ Sadie Sink. Trong lần đầu đảm nhận Jean Grey, nữ diễn viên trẻ không cần quá nhiều thời lượng để khẳng định sự hiện diện của một trong những dị nhân mang tính biểu tượng nhất điện ảnh. Marvel cũng đủ tỉnh táo để không biến cô thành tâm điểm ngay từ lần xuất hiện đầu tiên. Jean Grey được đặt đúng vị trí: một mảnh ghép quan trọng của câu chuyện hôm nay, đồng thời là lời hứa cho tương lai của X-Men. Sadie Sink mang đến hình ảnh một Jean Grey vừa mong manh, vừa tiềm ẩn sức mạnh khó lường. Chỉ vài phân đoạn ngắn cũng đủ khiến khán giả háo hức chờ ngày MCU thực sự mở cánh cửa cho thế giới dị nhân.
Sự góp mặt của Sadie Sink mang đến làn gió trẻ trung chuẩn gen Z cho thương hiệu Spider-Man. Danh tính thực sự của nhân vật được Sony xem là bí ẩn gây tò mò nhất, nhưng thực tế không quá khó để đoán ra, kể cả với những khán giả không quá am hiểu truyện tranh. Khi Marvel đã công khai việc Spider-Man sẽ giao thoa với X-Men trong Avengers: Doomsday, màn xuất hiện của cô gần như là một bí mật đã được bật mí.
Sadie Sink thể hiện rất tốt vai diễn, đôi lúc vẫn gợi nhớ hình ảnh cô trong Stranger Things, nhưng đồng thời cũng cho thấy sự trưởng thành rõ rệt về diễn xuất. Cô có đất diễn để bung hết cảm xúc của một dị nhân mất gia đình, lẻ loi giữa đường đời và không hiểu chính bản thân mình. Qua Jean Grey, có thể thấy Stranger Things chỉ đóng vai trò như màn chào sân của Sadie Sink tới điện ảnh, trong khi Brand New Day giúp cô chứng minh bản thân là một tài năng diễn xuất đáng gờm.
Brand New Day cũng cho thấy những khía cạnh chưa từng xuất hiện ở Jean Grey trong vũ trụ X-Men do Fox xây dựng. Trong nguyên tác truyện tranh cũng như loạt phim của Fox, Jean Grey vốn là một trong những dị nhân quyền năng bậc nhất. Sở hữu năng lực ngoại cảm và điều khiển vật thể bằng ý nghĩ, cô có thể đọc và thao túng tâm trí, tạo ảo giác, xóa hoặc cấy ký ức, đồng thời di chuyển những vật thể khổng lồ chỉ bằng ý niệm. Khi hợp nhất với thực thể vũ trụ Phoenix Force, Jean gần như trở thành một vị thần, đủ sức hủy diệt cả hành tinh, thao túng vật chất ở cấp độ phân tử, thậm chí bẻ cong quy luật của sự sống và cái chết. Chính vì vậy, Jean Grey từ lâu được xem là một trong những nhân vật mạnh nhất lịch sử Marvel.
Trên màn ảnh rộng, Fox từng nhiều lần khai thác khía cạnh sức mạnh áp đảo ấy. Từ X-Men: The Last Stand đến Dark Phoenix, Jean Grey hiện lên như một thế lực gần như không thể ngăn cản, đủ sức hạ gục cả những dị nhân cấp Omega chỉ trong chớp mắt. Jean Grey của Sadie Sink vẫn sở hữu năng lực ngoại cảm đáng gờm, nhưng sức mạnh được đặt trong những giới hạn rõ ràng hơn. Mỗi lần sử dụng năng lực đều đi kèm áp lực về thể chất lẫn tinh thần; khả năng thao túng tâm trí cũng không còn tuyệt đối khi vẫn tồn tại những đối tượng có thể kháng cự hoặc vượt khỏi tầm kiểm soát của cô. Thay vì một "vị thần" có thể giải quyết mọi vấn đề chỉ bằng ý nghĩ, bộ phim xây dựng Jean như một dị nhân trẻ vẫn đang học cách sống chung với thứ sức mạnh quá lớn của mình.
Trong nhiều năm qua, hãng nhiều lần lựa chọn "nerf" những nhân vật có sức mạnh bá đạo để giữ sự cân bằng cho toàn bộ vũ trụ điện ảnh. Wanda Maximoff là ví dụ điển hình: dù trong truyện tranh có thể thao túng hiện thực ở quy mô gần như vô hạn, phiên bản MCU luôn được đặt ra những giới hạn nhất định hoặc phải trả cái giá rất lớn mỗi khi sử dụng Chaos Magic. Việc tiết chế sức mạnh không khiến nhân vật trở nên kém hấp dẫn, trái lại còn mở ra nhiều không gian phát triển hơn trong tương lai. Bởi khi một siêu anh hùng vẫn có điểm yếu, khán giả mới thực sự cảm nhận được sự căng thẳng và rủi ro trong mỗi cuộc chiến.
Diễn xuất vừa vặn nhưng chúng ta còn đòi hỏi gì hơn ở một bom tấn siêu anh hùng?
Sau bốn lần khoác lên mình bộ đồ Người Nhện, Tom Holland cuối cùng cũng có được vai diễn mà anh xứng đáng nhận từ nhiều năm trước. Ba phần phim đầu biến Peter Parker thành cỗ máy tung hứng giữa những pha hành động trên trời dưới đất, để rồi mỗi khi cảm xúc vừa chớm nở đã lập tức bị cắt ngang bằng một câu bông đùa. Brand New Day thì buộc Peter phải sống cùng sự cô độc, để mặc những khoảng lặng kéo dài thay cho các pha quăng tơ liên hồi. Chính những khoảng lặng ấy mới là đất diễn thực sự của Holland.
Lâu nay, Tom Holland vẫn thường bị xếp vào nhóm diễn viên an toàn, đủ duyên nhưng thiếu sức nặng, thậm chí có thời điểm bị mỉa mai là một "bình hoa di động" trong chính thương hiệu mình gắn bó. Brand New Day gần như xóa bỏ định kiến ấy. Tom không cố gồng để tạo ra một Peter Parker gai góc hơn. Anh chỉ đơn giản để nhân vật mệt mỏi, bất lực và trống rỗng. Một ánh mắt buồn bã khi nhìn MJ lướt qua, vài nhịp ngập ngừng trước khi cất lời hay dáng vẻ lủi thủi trong căn hộ bừa bộn cũng đủ kể câu chuyện mà ba phần phim trước chưa từng cho anh cơ hội thể hiện. Không ngạc nhiên khi đây là màn trình diễn tốt nhất của Holland kể từ ngày gia nhập MCU.
Zendaya cũng ké “miếng thơm” từ cách xây dựng kịch bản này. Cô không còn phải gánh hình tượng cô bạn gái thông minh, liên tục tung hứng cho Peter như trước. Nhân vật lần này có nhiều khoảng “thở” hơn, ít thoại hơn nhưng lại để lại nhiều dư âm hơn. Phản ứng hóa học giữa cô và Tom Holland vẫn là "đặc sản" của thương hiệu Spider-Man, đủ tự nhiên để khán giả tin rằng chỉ 2 người không hề diễn, mà đó là thứ cảm xúc thật sự của 2 người yêu nhau.
Sau khi được nhắc đến ở phần trên, Sadie Sink chắn chắn không phải cái tên được đưa vào chỉ để câu khách. Giữa một dàn diễn viên đã quá quen mặt với khán giả MCU, Sadie có phần thể hiện tốt nhất. Jon Bernthal xuất hiện đúng chất Punisher: ít nói, cộc cằn và bặm trợn nhưng được làm mới với sự ấm áp tiềm ẩn bên trong. Jacob Batalon thì vẫn đảm nhận vai trò "chia lửa" cho bầu không khí nặng nề bằng những mảng miếng hài vừa đủ. Không ai cố giành lấy ánh đèn sân khấu của người khác, cũng không ai trở thành mắt xích thừa.
Và có lẽ như vậy là đủ. Spider-Man: Brand New Day chưa sở hữu những màn hóa thân xuất thần đến mức tranh giải Oscar. Nhưng đây cũng chưa bao giờ là kiểu phim cần điều đó. Dàn diễn viên làm đúng vai trò của mình: mang đến những nhân vật đủ sức thuyết phục để khán giả cười khi cần cười, nghẹn lại khi cần nghẹn và hồi hộp trong những cảnh hành động. Với một bom tấn siêu anh hùng thuần giải trí, chừng ấy đã là quá đủ. Những lời chê Tom Holland hay Zendaya "diễn đơ" đã và đang xuất hiện suốt nhiều năm qua, sau bộ phim này, có lẽ cũng nên đến lúc được gác lại. Vấn đề chưa bao giờ nằm ở diễn viên, mà ở việc họ có được trao một kịch bản đủ chất liệu để diễn hay không. Brand New Day cuối cùng đã làm được điều đó.
Tuy nhiên, nếu phải chọn một mắt xích thừa của Brand New Day, đó có lẽ là Bruce Banner/Hulk do Mark Ruffalo thể hiện. Hulk là minh chứng rõ nhất cho căn bệnh cameo của MCU. Mark Ruffalo xuất hiện, đánh vài trận, đưa ra vài lời khuyên rồi biến mất mà gần như không để lại bất kỳ dư âm nào. Mối liên hệ giữa Bruce Banner và Peter Parker đáng lẽ có thể trở thành điểm tựa thú vị khi cả hai đều phải học cách chung sống với "con quái vật" bên trong mình. Thế nhưng bộ phim chỉ chạm rất hời hợt vào ý tưởng ấy trước khi vội vàng chuyển sang tuyến truyện khác. Cảm giác Bruce Banner xuất hiện nhiều hơn để nhắc khán giả rằng đây vẫn là một bộ phim MCU, chứ thực sự cần thiết cho hành trình của Peter Parker.
Brand New Day là cầu nối, chưa phải là chương phim để đời
Điều khó khăn nhất của Spider-Man: Brand New Day là ngay từ khi ra mắt, bộ phim đã được định sẵn số phận của chính nó - không được phép chỉ kể câu chuyện của riêng Peter Parker. Sau cú xoay chuyển lịch sử ở No Way Home, Marvel cần một tác phẩm vừa vá lại những mảnh vỡ, vừa mở cửa cho X-Men, vừa đặt đường ray cho Avengers: Doomsday. Thành ra, Brand New Day nhiều lúc giống một trạm trung chuyển, không phải một điểm đến. Bộ phim dành khá nhiều thời gian để chuẩn bị cho tương lai, nên hiện tại đôi lúc lại cảm giác thiếu thiếu.
Đổi lại, Marvel cũng rút ra được bài học sau giai đoạn hậu Endgame. Đa vũ trụ vẫn còn đó, nhưng không còn nuốt chửng mọi thứ. Những màn cameo xuất hiện vừa đủ, các đại cảnh CGI thôi gào thét để giành lấy sự chú ý. Trọng tâm cuối cùng cũng trở về đúng nơi khán giả mong muốn, và đó là Peter Parker. Một quyết định tưởng chừng hiển nhiên nhưng MCU đã mất khá nhiều năm mới nhớ ra.
Bởi vậy, nói Brand New Day sinh ra để tạo đột phá thì không phải, mà là để đưa Spider-Man trở lại đúng quỹ đạo. Nó dành thời gian để Peter trưởng thành, để Người Nhện được sống như một con người trước khi tiếp tục làm siêu anh hùng. Nhịp phim đôi lúc vẫn nặng, một vài ý tưởng còn dừng ở mức gợi mở, nhưng tổng thể đủ liền mạch để khán giả tin rằng Marvel đã tìm lại la bàn sau quãng thời gian đi lòng vòng giữa vô số dòng thời gian.
Sẽ rất khó xếp Brand New Day ngang hàng với những cột mốc như Spider-Man 2, Into the Spider-Verse hay No Way Home. Bộ phim không tạo ra khoảnh khắc đủ sức định nghĩa lại Spider-Man, cũng chưa sở hữu một phản diện hay cú twist khiến người xem phải bàn tán nhiều năm sau. Thứ nó làm được là khôi phục niềm tin. Sau hàng loạt dự án gây tranh cãi, Marvel cuối cùng cũng khiến khán giả háo hức chờ phần tiếp theo vì chính câu chuyện, thay vì chỉ vì một đoạn after-credit.
Sẽ rất khó để đặt Brand New Day lên cùng bàn cân với những cột mốc như Spider-Man 2, Into the Spider-Verse hay No Way Home. Bộ phim không tạo ra một khoảnh khắc mang tính biểu tượng để thay đổi cách khán giả nhìn về Người Nhện, cũng chưa có một phản diện để lại dấu ấn mạnh mẽ. Nhưng đó chưa hẳn là điều Marvel đang hướng tới. Brand New Day chưa phải màn trở lại ngoạn mục của Marvel, nhưng ít nhất hãng đã khôi phục được niềm tin. Sau hàng loạt dự án gây tranh cãi, Marvel cuối cùng cũng khiến khán giả háo hức chờ phần tiếp theo vì chính câu chuyện, thay vì chỉ vì một đoạn after-credit.
Chấm điểm: 4.5/5
Spider-Man: Brand New Day rõ ràng chưa phải cuộc cách mạng mà MCU đang cần. Đây không phải Endgame thứ hai, cũng chẳng phải màn tái sinh hoành tráng khiến cả thế giới phải dừng lại và ngoái nhìn. Nhưng có lẽ Marvel cũng không còn cần thêm một cú nổ lớn vào lúc này. Thứ họ cần là một bước đi đúng hướng, và bộ phim của Peter Parker đã làm được điều đó.
Sau nhiều năm loay hoay giữa vô số dòng thời gian, nhân vật mới và những kế hoạch kéo dài hàng thập kỷ, Brand New Day cuối cùng cũng nhớ ra công thức đơn giản nhất của một bộ phim siêu anh hùng: khán giả quan tâm đến người mặc bộ đồ siêu anh hùng, trước khi quan tâm anh ta đến từ vũ trụ nào. Peter Parker vẫn duy trì được sức nóng không phải vì cậu là một trong những người mạnh nhất MCU, mà vì sau tất cả, cậu vẫn chỉ là một chàng trai trẻ đang cố gắng đứng dậy sau những mất mát.
Bộ phim có thể chưa để lại một khoảnh khắc khiến người hâm mộ lưu luyến trong nhiều năm, nhưng ít nhất nó không còn tạo cảm giác Marvel đang làm phim chỉ để nối sang một bộ Spider-Man tiếp theo. Brand New Day vẫn là một mắt xích trong cỗ máy khổng lồ mang tên MCU, nhưng lần này, mắt xích ấy có câu chuyện, có cảm xúc và có lý do để tồn tại.
Sau cùng, một chương mở đầu không nhất thiết phải là chương hay nhất. Nó chỉ cần đủ sức khiến khán giả muốn lật sang trang tiếp theo. Và với Spider-Man: Brand New Day, Marvel chưa lấy lại được ánh hào quang của kỷ nguyên Infinity Saga, nhưng ít nhất đã tìm thấy tia sáng đầu tiên sau những năm tháng chật vật trong bóng tối hậu Endgame.
Fabio
