Những năm gần đây, một trào lưu đáng lo ngại mang tên "tin tặc sinh học" đang bùng nổ trong giới doanh nhân và tinh hoa công nghệ tại Thung lũng Silicon. Thay vì tuân theo các quy trình y tế tiêu chuẩn, những nhân vật quyền lực này đang tự dùng cơ thể mình để thử nghiệm các phương pháp chống lão hóa vô cùng mạo hiểm và chưa hề qua kiểm chứng lâm sàng.
Điển hình nhất phải kể đến trường hợp của Bryan Johnson - một nhân vật có sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội trong lĩnh vực này. Vào tháng 9 năm 2024, Bryan đã chính thức giương cờ trắng và tuyên bố ngừng sử dụng rapamycin sau gần 5 năm tự biến bản thân thành vật thí nghiệm.
Trên nền tảng mạng xã hội X, anh thừa nhận rằng những lợi ích kỳ vọng của việc dùng loại phân tử này hoàn toàn không đủ để bù đắp cho những tác dụng phụ tàn phá cơ thể. Chỉ trong một thời gian ngắn, anh đã phải chịu đựng các đợt nhiễm trùng da liên tục, lượng đường trong máu tăng vọt, rối loạn lipid máu và nhịp tim lúc nghỉ ngơi cao bất thường.
Tuy nhiên, dù bản thân Bryan đã phải nếm trái đắng từ chính phác đồ của mình, công ty Blueprint do anh sáng lập vẫn vừa kêu gọi thành công 60 triệu USD từ giới công nghệ và các nhân vật nổi tiếng ở Hollywood. Mục tiêu của họ không gì khác ngoài việc đóng gói và thương mại hóa chính thứ quy trình can thiệp đầy rủi ro này.
Bryan Johnson hoàn toàn không đơn độc trên con đường tìm kiếm sự bất tử. Tỷ phú danh tiếng Peter Thiel từng tự tin chia sẻ với hãng tin Bloomberg vào năm 2014 rằng ông đang sử dụng hormone tăng trưởng của người với hy vọng vươn tới tuổi 120.
Hành động này diễn ra bất chấp việc phòng khám Mayo - một cơ sở y tế hàng đầu tại Mỹ - đã thẳng thừng cảnh báo về rủi ro khổng lồ và sự thiếu vắng hoàn toàn các bằng chứng khoa học cho thấy thuốc có thể khôi phục thanh xuân. Ở một diễn biến cực đoan khác, nhiều tỷ phú còn sử dụng xanh methylene - vốn là thuốc nhuộm công nghiệp - hay dán túi nicotine để ép não bộ duy trì sự tập trung.
Kinh hoàng hơn cả là phương pháp truyền huyết tương của người trẻ. Dù cơ quan y tế FDA đã phải hai lần phát đi văn bản cảnh báo nghiêm khắc vào các năm 2019 và 2024 về nguy cơ dị ứng, nhiễm trùng và khẳng định không có tác dụng lâm sàng, đây vẫn là phương pháp thường quy được ca ngợi trong kế hoạch của Bryan.
Từ góc nhìn chuyên môn, cộng đồng y khoa đang vô cùng phẫn nộ trước hiện tượng này. Nhà nghiên cứu Andrew Steele khẳng định chắc nịch rằng, tính đến thời điểm hiện tại, chưa có bất kỳ biện pháp can thiệp nào được chứng minh là có thể kéo dài tuổi thọ con người thông qua việc nhắm trực tiếp vào quá trình lão hóa.
Faye Mythen - nhà sáng lập phòng khám Reborne Longevity ở London - mô tả trào lưu này là "thử nghiệm giai đoạn II bóng tối". Lẽ ra các loại thuốc mới phải được thử nghiệm lâm sàng dưới sự giám sát nghiêm ngặt trước khi đến tay công chúng, thì nay một nhóm siêu giàu lại lén lút tự thử nghiệm rồi truyền bá kết quả ra xã hội bằng sức ảnh hưởng của mình.
Hệ lụy thực tế đã xảy ra khi vô số người bước vào phòng khám yêu cầu ngay các loại thuốc phân tử mà không cần qua bước kiểm tra sinh học cơ bản nào.
Nhà khoa học Matt Kaeberlein từ đại học Washington giải thích hiện tượng này thông qua khái niệm "vấn đề tỷ lệ tín hiệu trên nhiễu". Ví dụ như với rapamycin, loại thuốc này đúng là có thể kéo dài tuổi thọ của chuột lên tới 60% thông qua việc ức chế con đường mTOR. Nhưng khi áp dụng lên cơ thể người, nó lại biến thành một chất ức chế miễn dịch cực mạnh.
Những trải nghiệm tự thuật của giới nhà giàu mang quá nhiều sai lệch sống sót và không có giá trị đại diện cho khoa học. Chủ tịch hiệp hội khoa học lão hóa Nir Barzilai cũng nhấn mạnh rằng khoa học chân chính không bao giờ được xây dựng dựa trên kết quả của một vài cá nhân đơn lẻ.
Mặc dù vấp phải vô vàn sự phản đối về mặt an toàn và y đức, dòng tiền khổng lồ vẫn không ngừng chảy vào ngành công nghiệp mộng tưởng này. Thống kê cho thấy hơn 5 tỷ USD đã được rót vào các dự án công nghệ tuổi thọ trong hai thập kỷ qua.
Công ty Altos Labs, được chống lưng bởi Jeff Bezos, đã gọi vốn lên tới 3 tỷ USD để nghiên cứu tái lập trình tế bào bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Hàng loạt ông lớn khác cũng gia nhập cuộc đua: Eli Lilly đầu tư vào NewLimit, Merck rót tiền cho Rejuvenate Bio, còn Sam Altman đặt cược vào Retro Biosciences.
Đáng chú ý, Life Biosciences do David Sinclair sáng lập thậm chí đã bắt đầu thử nghiệm lâm sàng giai đoạn I sau khi được FDA cấp phép, trong khi công ty Calico thuộc Alphabet vẫn đang miệt mài với các nghiên cứu cơ chế lão hóa dài hạn.
Không thể phủ nhận rằng những nghiên cứu về biểu sinh hay tái lập trình tế bào đều xuất phát từ những câu hỏi sinh học có giá trị. Tuy nhiên, khoảng cách từ một thành tựu trên chuột thí nghiệm cho đến khi trở thành "thần dược" cho con người là một chặng đường dài đầy chông gai. Nó đòi hỏi sự kiểm chứng khắt khe của thời gian và bằng chứng lâm sàng đại chúng, chứ không thể chỉ dựa vào những canh bạc liều lĩnh trên cơ thể của các tỷ phú khao khát sự trường sinh.
Tham khảo: Zhihu
Đức Khương
