Tôi ra trường năm 2018, đi làm từ hồi sinh viên. Bắt đầu cuộc sống bằng một tấm bằng đại học, một công việc văn phòng bình thường ở Hà Nội, mức lương suốt nhiều năm dao động trong khoảng 10–15 triệu đồng/tháng. Không thấp, nhưng cũng chưa bao giờ đủ để gọi là dư dả.
Gần 12 năm đi làm, cuộc sống của tôi gói gọn trong một vòng lặp quen thuộc: đi làm – về phòng trọ – tiết kiệm từng chút – rồi lại tiêu hết vì những việc không thể không tiêu.
Tôi thuê nhà từ khi lên thành phố học. Phòng trọ ban đầu giá 2,8 triệu, rồi lên 3,5 triệu, 4 triệu, và hôm nay là 5 triệu. Mỗi lần chuyển nhà là một lần mệt mỏi: tiền cọc, tiền chuyển đồ, tiền mua sắm lại những thứ nhỏ nhặt. Nhưng tôi vẫn cắn răng chấp nhận, vì “biết sao được”.
Ngoài tiền thuê nhà, tôi còn đủ thứ chi phí khác: ăn uống, điện nước, xăng xe, điện thoại, những khoản phát sinh không tên. Và mỗi tháng, tôi đều gửi về cho mẹ 3 triệu đồng để chi tiêu sinh hoạt. Đó không phải nghĩa vụ, mà là điều tôi luôn tự nhắc mình phải làm.
Tôi vẫn tiết kiệm. Thật sự là có tiết kiệm. Mỗi tháng cố gắng để dành 2 triệu, có tháng khá hơn thì 3 - 4 triệu. Tôi từng nghĩ: thôi thì chậm cũng được, miễn là có tích lũy.
Cho đến cuối năm 2025, mẹ tôi đau ốm, phải phẫu thuật. Bảo hiểm chỉ chi trả một phần. Số tiền tôi dành dụm suốt nhiều năm gần như đi hết chỉ trong vài tháng. Tôi không tiếc. Chỉ thấy bất lực vì nhận ra: mình đã cố gắng rất nhiều, nhưng chỉ cần một biến cố, tất cả lại quay về con số gần như bằng 0.
Hôm nay, bác chủ nhà gọi tôi lại, thông báo tăng tiền thuê phòng lên 5 triệu/tháng, lý do là “giá chung tăng, bác không thể giữ mãi”. Tôi gật đầu, nói vâng. Lịch sự, đúng mực, như một người trưởng thành vẫn hay làm.
Về phòng, tôi mở ứng dụng ngân hàng, nhìn vào số tiền tiết kiệm còn đúng 50 triệu đồng. Và tôi bật khóc.
50 triệu sau 12 năm đi làm. Một con số nghe qua tưởng không quá tệ, nhưng khi đặt vào thực tế thì đau đến lạ. 50 triệu ấy, tôi không mua nổi một cây vàng. Huống chi là một căn nhà.
Tôi đọc báo, thấy họ thống kê tỷ số giá nhà trên thu nhập của Việt Nam tại thời điểm đầu năm 2026 ở mức 30,2, tức người dân cần hơn 30 năm thu nhập để mua nhà.
Tại Hà Nội, giá căn hộ sơ cấp quý III đạt trung bình 95 triệu đồng/m², tăng khoảng 15 triệu đồng/m² so với quý trước. Tại TP HCM, giá sơ cấp trung bình đạt 91 triệu đồng/m², cao hơn mức 89 triệu đồng/m² của quý II, với đà tăng tập trung ở phân khúc trung và cao cấp.
Trong khi đó, báo cáo của Tổng cục Thống kê cũng cho thấy năm 2025, thu nhập bình quân của người lao động đạt 8,4 triệu đồng mỗi tháng, tăng 8,9% so với năm trước. Mức cải thiện này chưa đủ để thu hẹp khoảng cách với mặt bằng giá nhà đang hình thành.
30 năm để đổi lấy căn nhà, nhưng có ai đi làm mà không ăn, không bệnh, không lo cho gia đình? Ai có thể để nguyên 100% thu nhập suốt 30 năm chỉ để mua một căn nhà?
Chúng tôi, những người đi làm văn phòng, thu nhập trung bình, không có sẵn tài sản gia đình đang dần trở thành một thế hệ thuê nhà cả đời. Không phải vì lười, không phải vì tiêu xài hoang phí, mà vì bài toán thu nhập, chi phí và giá nhà đã vượt khỏi tầm với.
Tôi từng nghĩ đến việc vay ngân hàng mua nhà. Nhưng với mức giá vài tỷ cho một căn hộ 2-3 phòng ngủ, khoản vay kéo dài 20–30 năm giống như một bản án tài chính. Chỉ cần mất việc vài tháng, hoặc thêm một biến cố gia đình, là tất cả sụp đổ.
Nhiều người khuyên tôi: “Cố lên, rồi sẽ có”. Nhưng thú thật, càng lớn tôi càng ít dám mơ. Không phải vì bi quan, mà vì tôi đã nhìn thấy giới hạn của bản thân trong một hệ thống mà nỗ lực cá nhân thôi là chưa đủ.
Tôi không đòi hỏi giàu có. Tôi chỉ muốn một nơi ở ổn định, để không phải lo mỗi năm lại chuyển nhà, không phải nín thở chờ tin nhắn tăng giá thuê. Nhưng đến điều đó thôi, với tôi và rất nhiều người cùng thế hệ, cũng đang trở nên xa xỉ.
Có lẽ, chúng tôi không nghèo. Nhưng chúng tôi không đủ giàu để có một mái nhà của riêng mình. Và thế là đủ để buồn.
Nếu có một điều khiến tôi bật khóc hôm nay, thì không phải vì 50 triệu trong tài khoản. Mà vì cảm giác mình đã đi rất lâu, rất mệt, nhưng con đường phía trước vẫn mờ mịt. Và tôi bắt đầu tự hỏi: liệu mình có đang sống trong một thời đại mà giấc mơ an cư đã trở thành đặc quyền, chứ không còn là mục tiêu bình thường của một đời người?
Bài viết theo chia sẻ của độc giả
Nguyễn Phượng
