Đài TRT World đưa tin, Azerbaijan và Nga đã tuyên bố đạt được thỏa thuận giữa hai nước về "giải quyết thích đáng các hậu quả" từ vụ tai nạn máy bay của hãng hàng không Azerbaijan Airlines (AZAL) tại Kazakhstan hồi tháng 12/2024.
Một tuyên bố chung được Bộ Ngoại giao hai nước đưa ra vào ngày 15/4 cho biết thỏa thuận này bao gồm việc bồi thường, được thực hiện phù hợp với sự thấu hiểu đạt được giữa Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc gặp tại thủ đô Dushanbe của Tajikistan hồi tháng 10 năm ngoái.
"Những bước đi này khẳng định lại cam kết chung của chúng ta [Nga và Azerbaijan] trong việc tiếp tục phát triển hợp tác cùng có lợi trong khuôn khổ quan hệ đối tác đồng minh", tuyên bố cho biết, đồng thời thừa nhận vụ tai nạn là do "một cuộc tấn công ngoài ý muốn của hệ thống phòng không trong không phận Nga".
Thông cáo cũng nêu rõ rằng Nga và Azerbaijan bày tỏ tin tưởng sự phát triển tiến bộ của quan hệ song phương sẽ tiếp tục giúp củng cố quan hệ láng giềng tốt đẹp và mở rộng hợp tác vì lợi ích của nhân dân hai nước.
"Chúng tôi một lần nữa gửi lời chia buồn sâu sắc nhất đến gia đình và người thân của những người đã thiệt mạng trong vụ tai nạn máy bay và chia sẻ nỗi đau mất mát không thể bù đắp này với tất cả những người bị ảnh hưởng bởi thảm kịch", thông cáo cho biết.
Cả hai bên đều không tiết lộ các điều khoản tài chính của thỏa thuận.
Lập trường cứng rắn của Azerbaijan
Theo TRT World, vào ngày 25/12/2024, một chuyến bay của hãng hàng không AZAL từ thủ đô Baku của Azerbaijan đến thủ phủ Grozny của Cộng hòa Chechnya thuộc Liên bang Nga đã gặp tai nạn cách thành phố Aktau của Kazakhstan 3 km, trên bờ biển Caspi, khiến 38 trong số 67 hành khách và thành viên phi hành đoàn thiệt mạng.
Ba ngày sau vụ tai nạn, Tổng thống Nga Putin đã điện đàm với người đồng cấp Azerbaijan Aliyev, bày tỏ lời chia buồn và xin lỗi về việc một phần vụ việc xảy ra trong không phận Nga.
Một ngày sau, trong một cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình nhà nước Azerbaijan AzTV, ông Aliyev cáo buộc Nga đã vô tình bắn hạ máy bay, kêu gọi Moscow nhận trách nhiệm, trừng phạt những người chịu trách nhiệm và bồi thường.
“Các bằng chứng cho thấy máy bay dân sự Azerbaijan đã bị hư hại từ bên ngoài trên lãnh thổ Nga, gần thành phố Grozny, và suýt mất kiểm soát”, ông Aliyev nói, đồng thời cho biết thêm rằng hệ thống tác chiến điện tử đã làm gián đoạn hoạt động của máy bay trước khi gây ra thêm thiệt hại.
Tổng thống Azerbaijan bác bỏ những lời giải thích khác như va chạm với chim, cho rằng chúng "hoàn toàn không liên quan đến vấn đề này".
Ông cũng chỉ trích những phản ứng ban đầu từ Moscow, nói rằng trong vài ngày qua Azerbaijan chỉ nghe được những “giả thuyết vô lý”, bao gồm cả những tuyên bố về một vụ nổ trên máy bay. Trong khi nhấn mạnh rằng vụ việc không phải là cố ý, ông cho rằng cần phải có sự trừng phạt thích đáng.
“Máy bay của chúng tôi bị va chạm do tai nạn… không thể nói đây là một hành động khủng bố có chủ đích”, ông nói.
“Nhưng việc thừa nhận lỗi lầm, kịp thời xin lỗi Azerbaijan… và thông báo cho công chúng - đó là những bước lẽ ra phải được thực hiện.”
Tổng thống Azerbaijan cho biết nước này đã kiên quyết yêu cầu một cuộc điều tra quốc tế thay vì chỉ do Ủy ban Hàng không Liên quốc gia tiến hành, viện dẫn những lo ngại về tính khách quan, và nêu rõ các yêu cầu chính thức của Baku đối với Moscow.
Theo tờ Moscow Times, bế tắc ngoại giao bắt đầu được phá vỡ vào tháng 10/2025 sau khi Tổng thống Nga Putin gặp người đồng cấp Azerbaijan Aliyev tại Dushanbe, và lần đầu tiên thừa nhận rằng một tên lửa của Nga là nguyên nhân gây ra vụ tai nạn chết người đó.
Sau lời thừa nhận của ông Putin, Điện Kremlin cho biết Nga và Azerbaijan đang nỗ lực "lật sang trang mới" trong quan hệ song phương.
Cuộc điều tra kỹ thuật về vụ tai nạn vẫn đang tiếp diễn tại Kazakhstan. Kết quả điều tra sơ bộ cho thấy máy bay đã bị trúng "các mảnh vỡ của đầu đạn", mặc dù báo cáo không nêu rõ nguồn gốc cụ thể của các mảnh vỡ này.
Duy Nguyễn
Theo TRT World, AzTV, Moscow Times
