Suốt một thời gian dài, người phụ nữ hiền lành ấy từng cam chịu nép mình dưới cái bóng độc đoán của chồng. Nhưng khi ông Michael tự ý tống Adam vào trường quân sự mà không hề bàn bạc nửa lời, giới hạn chịu đựng của bà đã vỡ vụn. Maureen bừng tỉnh nhận ra người đàn ông kia không chỉ không biết yêu thương con đúng cách, mà còn thản nhiên tước đoạt quyền làm mẹ thiêng liêng của bà. Bản năng bảo vệ con trỗi dậy mạnh mẽ hơn bao giờ hết, thúc đẩy bà dứt khoát đuổi Michael ra khỏi nhà.
Ở độ tuổi trung niên, khi phần lớn phụ nữ đều chọn cách nhắm mắt xuê xoa vì "thể diện", vì sợ mang tiếng "bỏ chồng", hay tự huyễn hoặc bản thân cắn răng chịu đựng vì con cái, thì Maureen đã dám xé toạc tấm màn nhung danh giá. Khoảnh khắc bà bắt đầu yêu thương bản thân, diện những bộ đầm rực rỡ, trang điểm nhẹ nhàng, tận hưởng cuộc sống độc lập và tự tin bước vào những buổi hẹn hò mới là một trong những thước phim giải phóng phụ nữ đẹp đẽ và truyền cảm hứng nhất màn ảnh.
Nhìn nụ cười bừng sáng trở lại trên gương mặt của Maureen, tôi rơm rớm nước mắt vì thấy hình bóng mẹ ruột của mình năm xưa hiện lên rõ mồn một. Tôi bỗng thấm thía sâu sắc hơn bao giờ hết lý do vì sao ngày ấy mẹ đã kiên quyết ký vào lá đơn ly hôn, dẫu phải hứng chịu muôn vàn lời gièm pha của người đời.
Người cha hoàn hảo trong mắt thiên hạ
Thời điểm bố mẹ tôi ly hôn, cả dòng họ hai bên nội ngoại, xóm giềng cho đến bạn bè đều đồng loạt quay sang trách móc mẹ tôi. Ai cũng bảo mẹ "sướng mà không biết đường hưởng", "may mắn lắm mới lấy được một người chồng chức cao vọng trọng, có tiền tài, địa vị và phong độ như thế". Trong mắt người đời, gia đình tôi là một bức tranh hoàn mỹ không tì vết mà bao người thèm muốn.
Thế nhưng, chỉ có ba mẹ con tôi mới hiểu bên trong chiếc lồng son mạ vàng ấy ngột ngạt và lạnh lẽo đến nhường nào. Bố tôi giống hệt như ông Hiệu trưởng Michael Groff: một kẻ gia trưởng, bảo thủ và mắc bệnh sĩ diện đến cực đoan.
Dưới mái nhà ấy, bố thiết lập một chế độ độc tài toàn trị. Bố không bao giờ coi trọng tiếng nói của mẹ trong bất kỳ việc gì, đặc biệt là chuyện nuôi dạy con cái. Với hai chị em tôi, bố áp đặt từ lối sống, cách ăn mặc, bạn bè chơi cùng cho đến ngành học. Bố không bao giờ buồn lắng nghe xem hai đứa thực sự thích gì, có ước mơ hay trăn trở gì. Thứ duy nhất bố quan tâm là những tấm giấy khen, những bảng điểm số cao chót vót và những giải thưởng danh giá để mang về làm đẹp mặt bố trong các buổi tiệc tùng ngoại giao.
Chúng tôi lớn lên trong sự nơm nớp lo sợ, lúc nào cũng phải gồng mình để trở thành những "cúp chiến thắng" cho sự tự phụ của bố. Mỗi lần hai chị em kiệt sức, khóc lóc vì bài vở hay gặp bế tắc tâm lý, mẹ tôi đều đau xót đứng ra can ngăn, xin bố giảm bớt áp lực để các con được thở. Nhưng đáp lại sự nhẫn nại của mẹ chỉ là ánh nhìn khinh khỉnh, gạt phăng đi lạnh lùng. Bố coi lời mẹ như không khí, buông những câu miệt thị quen thuộc: "Đàn bà biết cái gì mà xen vào chuyện dạy dỗ", "Nuôi con thì phải có kỷ luật thép, dễ dãi như cô chỉ làm hỏng đời chúng nó".
Giọt nước tràn ly và quyết định dũng cảm
Mẹ tôi đã nhẫn nhịn như thế suốt hơn mười mấy năm ròng. Nhưng sự nhẫn nhịn ấy không đổi lại được sự thức tỉnh, mà chỉ nuôi dưỡng thêm thói trịch thượng của người đàn ông trong nhà.
Đỉnh điểm là khi em trai tôi thi trượt lớp chọn cấp ba vì quá căng thẳng phòng thi. Bố tôi nổi trận lôi đình, chửi bới thằng bé thậm tệ ngay giữa bữa cơm, thậm chí đập vỡ chiếc máy tính và cấm tiệt con không được bước chân ra khỏi cửa suốt ba tháng hè để "học lại nhân cách". Khi mẹ tôi lao vào che chắn cho con, bố đã thẳng thừng chỉ tay vào mặt mẹ: "Cô không dạy được nó thì đứng sang một bên, tôi là chủ cái nhà này, tôi có quyền quyết định số phận của nó!".
Khoảnh khắc nhìn ánh mắt tuyệt vọng, co rúm của đứa con trai nép sau lưng mình, mẹ tôi đã không còn khóc nữa. Giọt nước tràn ly đã đánh thức người phụ nữ vốn cam chịu bấy lâu. Mẹ nhận ra nếu cứ tiếp tục ở lại căn nhà này, tâm hồn của hai đứa con sẽ bị bóp nghẹt đến biến dạng, và sự nhịn nhục mù quáng của mẹ thực chất là sự đồng lõa với bạo lực tinh thần.
Ngày mẹ đặt lá đơn ly hôn lên bàn, bố tôi cười nhạo, đe dọa rằng bước chân ra khỏi căn nhà này mẹ sẽ chẳng có gì ngoài hai bàn tay trắng. Nhưng mẹ không hề run sợ. Mẹ kiên quyết từ bỏ cuộc sống giàu sang, đưa hai chị em tôi rời đi, thuê một căn chung cư nhỏ để ba mẹ con tự lập từ đầu.
Dạy con bằng sự thấu hiểu và gieo lại hạt mầm tự tin
Rời khỏi căn biệt thự lộng lẫy để bắt đầu lại trong một căn phòng trọ nhỏ, khó khăn kinh tế là điều không tránh khỏi. Nhưng điều khiến tôi biết ơn nhất suốt cả cuộc đời này chính là cách mẹ đã kiên nhẫn "chữa lành" và tái thiết lại tư duy sống cho hai chị em tôi sau biến cố ấy.
Mẹ không hề dùng đòn roi hay nhồi nhét áp lực thành tích như bố từng làm. Việc đầu tiên mẹ làm trong căn nhà mới là ngồi xuống bên hai đứa con, ôm chặt lấy chúng tôi và nói một câu mà đến tận bây giờ tôi vẫn ứa nước mắt mỗi khi nhớ lại: "Từ hôm nay, các con không cần phải gồng mình làm hài lòng bất kỳ ai nữa. Con không cần phải là học sinh giỏi nhất trường, mẹ chỉ cần các con là những đứa trẻ khỏe mạnh, lương thiện và được làm những điều mình yêu thích".
Mẹ dạy chúng tôi bằng sự lắng nghe và trao quyền thực sự. Mỗi tối sau bữa cơm, ba mẹ con lại ngồi bên chiếc bàn nhỏ, cùng nhau chia sẻ về một ngày trôi qua. Khi em trai tôi gặp khó khăn trong học tập hay bị điểm kém, mẹ không hề cáu gắt hay buông lời sỉ nhục, mà dịu dàng cùng em tìm xem con đang vướng mắc ở đâu, động viên em cố gắng từng chút một. Mẹ khích lệ em theo đuổi đam mê hội họa – thứ từng bị bố coi là "vô bổ, không làm ra tiền" – và luôn tự hào treo những bức tranh nguệch ngoạc của con lên bức tường phòng khách.
Mẹ dạy hai chị em sự tự lập từ những việc nhỏ nhất: cùng mẹ nấu nướng, dọn dẹp nhà cửa, quản lý chi tiêu trong gia đình. Nhưng quan trọng hơn cả, mẹ dạy chúng tôi cách tự tôn trọng giá trị của bản thân, không bao giờ đánh đổi hạnh phúc hay nhân phẩm của mình chỉ để đổi lấy sự công nhận hão huyền từ miệng lưỡi thế gian. Nhờ sự bao dung và định hướng nhân văn ấy của mẹ, hai chị em tôi đã cởi bỏ được toàn bộ chiếc gai phòng thủ và nỗi mặc cảm tự ti năm xưa, dần lấy lại sự tự tin, tìm thấy hướng đi thực sự phù hợp với năng lực và trưởng thành một cách vững vàng, hạnh phúc.
Nụ cười tự do của người phụ nữ dám sống cho chính mình
Và điều kỳ diệu không kém chính là sự hồi sinh của chính mẹ tôi. Rũ bỏ lớp áo danh gia vọng tộc giả tạo, mẹ bắt đầu chăm chút cho ngoại hình, cắt một kiểu tóc mới trẻ trung, mặc những bộ quần áo mà ngày xưa bố luôn cấm đoán vì bảo "không đứng đắn". Mẹ đi học khiêu vũ, tụ tập cà phê với bạn bè cũ và gương mặt luôn rạng rỡ một nguồn năng lượng sống tích cực. Nhìn mẹ của những năm tháng ấy, tôi hiểu thế nào là vẻ đẹp của một người phụ nữ được tự do làm chủ cuộc đời mình.
Bộ phim Sex Education khép lại nhưng dư âm về sự thức tỉnh của bà Maureen vẫn còn vẹn nguyên trong tôi. Phụ nữ sinh ra không phải để làm chiếc bóng hy sinh mù quáng cho sự hãnh tiến của người khác. Đôi khi, quyết định ly hôn không phải là sự đổ vỡ hay thất bại của một người mẹ, mà là hành động dũng cảm và vĩ đại nhất để bảo vệ nhân phẩm của con cái, trao cho con một môi trường giáo dục lành mạnh thực sự và tìm lại ánh sáng cho chính tâm hồn mình.
Minh Châu
