Ngày nay, có mấy bố mẹ trẻ không bận rộn? Đi sớm về muộn, áp lực công việc, kẹt xe, tăng ca… gần như là chuyện thường. Và thế là, việc trông con dần "chuyển giao" cho ông bà. Chỉ cần xuống sân chung cư một vòng là thấy: người đẩy xe nôi thường là ông bà, người ngồi trông cháu ở cầu trượt cũng là ông bà.
Lâu dần, người ta nhận ra một điều khá thú vị: dù là cháu nội hay cháu ngoại, những đứa trẻ được ông bà chăm sóc lâu dài thường có vài nét rất giống nhau. Đó không phải trùng hợp, mà là kết quả của sự đồng hành mỗi ngày, của cách dạy dỗ rất tự nhiên, ngấm dần theo thời gian.
1. Trẻ "dày dạn" hơn, ít mong manh hơn
Không phải cổ vũ kiểu nuôi con "thả nổi", nhưng thực tế là: ông bà chăm cháu thường không quá lo lắng. Nhiều bố mẹ trẻ chăm con như giữ một món đồ dễ vỡ. Gió thổi cũng sợ con ốm, chạy nhanh một chút cũng lo ngã, ăn gì cũng tra cứu kỹ càng. Cả nhà căng thẳng, đứa trẻ cũng dễ trở nên nhạy cảm theo.
Trong khi đó, ông bà đã có kinh nghiệm nuôi nhiều con. Bế, cho ăn, dỗ ngủ… đều thành thạo. Cách chăm con này gần gũi, tự nhiên hơn. Có quy luật nhưng không căng thẳng. Đôi khi, sự "cứng cáp" của trẻ lại đến từ chính cảm giác an toàn và thoải mái trong môi trường đó.
Tuy nhiên, cũng phải nhìn nhận một điều: không ít ông bà vì thương cháu mà chiều chuộng quá mức. Trẻ được bao bọc kỹ, ít khi bị từ chối, muốn gì cũng được đáp ứng. Lâu dần, điều này có thể khiến trẻ phụ thuộc, khó thích nghi hoặc dễ mỏng manh trước những va chạm nhỏ.
Vì vậy, việc trẻ có "dày dạn" hay không không chỉ phụ thuộc vào việc ai chăm, mà còn nằm ở cách chăm. Sự điềm tĩnh của ông bà là một lợi thế, nhưng nếu đi kèm với nguyên tắc và giới hạn rõ ràng, thì mới thực sự giúp trẻ trưởng thành.
2. Trẻ lễ phép, "miệng ngọt" hơn
Bạn có thể dễ dàng nhận ra: nhiều đứa trẻ được ông bà chăm rất biết chào hỏi. Gặp người lớn thì chào, được cho quà thì nói cảm ơn, làm sai thì biết xin lỗi. Điều này không phải tự nhiên mà có.
Ông bà thường nhắc đi nhắc lại những điều rất cơ bản: Ra ngoài phải chào hỏi; Nhận gì phải cảm ơn; Làm sai phải xin lỗi Những điều tưởng đơn giản, nhưng vì được lặp lại mỗi ngày, nên dần trở thành phản xạ tự nhiên. Hơn nữa, ông bà hay đưa trẻ ra ngoài: đi chợ, đi dạo, gặp hàng xóm… Trẻ có cơ hội va chạm xã hội nhiều hơn. So với một số gia đình trẻ ít đưa con ra ngoài, hoặc hay "nói hộ" con vì sợ con ngại, thì trẻ do ông bà chăm thường dạn dĩ hơn.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là cha mẹ không dạy được con lễ phép. Ngược lại, trong nhiều gia đình trẻ, bố mẹ vẫn rất chú trọng việc dạy con nói lời cảm ơn, xin lỗi, chỉ là cách thể hiện có thể khác. Có người dạy qua tình huống cụ thể, có người làm gương bằng chính hành vi của mình, thay vì nhắc đi nhắc lại.
Sự khác biệt nằm nhiều hơn ở tần suất và môi trường. Khi trẻ được ở gần người lớn thường xuyên, được nhắc và được thực hành mỗi ngày, thói quen sẽ hình thành rõ ràng hơn. Dù là ông bà hay cha mẹ, điều quan trọng vẫn là sự kiên nhẫn và nhất quán trong cách dạy.
Lễ phép không phải bẩm sinh, mà là kết quả của việc được nhắc nhở và thực hành liên tục và người dạy, suy cho cùng, có thể là bất kỳ ai đủ gần gũi và đủ kiên trì với đứa trẻ.
3. Tính cách chịu ảnh hưởng rõ từ ông bà
Trẻ con là bản sao của người ở cạnh chúng nhiều nhất. Ai ở bên lâu, trẻ sẽ giống người đó. Có đứa trẻ theo bà đi trồng rau từ nhỏ, lớn lên làm gì cũng chậm rãi, kiên nhẫn. Có đứa quen nghe ông tiết kiệm, nên chi tiêu cũng rất chừng mực. Những đức tính như chăm chỉ, giản dị, nhẫn nại… không cần dạy bài bản, mà ngấm dần qua cách sống mỗi ngày. Thậm chí, khi lớn lên, cách suy nghĩ và hành xử của trẻ vẫn mang dấu ấn của ông bà.
Nhiều người cho rằng ông bà có quan niệm nuôi dạy con cái "lỗi thời". Điều này không sai hoàn toàn. Nhưng cũng cần nhìn nhận một điều: ông bà mang đến cho trẻ những giá trị rất căn bản. Không có quá nhiều lớp học sớm, không có đồ chơi đắt tiền, nhưng có bữa cơm đủ đầy, có sự quan tâm đều đặn, có những lời dạy làm người rất giản dị. Sự ổn định và kiên nhẫn đó là thứ không dễ thay thế.
Tất nhiên, cách tốt nhất vẫn là sự kết hợp giữa bố mẹ và ông bà. Một bên là kiến thức khoa học hiện đại, một bên là kinh nghiệm và sự từng trải. Khi hai thế hệ đồng hành, trẻ sẽ có nền tảng đầy đủ hơn.
Trẻ được ông bà nuôi dạy có thể không hoàn hảo, nhưng thường rất "đời". Chúng mang trong mình sự dẻo dai, lễ phép và những giá trị giản dị mà bền lâu. Còn gia đình bạn thì sao? Trẻ nhà bạn có những nét này không?
