Bộ Tư pháp đang xây dựng dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi) để trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI. Một trong những đề xuất đáng chú ý là việc thiết lập cơ chế đăng ký khai sinh và khai tử chủ động.
Đăng ký khai sinh không cần đến nộp hồ sơ trực tiếp
Theo dự thảo Luật, cơ chế đăng ký chủ động được áp dụng cho các trường hợp sinh và chết tại các cơ sở y tế.
Đối với khai sinh chủ động, tại Chương II Điều 18, dự thảo đề xuất, khi trẻ em được sinh ra tại cơ sở y tế, thông tin từ Giấy chứng sinh điện tử sẽ được liên thông ngay lập tức vào Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử.
Cán bộ của cơ quan đăng ký hộ tịch căn cứ trên thông tin này để chủ động thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh mà không nhất thiết phải chờ cha mẹ đến nộp hồ sơ trực tiếp như trước đây.
Đối với khai tử chủ động, tại Chương II Điều 31 Bộ Tư pháp đề xuất, trường hợp cá nhân chết tại cơ sở y tế thì cơ sở y tế này có trách nhiệm cấp giấy báo tử, cung cấp thông tin đăng ký khai tử qua kết nối, chia sẻ dữ liệu với hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử.
Cơ quan đăng ký hộ tịch sẽ căn cứ vào dữ liệu liên thông để thực hiện đăng ký khai tử.
Như vậy, luật mới đề xuất sẽ chuyển từ cơ chế đợi người dân mang hồ sơ giấy đến trụ sở, sang tự động kết nối dữ liệu tự động giữa các ngành: bệnh viện và cơ quan hộ tịch.
Nếu các bên đã cung cấp đủ nội dung cần thiết tại cơ sở y tế, công chức sẽ cập nhật vào Cơ sở dữ liệu hộ tịch, lấy số định danh cá nhân và trình lãnh đạo ký cấp giấy tờ mà không cần người dân phải nộp hồ sơ trực tiếp.
Tránh trường hợp sót, quên khai sinh, khai tử
Cơ chế mới sẽ giúp tối ưu hóa dữ liệu, tận dụng tối đa việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và cơ sở dữ liệu ngành y tế, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Quyền công dân sẽ được đảm bảo khi mọi trẻ em sinh ra và người dân qua đời đều được ghi nhận kịp thời, tránh tình trạng bỏ sót hoặc chậm trễ do gia đình quên hoặc không có điều kiện đi đăng ký.
Lợi ích lớn nhất với người dân là được cắt giảm nhiều thủ tục, giảm bớt gánh nặng về hồ sơ, giấy tờ trong những thời điểm nhạy cảm (vừa sinh con hoặc có tang gia).
Ngoài ra, theo Bộ Tư pháp, dự thảo sửa đổi quy định về sổ hộ tịch theo hướng duy trì song song sổ điện tử và sổ giấy (được thiết lập, lưu giữ tại cơ quan đăng ký hộ tịch).
Trong đó, sổ hộ tịch giấy được thiết lập đối với 3 loại việc khai sinh, khai tử, kết hôn. Đây là các sự kiện hộ tịch gốc, quan trọng nhất của mỗi cá nhân, đặc biệt là việc khai sinh - thiết lập những thông tin hộ tịch đầu tiên của mỗi cá nhân (họ, tên, ngày tháng năm sinh, dân tộc, quốc tịch, quê quán…).
Ngọc Khánh
