Tại các đô thị công nghệ của Trung Quốc như Hàng Châu hay Shenzhen, một mô hình vận hành thương mại điện tử mới đang mọc lên như nấm: Các trang trại người ảo (Digital Human Farms).
Khác với hình ảnh một studio chuyên nghiệp chỉ có 1-2 streamer người thật, những "trang trại" này thực chất là những căn phòng chất đầy các kệ kim loại. Trên đó xếp hàng trăm, thậm chí hàng nghìn chiếc điện thoại thông minh hoặc máy tính đang cắm sạc liên tục. Trên mỗi màn hình là một "bản sao kỹ thuật số" (Digital Human) đang thao thao bất tuyệt giới thiệu sản phẩm, phát mã giảm giá và chốt đơn 24/7.
Chỉ với một vài kỹ thuật viên điều khiển trung tâm, toàn bộ "quần thể" streamer AI này có thể phủ sóng cùng lúc hàng nghìn phòng livestream trên Douyin (TikTok Trung Quốc), Taobao, Kuaishou cho đến TikTok Shop quốc tế.
Từ vài phút dữ liệu đến "đội quân" streamer số
Bí mật đằng sau các trang trại này là sự bùng nổ của công nghệ AI tạo hình và mô hình ngôn ngữ lớn (LLM).
Để "sản xuất" ra một streamer ảo, doanh nghiệp chỉ cần quay một đoạn video mẫu dài khoảng 3 - 5 phút của người thật và thu âm vài câu nói. Thuật toán AI sẽ lập tức trích xuất khuôn mặt, khẩu hình, cử chỉ tay chân cho đến ngữ điệu giọng nói để tạo ra một bản sao kỹ thuật số hoàn chỉnh giống thật đến 99%.
Sau khi tạo mẫu, "người ảo" sẽ được nạp kịch bản bán hàng và kết nối với hệ thống AI xử lý thời gian thực. Bằng cách quét bình luận (comment) của khán giả, người ảo có thể tự động ngắt lời để trả lời thắc mắc về kích thước quần áo, phí ship hay chính sách đổi trả, tạo cảm giác tương tác tự nhiên như người thật.
Một cỗ máy "in tiền" không bao giờ ngủ
Động lực cốt lõi khiến các trang trại livestream người ảo mọc lên như nấm tại thị trường Trung Quốc chính là bài toán tối ưu hóa chi phí đến mức tối thiểu về gần bằng 0. Nhìn vào một phòng livestream truyền thống, doanh nghiệp phải gánh một bộ máy vận hành cồng kềnh với khoản ngân sách đắt đỏ. Họ không chỉ trả lương và chia hoa hồng cao cho streamer người thật, mà còn phải nuôi cả một ê-kíp rườm rà gồm trợ lý, đạo diễn hình ảnh và kỹ thuật viên âm thanh.
Bên cạnh gánh nặng tài chính, mô hình cũ còn chứa đựng hàng loạt rủi ro vận hành kinh điển, streamer nghỉ việc đột ngột, đòi tăng thù lao khi đã gây dựng được tệp fan, hoặc dính bê bối đời tư làm phá hỏng hợp đồng truyền thông. Quan trọng hơn, sức người luôn có giới hạn. Một streamer dù dẻo dai đến đâu cũng chỉ có thể đứng trước ống kính tối đa 4 - 6 tiếng mỗi ngày.
Trái ngược hoàn toàn với thực trạng tốn kém đó, việc bổ sung thêm một streamer vào trang trại người ảo lại sở hữu mức giá rẻ đến bất ngờ. Doanh nghiệp chỉ cần bỏ ra chi phí khởi tạo ban đầu khoảng 1.000 USD (tương đương 25 triệu đồng) cho một bản sao kỹ thuật số, sau đó duy trì hệ thống phần mềm với mức phí vô cùng "bình dân" chỉ vài chục USD mỗi tháng cho mỗi tài khoản.
Điểm cộng đắt giá nhất của dàn người ảo này là khả năng livestream liên tục 24/7 mà không cần nghỉ ngơi. Cỗ máy AI này dễ dàng phủ kín các khung giờ "thấp điểm" xuyên đêm từ 1h đến 6h sáng, thời điểm các streamer người thật phải đi ngủ nhưng nhu cầu chốt đơn ngẫu hứng của tệp khách hàng thức khuya vẫn rất cao.
Dù doanh số phát sinh trên từng thiết bị ở các khung giờ muộn có thể không tạo nên cú bùng nổ tức thì, nhưng khi nhân với quy mô hàng trăm chiếc điện thoại hoạt động đồng thời trong trang trại, tổng doanh thu tích lũy thu về lại đạt đến một con số cực kỳ khủng khiếp, đi kèm biên lợi nhuận gần như tuyệt đối cho chủ sở hữu.
Khi cuộc chiến bán hàng không còn dành cho con người
Sự bùng nổ của các trang trại người ảo đang giáng một đòn nặng nề vào thị trường lao động, đẩy hàng trăm nghìn streamer tầm trung và những người mới bước chân vào nghề tại Trung Quốc đối mặt với nguy cơ mất việc làm hàng loạt. Khi đặt lên bàn cân, sức người hoàn toàn bất lực và không thể cạnh tranh lại sự kiên trì không biết mệt mỏi, độ chính xác tuyệt đối trong kịch bản cùng mức chi phí "rẻ như cho" của các cỗ máy AI.
Tuy nhiên, đằng sau sự tối ưu hóa tàn khốc đó, mô hình trang trại số này lại đang kéo theo hàng loạt hệ lụy cho toàn bộ hệ sinh thái thương mại điện tử. Đáng quan ngại nhất là rủi ro lừa đảo và xả hàng giả. Các đối tượng xấu có thể dễ dàng dựng lên những trang trại ảo với hàng ngàn tài khoản chạy cùng lúc để đẩy đi các lô hàng kém chất lượng, sau đó lập tức xóa tài khoản và biến mất không dấu vết trước khi cơ quan chức năng kịp can thiệp.
Bên cạnh đó, vấn nạn xâm phạm bản quyền hình ảnh cũng diễn ra vô cùng phức tạp khi không ít đơn vị cố tình "đánh cắp" khuôn mặt, biểu cảm và giọng nói của các hotgirl, KOLs nổi tiếng để đưa vào dàn livestream chui mà không hề xin phép. Hệ quả là các nền tảng bán hàng lớn đang đứng trước nguy cơ bị bóp nghẹt bởi thứ "rác thông tin" (Content Slop), hàng triệu luồng phát sóng vô hồn, công nghiệp, làm tụt giảm nghiêm trọng trải nghiệm mua sắm của người dùng thực.
Bất chấp việc các gã khổng lồ công nghệ như Douyin hay Tencent đã bắt đầu ban hành các chế tài siết chặt kiểm duyệt, đồng thời bắt buộc dán nhãn "Nội dung do AI tạo ra", các trang trại digital humans vẫn liên tục tìm ra kẽ hở để "lách luật".
Không dừng lại ở thị trường nội địa, mô hình này đang nhanh chóng lan rộng sang các nước Đông Nam Á. Cuộc đua thương mại điện tử giờ đây đã chính thức chuyển trục, không còn là cuộc chiến tài năng hay sự duyên dáng giữa các streamer, mà đã biến thành cuộc đấu trí khốc liệt về quy mô phần cứng và sức mạnh thuật toán giữa các trang trại AI./
Thiên Minh
