Thiếu ứng viên phù hợp
Báo Nhân dân dẫn báo cáo của Bộ Nội vụ, trong quý I/2026, cả nước có khoảng 53 triệu người có việc làm, tăng khoảng 300 nghìn người so quý IV/2025 nhờ hoạt động sản xuất và tuyển dụng sôi động sau Tết. Con số này cho thấy thị trường lao động đang có dấu hiệu phục hồi tích cực.
Ghi nhận hiện tại trên thị trường lao động, người lao động trong độ tuổi gen Z (sinh năm 1997-2012) đang chiếm khoảng 25%.
Theo hãng Manpower, dự báo đến năm 2030, lực lượng lao động này sẽ chiếm khoảng 1/3 lực lượng lao động toàn cầu.
Và lúc này khái niệm "thời của gen Z" đã không còn quá xa lạ với chúng ta, không chỉ trong lĩnh vực lao động.
Ghi nhận thị trường tuyển dụng cuối 2025 đầu 2026 cần tuyển gần 360.000 lao động, trong đó khá nhiều vị trí phù hợp với nhóm lao động độ tuổi gen Z hơn cả.
Con số 360.000 là nhu cầu đăng ký tuyển của hơn 12.700 doanh nghiệp. Trong đó nhiều công ty săn đón lao động trẻ gen Z, theo báo Tuổi Trẻ.
Tuy vậy, theo Tổng cục Thống kê, tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động vẫn duy trì khoảng 2,22%, tương đương hơn 1 triệu người đang tìm việc. Đáng chú ý, tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm thanh niên từ 15 đến 24 tuổi lên tới khoảng 9%, cao gấp nhiều lần mức trung bình. Những con số này phản ánh thực tế: Thị trường không thiếu cơ hội việc làm, nhưng lại thiếu sự phù hợp giữa nhu cầu tuyển dụng và năng lực của người lao động.
Ở phía doanh nghiệp, nhu cầu nhân lực đang tăng rõ rệt ở nhiều ngành. Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội dự báo một số lĩnh vực có nhu cầu tuyển dụng lớn sau Tết như dịch vụ, bán hàng và marketing; sản xuất - công nghiệp - cơ khí; logistics và chuỗi cung ứng; du lịch - khách sạn; cùng với công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo. Đây đều là những ngành đang phục hồi mạnh hoặc tiếp tục tăng trưởng, kéo theo nhu cầu tuyển dụng lớn để đáp ứng hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, dù nhu cầu cao, việc tuyển được người phù hợp lại không hề dễ.
Bà Ngô Thị Ngọc Lan, Giám đốc miền bắc Công ty Navigos Search cho biết, hiện hầu hết các doanh nghiệp đều siết chặt tuyển dụng và đưa ra yêu cầu cao hơn. Nếu như trước đây một ứng viên được đánh giá ở mức 5-6 điểm đã có thể được tuyển, thì nay chỉ chấp nhận những ứng viên có mức điểm 8-9. Sự thay đổi này khiến quá trình tuyển dụng khắt khe hơn, đồng thời gia tăng khoảng cách giữa yêu cầu của doanh nghiệp và khả năng đáp ứng của người lao động.
Tuyển dụng đang lệch nhịp?
Ông Vũ Quang Thành, Phó giám đốc Trung tâm dịch vụ việc làm Hà Nội. Ảnh: Người đưa tin
Ông Vũ Quang Thành - Phó giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho biết trên Tuổi Trẻ, nhu cầu tuyển dụng đầu năm 2026 tăng mạnh, tập trung vào các lĩnh vực bán buôn, bán lẻ, thương mại - dịch vụ, sản xuất chế biến - chế tạo. Trong đó lao động phổ thông khoảng 30-35% chủ yếu mang tính thời vụ như đóng gói, giao hàng, bảo vệ, công nhân sản xuất…
Trong khi nhu cầu lao động qua đào tạo chiếm tới 65-70% gồm nhân viên văn phòng, kỹ thuật viên, sales, marketing… Lý giải, ông Thành cho rằng do Hà Nội đang định hướng phát triển kinh tế tri thức và dịch vụ chất lượng cao, các công ty tăng cường tự động hóa. Các doanh nghiệp đòi hỏi ứng viên không chỉ biết việc mà còn có kỹ năng mềm, ngoại ngữ, sử dụng công nghệ.
Đặc biệt, bà Ngô Thị Hồng Thịnh - Phó giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Bắc Ninh số 1 (cũ), kế hoạch tuyển dụng năm 2026 vào khoảng 180.000 lao động, chủ yếu ở các ngành điện tử, may mặc với 80-85% lao động phổ thông. Nhóm lao động được doanh nghiệp săn nhiều nhất là gen Z (18-35 tuổi) chiếm tới 80-90%.
Theo ông Thành, tình trạng khan hiếm lao động gay gắt nhất ở khối sản xuất trực tiếp tại khu công nghiệp và ngành dịch vụ thực phẩm và đồ uống (F&B), bán lẻ. Nguyên do không chỉ bởi các tập đoàn đa quốc gia mở rộng sản xuất mà còn vì từ sự "lệch pha" trong tư duy thế hệ.
"Gen Z không còn đặt sự ổn định lên hàng đầu mà cần linh hoạt, cân bằng cuộc sống. Điều này khiến doanh nghiệp truyền thống phải cạnh tranh trực tiếp với nền kinh tế Gig (xe công nghệ, sáng tạo nội dung, freelancer) vốn mang lại sự tự do về thời gian và hình thức làm việc.
Việc thiếu định hướng nghề nghiệp cùng sự kỳ vọng quá cao của các bạn mới ra trường cũng khiến doanh nghiệp khó tìm được lao động trẻ sẵn sàng gắn bó lâu dài", ông Thành nhận định.
Còn việc thiếu hụt lao động tại Bắc Ninh do doanh nghiệp, nhất là khối FDI mở rộng nhanh mà nguồn cung tại địa phương (khoảng 1,9 triệu lao động) chưa đáp ứng kịp. Chưa kể cạnh tranh lương thưởng, chế độ đãi ngộ giữa các doanh nghiệp khiến lao động trẻ dễ nhảy việc cũng là một lý do.
Theo báo Thanh Niên, kết quả khảo sát của Saramin Việt Nam với hơn 1.100 HR và người tìm việc tại Việt Nam, sự "lệch pha" giữa doanh nghiệp và ứng viên đang xuất hiện ở nhiều giai đoạn của quá trình tuyển dụng.
Một trong những nguyên nhân dễ thấy nhất là khoảng cách về mức lương kỳ vọng.
Theo dữ liệu khảo sát, năm 2026 mức tăng lương trung bình tại các doanh nghiệp ở Việt Nam vào khoảng 5%. Trong khi đó, nhiều người tìm việc - đặc biệt là lao động trẻ - kỳ vọng mức tăng khoảng 12%.
Khoảng cách này khiến không ít ứng viên chần chừ khi quyết định ứng tuyển hoặc chấp nhận lời mời làm việc. Với sinh viên mới ra trường và người lao động trẻ, mức lương vẫn là yếu tố quan trọng hàng đầu khi lựa chọn công việc.
Khảo sát cũng cho thấy sự khác biệt đáng kể trong cách tiếp cận cơ hội việc làm giữa doanh nghiệp và người tìm việc.
Ảnh minh họa
Khoảng 59% doanh nghiệp hiện đăng tin tuyển dụng thông qua các kênh mạng xã hội của công ty. Tuy nhiên, chỉ khoảng 40% người tìm việc cho biết họ thường xuyên tiếp cận thông tin tuyển dụng từ những kênh này.
Trong khi đó, có tới 91% người tìm việc cho biết họ tìm kiếm cơ hội việc làm thông qua các nền tảng tuyển dụng trực tuyến.
Theo các chuyên gia nhân sự, trong bối cảnh cạnh tranh nhân lực ngày càng lớn, việc tuyển dụng không còn đơn thuần là đăng nhiều tin tuyển dụng mà là khả năng tiếp cận đúng đối tượng ứng viên.
Đối với người tìm việc, việc lựa chọn đúng kênh tìm việc và hiểu rõ xu hướng tuyển dụng của thị trường cũng trở thành yếu tố quan trọng để tăng cơ hội tiếp cận những vị trí phù hợp.
(Còn tiếp)
