Bộ Xây dựng vừa chính thức ban hành Thông tư số 45/2026/TT-BXD nhằm sửa đổi, bổ sung hàng loạt quy định quan trọng trong công tác đăng kiểm phương tiện giao thông đường bộ. Điểm nhấn của văn bản pháp lý này là việc đưa ra các tiêu chí kỹ thuật cụ thể để nhận diện, phân loại rõ ràng từng dòng xe điện hóa và cấp độ tự động hóa, tạo cơ sở pháp lý thống nhất trong công tác quản lý khi thị trường xe điện.
Phân định rõ tiêu chí kỹ thuật cho 8 dòng xe điện hóa
Để phù hợp với sự phát triển đa dạng của các công nghệ động cơ hiện đại, Thông tư 45/2026 đã lần đầu tiên phân chia phương tiện điện hóa thành 8 nhóm chuyên biệt với các đặc tính kỹ thuật riêng:
Xe Hybrid điện nhẹ (MHEV): Mô-tơ điện chỉ đóng vai trò trợ lực cho động cơ đốt trong khi khởi động, tăng tốc hoặc hỗ trợ phanh tái tạo năng lượng; xe không có cổng sạc điện ngoài.
Xe Hybrid điện hoàn toàn (FHEV/SHEV): Có khả năng di chuyển độc lập bằng nguồn năng lượng điện trong các điều kiện nhất định (như ở dải tốc độ thấp hoặc quãng đường ngắn), nhưng cũng không hỗ trợ cắm sạc trực tiếp.
Xe Hybrid sạc ngoài (PHEV): Sở hữu đầy đủ tính năng hybrid nhưng được bổ sung cổng sạc để nạp điện trực tiếp từ nguồn bên ngoài.
Xe thuần điện chạy pin (BEV/PEV): Vận hành hoàn toàn bằng năng lượng điện lưu trữ trong bộ pin.
Xe pin nhiên liệu Hydro (FCEV): Sử dụng hệ thống pin nhiên liệu hydro kết hợp với pin đệm để cung cấp động lực cho hệ thống truyền động.
Xe pin nhiên liệu Hydro sạc ngoài (PFCEV): Ngoài hệ thống pin nhiên liệu hydro, xe còn được trang bị thêm cổng sạc điện từ nguồn ngoài.
Hai nhóm xe điện mở rộng phạm vi hoạt động (EREV): Trong đó, nhóm xe EREVeb bắt buộc phải đạt phạm vi di chuyển thuần điện tối thiểu từ 250 km trở lên. Động cơ đốt trong trên dòng xe này chỉ đảm nhận nhiệm vụ vận hành máy phát điện chứ không truyền lực kéo trực tiếp đến bánh xe, đồng thời người lái không thể chủ động bật động cơ xăng khi dung lượng pin vẫn đủ cho xe di chuyển.
Phân loại phương tiện theo 5 cấp độ tự động hóa
Bên cạnh mảng xe điện, Thông tư 45/2026 cũng tái cấu trúc quy định phân loại phương tiện dựa trên mức độ hỗ trợ lái và công nghệ tự hành:
Phương tiện giao thông thông thường (Cấp độ 0 đến 3): Là các dòng xe bắt buộc phải có người lái trực tiếp điều khiển, áp dụng cả với những phương tiện được trang bị hệ thống an toàn chủ động hoặc tính năng tự động hóa một phần.
Phương tiện giao thông thông minh (Cấp độ 4 và 5): Là các xe có khả năng tự vận hành hoàn toàn trên đường mà không cần đến sự can thiệp hoặc điều khiển trực tiếp của con người trong suốt lộ trình.
Theo số liệu thống kê từ Bộ Xây dựng, tính đến hết tháng 5/2026, lượng ô tô điện lưu hành trên phạm vi cả nước đã đạt gần 375.000 chiếc. Trong đó bao gồm gần 369.850 xe du lịch cá nhân, hơn 1.570 xe buýt điện và khoảng 3.400 ô tô tải điện.
Trước tốc độ gia tăng nhanh chóng của dòng xe điện, Bộ Xây dựng cho biết sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hành lang pháp lý về chuyển đổi năng lượng xanh trong giao thông. Đồng thời, Bộ sẽ phối hợp chặt chẽ với chính quyền các địa phương để đẩy mạnh đầu tư hạ tầng phục vụ xe điện (như hệ thống trạm sạc) và hạ tầng giao thông phi cơ giới, hướng tới hoàn thiện bộ tiêu chí xây dựng các đô thị xanh và thông minh trong tương lai.
Thái Hà
