Theo Báo cáo Thị trường Việc làm Việt Nam do Cốc Cốc Research mới công bố, thị trường lao động trong nước đang ghi nhận những chuyển biến rõ rệt. Bức tranh tổng thể cho thấy nhu cầu của người lao động đang dịch chuyển từ mục tiêu “tồn tại” sang các giá trị dài hạn hơn như an toàn tâm lý và phát triển bền vững.
Báo cáo dựa trên khảo sát trực tuyến với 1.009 đáp viên là người lao động, ứng viên và nhà tuyển dụng từ 18 tuổi trở lên trên toàn quốc, thu thập dữ liệu vào tháng 12/2025 trên nền tảng Cốc Cốc.
36% lao động thất nghiệp chưa tìm được việc làm
Theo VTV Times, báo cáo thể hiện, thị trường lao động trong 12 tháng qua thể hiện một sự phân hóa rõ rệt giữa xu hướng "bám trụ" và những rủi ro của sự gián đoạn nghề nghiệp. Một bộ phận lớn lực lượng lao động (53,8%) lựa chọn sự an toàn bằng cách giữ nguyên vị trí tại công ty cũ. Tuy nhiên, bên dưới bề mặt tĩnh lặng đó là những "làn sóng ngầm" khi tỷ lệ dịch chuyển nội bộ đạt mức 16,4%, cho thấy các doanh nghiệp đang tích cực tái cơ cấu để tối ưu hóa nguồn lực.
Ảnh minh họa
Đáng chú ý, thực trạng của nhóm nhân sự từng rời bỏ vị trí hoặc thất nghiệp trong năm qua. Dữ liệu chỉ ra một thực tế không mấy "màu hồng": 36% trong số họ vẫn chưa tìm được việc làm mới. Điều này phản ánh tính gián đoạn và độ trễ đáng kể trong quá trình tái gia nhập thị trường.
Trong số những người đã quay lại làm việc, xu hướng dịch chuyển sang một công ty khác cùng ngành chiếm ưu thế (28,8%), trong khi 18,9% chấp nhận mạo hiểm chuyển sang một lĩnh vực hoàn toàn mới.
Mặc dù đa số người lao động đang ở trạng thái "open to work" (sẵn sàng cho cơ hội mới), nhưng có tới 48,7% chỉ dừng lại ở mức "xem xét" và chỉ thực sự chuyển đi nếu có cơ hội vượt trội.
Khái niệm "công việc ổn định" được nhìn nhận lại
Báo cáo cho thấy, dù tiền lương và phúc lợi vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo cảm giác "ổn định" (chiếm 40%), song thu nhập không còn là yếu tố được đặt lên trước tiên. Có tới 76,9% người lao động cho biết sẵn sàng lựa chọn môi trường làm việc tôn trọng, tích cực và cân bằng hơn, ngay cả khi phải đánh đổi mức lương cao.
Xu hướng này thể hiện rõ nét hơn ở lực lượng lao động trẻ. Với Gen Z, 60,8% sẵn sàng chấp nhận giảm từ 1-10% thu nhập để đổi lấy môi trường làm việc phù hợp, giúp họ cảm thấy được thấu hiểu, có cơ hội phát triển và duy trì trạng thái tinh thần tích cực.
Khái niệm "công việc ổn định" cũng đang được nhìn nhận lại. Ổn định không còn đồng nghĩa với biên chế dài hạn hay mức lương cao, mà gắn nhiều hơn với khả năng cân bằng cuộc sống – công việc và phát triển bền vững. Đối với Gen Z, "ổn định kỹ năng" trở thành ưu tiên hàng đầu, khi họ đặc biệt coi trọng việc duy trì và liên tục nâng cấp năng lực nghề nghiệp để chủ động thích ứng với thị trường lao động nhiều biến động, theo báo Người lao động.
Bên cạnh đó, các yếu tố mang tính gắn kết như sự thấu hiểu, tương tác và cảm giác thuộc về tổ chức đang ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng trong lựa chọn và gắn bó nghề nghiệp của người lao động.
Theo tờ VnExpress, năm 2026, người lao động kỳ vọng về sự ổn định trước hết về tài chính, tức thu nhập rõ ràng và được trả lương đúng hạn. Yếu tố này còn gắn với mục tiêu công việc rõ ràng, an toàn tâm lý trong môi trường làm việc và được nâng cấp kỹ năng để không bị tụt lại trong làn sóng công nghệ, Al.
Phần lớn lao động cho biết điều mang lại cảm giác an toàn và được trân trọng nhất trong quá trình tìm việc là thông tin minh bạch về mức lương, văn hóa công ty nêu rõ ngay trong tin tuyển dụng; tiếp đến là HR phản hồi nhanh chóng dù là email tự động không để ứng viên chờ đợi trong vô vọng; quy trình phỏng vấn rõ ràng, minh bạch và cuối cùng là người phỏng vấn thân thiện, chuyên nghiệp.
Ngược lại, mô tả công việc mập mờ là yếu tố đầu tiên khiến ứng viên từ chối lời đề nghị làm việc ngay lập tức dù mức lương hấp dẫn với 55% lựa chọn. Tiếp đến là dấu hiệu văn hóa độc hại thông qua các đánh giá tiêu cực với tỷ lệ 49%. Đây cũng là yếu tố tác động mạnh nhất đến quyết định từ chối lời mời làm việc của gen Z nếu doanh nghiệp bị đánh giá tiêu cực về văn hóa làm việc. Điều này cho thấy lao động đặc biệt nhạy cảm với uy tín thương hiệu của nhà tuyển dụng.
Doanh nghiệp ưu tiên tuyển lao động đa kỹ năng
Theo báo Lao động, ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội nhận định, năm 2026 có thể sẽ không còn ranh giới rõ ràng giữa “ngành công nghệ” và “ngành truyền thống”. Kỹ năng số sẽ trở thành điều kiện nền, hiện diện trong hầu hết các vị trí việc làm, từ sản xuất, dịch vụ đến quản lý.
“Người lao động không nhất thiết phải trở thành chuyên gia công nghệ, nhưng bắt buộc phải biết sử dụng công nghệ trong công việc: Làm việc trên nền tảng số, xử lý dữ liệu cơ bản, vận hành máy móc thông minh, tương tác với các hệ thống quản lý số hóa. Những vị trí không đáp ứng được yêu cầu này sẽ dần bị thu hẹp hoặc thay thế. Bên cạnh đó, tư duy công nghệ - hiểu cách công nghệ thay đổi quy trình, nâng cao hiệu quả - được đánh giá quan trọng không kém kỹ năng sử dụng công cụ. Đây là yếu tố giúp người lao động thích ứng khi doanh nghiệp liên tục cập nhật hệ thống, phần mềm và mô hình quản trị mới”, ông Vũ Quang Thành khẳng định.
Đồng quan điểm, ông Bùi Đức Anh, Giám đốc Nhân sự Tập đoàn Tandicom (phường Kim Mã, Hà Nội) cho biết, một chuyển đổi rõ nét khác của thị trường lao động năm 2026 là nhu cầu lao động đa kỹ năng, doanh nghiệp ưu tiên tuyển những người có thể đảm nhận nhiều nhiệm vụ, phối hợp liên ngành và linh hoạt thích ứng với thay đổi.
Theo ông Anh, mô hình “mỗi người một việc cố định” sẽ dần nhường chỗ cho mô hình lao động linh hoạt, đa nhiệm nhưng chuyên sâu ở một số kỹ năng lõi. Điều này giúp doanh nghiệp tinh gọn bộ máy, giảm chi phí và tăng khả năng chống chịu trước biến động.
“Với người lao động, đây vừa là cơ hội, vừa là thách thức. Ai chủ động học hỏi, mở rộng kỹ năng sẽ có nhiều lựa chọn việc làm hơn. Ngược lại, người chỉ làm được một công việc đơn lẻ sẽ đối mặt nguy cơ mất việc cao hơn khi doanh nghiệp tái cơ cấu. Giai đoạn trước, kỹ năng cứng được đặt lên hàng đầu, sang năm 2026, kỹ năng mềm và tư duy thích ứng được đánh giá là yếu tố quyết định khả năng trụ vững lâu dài”, ông Đức Anh chia sẻ.
