Thời gian gần đây, tình trạng thu thập trái phép hình ảnh Căn cước công dân (CCCD) diễn biến phức tạp với nhiều thủ đoạn tinh vi. Nhiều người dân vì nhẹ dạ cả tin đã chụp ảnh thẻ CCCD gửi cho người lạ, hoặc vô tư chia sẻ ảnh chụp giấy tờ tùy thân không che chắn lên mạng xã hội, vô tình tự đẩy mình vào vòng vây rủi ro pháp lý và tài chính nghiêm trọng.
Hàng loạt cạm bẫy từ chiếc thẻ CCCD bị lộ lọt
Thẻ CCCD gắn chip và mã QR tích hợp khối lượng lớn dữ liệu định danh (họ tên, ngày sinh, nơi thường trú, số định danh cá nhân, đặc điểm nhận dạng...). Khi nắm giữ ảnh chụp hai mặt của loại giấy tờ này, kẻ xấu có thể lợi dụng để thực hiện hàng loạt hành vi vi phạm pháp luật công nghệ cao:
Ảnh được AI hỗ trợ thiết kế
Vay tiền qua ứng dụng "chui": Đa số các app vay tiền trực tuyến có quy trình duyệt hồ sơ sơ sài, chỉ yêu cầu ảnh chụp CCCD và thông tin cá nhân cơ bản là đã giải ngân. Kẻ gian lợi dụng lỗ hổng này để lập hồ sơ vay rồi ẵm trọn số tiền, bỏ lại khoản nợ xấu cùng áp lực đòi nợ cho chủ thẻ.
Đăng ký thuê bao trả sau "rác": Ảnh chụp hai mặt CCCD bị sử dụng để kích hoạt các gói cước trả sau của nhà mạng. Đối tượng dùng các thuê bao này thực hiện cuộc gọi quốc tế hoặc gọi nội địa vô tội vạ, khiến chủ thẻ bất ngờ gánh những khoản nợ cước viễn thông lớn.
Đăng ký mã số thuế doanh nghiệp "ma": Nhiều công ty bình phong đã đánh cắp thông tin, ảnh chụp CCCD của người dân để đứng tên đăng ký mã số thuế nhằm xuất hóa đơn khống, phục vụ mục đích gian lận và qua mặt cơ quan chức năng.
Quy trình 4 bước xử lý khẩn cấp khi phát hiện lộ thông tin CCCD
Ngay khi phát hiện hình ảnh CCCD của mình bị lộ lọt hoặc bị kẻ xấu đánh cắp, người dân cần khẩn trương áp dụng ngay các biện pháp ngăn chặn:
Ảnh được AI hỗ trợ thiết kế
Thu hồi và gỡ bỏ hình ảnh: Nếu vô tình gửi nhầm qua ứng dụng nhắn tin hoặc đăng tải công khai lên mạng xã hội, cần lập tức thu hồi tin nhắn hoặc xóa vĩnh viễn bài đăng để tránh dữ liệu bị phát tán rộng hơn.
Kiểm tra tài khoản ngân hàng và các khoản vay: Liên hệ ngay đến tổng đài hỗ trợ của các ngân hàng đang mở thẻ để tra soát biến động số dư, kiểm tra thông tin tín dụng xem có khoản vay lạ nào vừa phát sinh hay không để kịp thời khóa tài khoản nếu cần.
Rà soát danh sách SIM chính chủ: Soạn tin nhắn theo cú pháp TTTN gửi 1414 để kiểm tra số CCCD của mình đang đứng tên bao nhiêu số điện thoại. Nếu xuất hiện số lạ không do bản thân đăng ký, cần liên hệ ngay nhà mạng để yêu cầu hủy đăng ký và khóa thuê bao.
Tra cứu mã số thuế cá nhân: Truy cập Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế tại địa chỉ canhan.gdt.gov.vn để tra cứu thông tin theo số CCCD, kịp thời phát hiện và phản ánh việc bị lợi dụng đăng ký mã số thuế ảo.
Bị mạo danh CCCD để vay nợ: Có bắt buộc phải trả tiền?
Đây là nỗi lo lắng lớn nhất của những người chẳng may rơi vào bẫy đánh cắp thông tin CCCD.
Căn cứ Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận tự nguyện giữa các bên, trong đó bên vay chỉ có nghĩa vụ trả nợ khi thực tế đã nhận tài sản vay theo thỏa thuận. Do đó, người bị lấy cắp thông tin thẻ CCCD nhưng thực tế không tham gia giao dịch vay tiền hoàn toàn không có nghĩa vụ phải thanh toán khoản nợ mạo danh đó.
Tuy nhiên, để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, người bị hại cần chủ động xử lý theo hai bước:
Yêu cầu đối soát chứng từ: Khi bên cho vay liên hệ đòi nợ, người dân có quyền yêu cầu đơn vị này cung cấp đầy đủ chứng từ chứng minh giao dịch (hợp đồng, thời điểm giải ngân, tài khoản nhận tiền). Việc số tài khoản nhận giải ngân không mang tên chính chủ của mình là bằng chứng pháp lý rõ ràng nhất chứng minh bản thân không thực hiện khoản vay.
Trình báo cơ quan điều tra: Kịp thời làm đơn tố giác tội phạm gửi đến cơ quan công an có thẩm quyền để giải quyết tin báo, bảo vệ bản thân trước các hành vi đe dọa, đòi nợ trái luật từ các đối tượng lừa đảo.
Thái Hà
