Tàu dầu Nga phải đổi hướng vì Mỹ, những chiếc xe này ở Cuba vẫn 'nhởn nhơ': Chuyện gì đang xảy ra?

Chiếc xe chạy bằng than ở Cuba: "cỗ máy thở khói" giữa đời thực

Tại một thị trấn nhỏ cách Havana (Cuba) khoảng 70 km, Juan Carlos Pino đã biến chiếc Fiat Polski cũ kỹ của mình thành một phương tiện gần như "không cần xăng".

Phía sau xe là một thùng kim loại lớn, bên trong chứa than củi. Khi vận hành, than được đốt cháy trong môi trường thiếu oxy để tạo ra khí dễ cháy. Dòng khí này đi qua một hệ thống lọc tự chế – nơi ông tận dụng cả quần áo cũ để giữ lại tạp chất rồi được dẫn vào động cơ thay cho xăng.

Quá trình vận hành không hề "êm ái". Trước khi xe có thể lăn bánh, người lái phải nhóm lửa, chờ than cháy ổn định rồi mới khởi động động cơ. Khi xe chạy, phía sau luôn có một làn khói nhẹ thoát ra, kèm theo mùi đặc trưng của than cháy. Với người ngoài, đó là hình ảnh lạ lẫm; nhưng với nhiều người dân Cuba, đây lại là cách duy nhất để tiếp tục di chuyển.

Theo tính toán của Pino, mỗi lần "nạp nhiên liệu", chiếc xe có thể đi được khoảng 80 km là một con số đủ để phục vụ nhu cầu đi lại cơ bản trong điều kiện khan hiếm xăng kéo dài.

Xe "lai": khi mỗi lần hỏng là một lần… đổi "trái tim"

Nếu xe chạy bằng than là giải pháp thay nhiên liệu, thì những chiếc xe "lai" lại là câu trả lời cho bài toán thiếu linh kiện và đây mới là hình ảnh phổ biến nhất trên đường phố Cuba.

Narvis Cruz đang lái một chiếc Pontiac đời 1953, nhưng phần "ruột" bên trong đã thay đổi gần như hoàn toàn. Động cơ Perkins từ thập niên 1940, hộp số Mercedes, hệ thống lái từ châu Âu và tất cả được lắp ghép lại để chiếc xe tiếp tục tồn tại.

Những chiếc xe kiểu này được gọi là "almendrones". Nhìn bên ngoài, chúng vẫn giữ vẻ cổ điển, sơn màu tươi sáng, bóng bẩy như một "biểu tượng du lịch". Nhưng bên trong lại là một thế giới khác: dây điện được nối lại bằng tay, ống dẫn được gia cố thủ công, nhiều chi tiết không còn đúng chuẩn kỹ thuật ban đầu.

Với người Cuba, việc sửa xe không còn là thay đúng linh kiện, mà là tìm bất cứ thứ gì có thể dùng được. Một chiếc xe hỏng không đồng nghĩa với việc bị bỏ đi, mà trở thành "nguồn phụ tùng" cho chiếc khác. Mỗi lần hỏng là một lần thay thế, một lần cải tiến, thậm chí là một lần "đổi trái tim".

Có những chiếc xe đã tồn tại suốt 60–70 năm theo cách như vậy, trải qua nhiều đời chủ, mỗi người lại để lại dấu ấn riêng trong quá trình sửa chữa.

Trong bối cảnh nguồn dầu có thể bị gián đoạn bởi những yếu tố bên ngoài, người dân Cuba đã không chờ đợi giải pháp từ bên ngoài. Từ những chiếc xe "thở khói" chạy bằng than cho đến những phương tiện được ghép từ hàng chục bộ phận khác nhau, các cỗ máy vẫn "nhởn nhơ" lăn bánh không phải vì hiện đại, mà vì không còn lựa chọn nào khác ngoài việc thích nghi.

Nguyệt Phạm (Theo Reuters, Instagram, Investing)