Tên lửa đạn đạo - tấm khiên sinh tồn của Iran
Theo các nguồn tin tình báo châu Âu, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đang đẩy nhanh tốc độ hiện đại hóa kho tên lửa đạn đạo, coi đây là trụ cột sống còn để bảo vệ an ninh quốc gia.
Bất chấp nỗ lực của các nước phương Tây nhằm tái áp đặt lệnh trừng phạt qua Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, hai ủy viên thường trực ngoài phương Tây là Trung Quốc và Nga, đã tuyên bố rằng không thể kích hoạt cơ chế cấm nếu không có một cuộc bỏ phiếu mới, điều chắc chắn sẽ bị họ phủ quyết nhằm bảo vệ đối tác chiến lược Tehran.
Theo đánh giá của giới phân tích, chính sức mạnh của lực lượng tên lửa đã giúp Iran ngăn chặn leo thang xung đột trong cuộc đối đầu với Israel hồi tháng 6. Khi Tel Aviv, với sự hậu thuẫn của Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ và một số nước châu Âu, mở chiến dịch tấn công quy mô lớn vào cơ sở hạ tầng dân sự, hạt nhân và quân sự của Iran, Tehran đã phản ứng bằng loạt đòn phóng tên lửa có độ chính xác cao, phá hủy hàng chục mục tiêu quan trọng.
Việc Israel nhanh chóng cạn kiệt năng lực đánh chặn khiến nước này phải chấp nhận lệnh ngừng bắn chỉ sau sáu ngày, ngày 24/6, đánh dấu lần đầu tiên hệ thống phòng thủ đa tầng của Tel Aviv bị xuyên phá ở quy mô như vậy.
Đáng chú ý, ngày 18/6, IRGC công bố phóng thử thành công Fattah - loại tên lửa đạn đạo siêu vượt âm đầu tiên của Iran. Với tốc độ bay gấp trên Mach 13 và khả năng cơ động trong giai đoạn cuối, Fattah khiến mọi hệ thống đánh chặn hiện có khó lòng đối phó. Tổng thống Mỹ Donald Trump, phát biểu tại thượng đỉnh NATO sau đó, phải thừa nhận: "Israel đã bị đánh rất nặng, các tên lửa đó thực sự hủy diệt nhiều tòa nhà".
Các chuyên gia cho rằng, chính việc đưa Fattah vào hoạt động cùng các dòng tên lửa mang nhiều đầu đạn đã giúp Iran củng cố năng lực răn đe chiến lược, làm chùn bước mọi ý đồ tấn công mới từ phương Tây hoặc Israel.
Từ Bình Nhưỡng tới Bắc Kinh và Moskva
Nguồn tin tình báo phương Tây cho rằng Iran đang tiếp nhận lô hóa chất sodium perchlorate từ Trung Quốc - thành phần quan trọng trong chế tạo nhiên liệu rắn cho tên lửa hiện đại. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia phản bác, cho rằng cáo buộc này nhằm hợp thức hóa trừng phạt thương mại với các doanh nghiệp Trung Quốc. Thực tế, Iran đã nắm công nghệ chế tạo nhiên liệu rắn từ thập niên 1970, nhưng được cho là vẫn nhận hỗ trợ kỹ thuật từ các đối tác thân cận, đặc biệt là Triều Tiên.
Sau khi Triều Tiên thử nghiệm thành công tên lửa Hwasong-8 mang phương tiện lướt siêu vượt âm tầm 1.800 km vào năm 2021, giới quan sát nhận định khả năng chuyển giao công nghệ sang Iran là rất cao. Trên thực tế, chỉ hai năm sau, tháng 6/2023, Tehran công bố Fattah - mẫu tên lửa có phần đầu lướt tương tự thiết kế Triều Tiên, càng củng cố đồn đoán về mối liên kết kỹ thuật lâu dài giữa hai quốc gia. Suốt hơn bốn thập kỷ qua, dòng chảy công nghệ tên lửa giữa Bình Nhưỡng và Tehran vẫn được duy trì âm thầm, giúp Iran duy trì năng lực sản xuất nội địa bất chấp bao vây quốc tế.
Song song với đó, Trung Quốc và Nga đang hỗ trợ Iran củng cố phòng không - mảnh ghép còn thiếu để hoàn thiện năng lực răn đe tổng hợp. Nhiều báo cáo hồi tháng 7 cho biết Iran đã đặt mua hệ thống phòng thủ tầm xa HQ-9B do Trung Quốc chế tạo, loại đang được Pakistan sử dụng, có tầm bắn 200 km và khả năng theo dõi 100 mục tiêu cùng lúc. HQ-9B được xem như "S-300 phiên bản châu Á", có thể đánh chặn hiệu quả cả tên lửa đạn đạo lẫn máy bay tàng hình ở tầm trung - cao.
Không chỉ dừng ở đó, Moskva cũng bắt đầu chuyển giao các khí tài không quân thế hệ mới cho Tehran. Tài liệu bị rò rỉ hồi đầu tháng 10 cho thấy Iran đã ký hợp đồng mua 48 tiêm kích Su-35, dòng chiến đấu cơ đa năng tiên tiến nhất Nga đang xuất khẩu, đồng thời tiếp nhận lô MiG-29 hiện đại hóa đầu tiên để thay thế đội tiêm kích cũ kỹ từ thời Chiến tranh Lạnh. Su-35 với radar mảng quét điện tử Irbis-E, tốc độ Mach 2,25 và khả năng tác chiến ngoài tầm nhìn được kỳ vọng sẽ giúp Iran thiết lập "vòng bảo vệ" hiệu quả cho các cơ sở quân sự trọng yếu, giảm phụ thuộc hoàn toàn vào phòng thủ mặt đất.
Trung Đông trước thế cân bằng mới
Sự kết hợp giữa năng lực tấn công tầm xa và phòng thủ tầm cao đang đưa Iran bước sang giai đoạn răn đe đa tầng. Trong bối cảnh Washington vẫn duy trì hiện diện quân sự dày đặc ở Vịnh Ba Tư, còn Israel liên tục cảnh báo "phương án tấn công phủ đầu", việc Tehran sở hữu cả Fattah lẫn Su-35, HQ-9B khiến mọi toan tính tấn công trở nên rủi ro gấp bội.
Đằng sau những con số là thông điệp chính trị, Iran không chỉ tìm cách sinh tồn, mà đang muốn khẳng định vị thế quốc gia công nghệ quân sự hàng đầu khu vực. Hỗ trợ của Trung Quốc và Nga, dù được phủ nhận công khai, vẫn đang định hình lại cán cân quyền lực ở Trung Đông. Và trong khi phương Tây còn tranh luận về trừng phạt, Tehran dường như đã mở ra một "cuộc cách mạng thầm lặng" trong tư duy phòng thủ - lấy tên lửa làm lá chắn và cũng là thanh kiếm.
Quang Hưng (Theo Military Watch)
