Carbonology, một startup có trụ sở tại Thượng Hải, vừa gây chấn động giới năng lượng khi tuyên bố đã làm chủ quy trình sản xuất nhiên liệu tổng hợp từ không khí và nước với chi phí cạnh tranh thị trường. Theo thông tin được đăng tải trên tờ Cailianshe, công ty này đã phát triển được công nghệ hút CO₂ từ không khí và nước, sau đó dùng năng lượng mặt trời và gió để chuyển đổi thành xăng, diesel, nhiên liệu máy bay và naphtha.
Đây là lần đầu tiên một doanh nghiệp Trung Quốc tuyên bố đưa công nghệ Direct Air Capture vốn thuần túy học thuật bước vào giai đoạn sản xuất thương mại với mức giá có thể cạnh tranh trực tiếp với nhiên liệu hóa thạch truyền thống.
Tuy nhiên, hồ sơ của Carbonology đặt ra nhiều câu hỏi khó bỏ qua. Theo dữ liệu từ hệ thống doanh nghiệp Tianyancha, công ty có vốn đăng ký chỉ hơn 14 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 2 triệu USD, một con số khiêm tốn đến mức khó tin với một doanh nghiệp tự nhận đã giải quyết bài toán mà cả ngành năng lượng toàn cầu chưa làm được.
Carbonology mới thành lập năm 2024 và chỉ vừa hoàn thành vòng gọi vốn thiên thần ở mức "hàng chục triệu nhân dân tệ". Khi Reuters liên hệ xác nhận, một nhân viên công ty thừa nhận thông tin báo chí là chính xác nhưng từ chối cung cấp thêm bất kỳ chi tiết nào, một thái độ bất thường với một công ty đang công bố thành tựu mang tính lịch sử.
Mâu thuẫn lớn nhất nằm ở chính tuyên bố cốt lõi của công ty. Carbonology khẳng định đã đạt mức giá thành đủ để cạnh tranh với nhiên liệu thông thường, nhưng số liệu thực tế từ thị trường lại kể một câu chuyện khác.
Theo Financial Times dẫn lời chuyên gia phân tích thị trường năng lượng, nhiên liệu tổng hợp hiện đang có giá khoảng 14 USD/gallon, gấp bốn lần giá xăng thông thường tại Mỹ. Khoảng cách giữa tuyên bố và thực tế đó chưa được Carbonology giải thích cụ thể bằng bất kỳ dữ liệu kỹ thuật hay tài chính nào có thể kiểm chứng độc lập.
Giới nghiên cứu cũng chỉ ra rằng những rào cản mà Carbonology tuyên bố đã vượt qua thực ra vẫn đang là thách thức mở với toàn ngành. Một nghiên cứu công bố trên tạp chí khoa học Energy Conversion and Management hồi tháng 1 năm nay xác định ba nhóm vấn đề lớn chưa có lời giải: chi phí đầu tư ban đầu cực cao, hiệu suất chuyển đổi năng lượng còn thấp, và sự thiếu vắng hoàn toàn của hạ tầng lẫn khung pháp lý để triển khai quy mô lớn.
Công nghệ Direct Air Capture đã chuyển từ phòng thí nghiệm ra thực tế trong thập kỷ qua, nhưng phần lớn lượng CO₂ thu được vẫn đang được chôn xuống đất thay vì chuyển thành nhiên liệu, vì quá trình chuyển đổi đó vẫn chưa đạt hiệu quả kinh tế.
Bất chấp những hoài nghi đó, bối cảnh địa chính trị toàn cầu đang làm bất kỳ tuyên bố nào về khả năng thay thế nhiên liệu hóa thạch hoặc nội địa hóa quá trình này đều thu hút sự chú ý và có thể giúp công ty dễ dàng huy động vốn. Điều này có thể lý giải tại sao tuyên bố của Carbonology lại xuất hiện đúng lúc này.
Nguyễn Hải
