Vozinha đã là huyền thoại trước khi anh khóc trong cuộc phỏng vấn. Đêm 15 tháng 6 tại Atlanta, 40 tuổi 12 ngày, anh đứng vững trước một Tây Ban Nha cầm bóng gần 75% thời gian và dứt điểm 27 lần. Đối thủ đó đứng thứ 2 trên bảng xếp hạng FIFA trước khi World Cup khởi tranh, được xem là một trong những ứng cử viên hàng đầu cho chức vô địch.
Cape Verde, ngược lại, lần đầu tiên trong lịch sử có mặt ở vòng chung kết, đại diện cho một quốc đảo với dân số khoảng 525.000 người ngoài khơi Tây Phi. Không ai, kể cả những người lạc quan nhất, nghĩ đội bóng đó có thể rời sân với 1 điểm.
Nhưng Vozinha đã làm được, và anh làm được bằng chính đôi tay của mình. Những câu chuyện lấy nước mắt về mẹ không có visa, về ông bà đã qua đời là điều khiến người ta nhớ tên anh sau trận. Nhưng điều khiến anh trở thành huyền thoại nằm ở thông số trận đấu, nơi những thống kê không quan tâm anh đã khóc bao nhiêu lần khi phỏng vấn.
Người thứ 3 trong gần 60 năm
Theo Fox Sports Research, 40 tuổi 12 ngày, Vozinha là thủ môn thứ 3 từng giữ sạch lưới ở một trận World Cup sau khi đã qua tuổi 40. Hai người đứng trước anh trong danh sách đều là tên tuổi đã đi vào sách lịch sử bóng đá.
Peter Shilton giữ sạch lưới năm 1990 ở 40 tuổi 281 ngày, trong trận tuyển Anh thắng Bỉ 1-0 ở vòng 1/8. Đó là trận mở ra chuỗi hành trình đưa tuyển Anh vào đến bán kết, nơi họ chỉ chịu thua tuyển Tây Đức trên loạt luân lưu. Shilton khép lại sự nghiệp tuyển quốc gia kéo dài 20 năm của mình bằng kỳ World Cup đó, với 125 lần khoác áo Tam Sư.
Dino Zoff giữ sạch lưới ở 40 tuổi 130 ngày tại bán kết World Cup 1982, khi Italy đánh bại Ba Lan 2-0 nhờ cú đúp của Paolo Rossi. Ba ngày sau, Zoff nâng cao chiếc cúp vàng cùng đội tuyển Italy, trở thành cầu thủ lớn tuổi nhất từng vô địch World Cup ở 40 tuổi 4 tháng 13 ngày, một kỷ lục vẫn còn đứng vững đến hôm nay.
Vozinha bước vào đúng danh sách đó, không phải bằng một danh hiệu mà chỉ bằng một trận hòa 0-0.
7 pha cứu thua, không một sai sót
Tây Ban Nha tạo ra 12 cú dứt điểm trong hiệp 1 mà không thể ghi bàn, lần đầu tiên kể từ tháng 10 năm 2024 họ không thể chọc thủng lưới đối phương trong nửa đầu của một trận đấu chính thức. Phút 37, Pedri chuyền bóng cho Marc Cucurella, hậu vệ trái này đánh đầu chuyền ngược lại, bóng lập bập rồi quay về chân của Pedri, cú sút sau đó rất căng nhưng Vozinha đã kịp đẩy bóng ra ngoài.
Vài phút sau, Ferran Torres dứt điểm cận thành đập trúng xà ngang, bóng bật ra cho Mikel Oyarzabal đánh đầu bồi, nhưng Vozinha bay người dùng đầu ngón tay đẩy bóng qua xà ngang. Laporte cũng bị từ chối cơ hội ghi bàn trước khi hiệp một kết thúc.
Tổng cộng, Vozinha cản phá toàn bộ 7 cú dứt điểm trúng đích của Tây Ban Nha, đúng bằng số lần đối phương đưa được bóng đi đúng hướng khung thành trong cả trận. Chỉ số kỳ vọng bàn thắng của Tây Ban Nha lên tới 2.10, nghĩa là về lý thuyết họ đáng lẽ phải ghi được hơn hai bàn từ những cơ hội đã tạo ra. Đó là số pha cứu thua nhiều thứ hai của một thủ môn từ 40 tuổi trở lên trong một trận World Cup tính từ năm 1966.
Người duy nhất làm được nhiều hơn là Pat Jennings của Bắc Ireland, với 10 pha cứu thua trước Brazil năm 1986, đúng vào sinh nhật 41 tuổi của ông nhưng ông vẫn để lọt lưới 3 bàn và đội thua 0-3. Kỷ lục của Jennings dù sao vẫn không trọn vẹn. Kỷ lục của Vozinha đi kèm một trận hòa 0-0 lịch sử, điểm số đầu tiên Cape Verde có được trong lần đầu dự World Cup.
Khoảng cách trình độ lớn hơn nhiều
Trận đấu của Vozinha cũng là trận có khoảng cách trình độ giữa hai đội lớn hơn hẳn so với hai trận còn lại trong danh sách. Shilton chơi cho tuyển Anh năm 1990 với Des Walker, Terry Butcher và Stuart Pearce, một tập thể đủ sức vào bán kết và sau này được nhắc lại như một trong những kỳ World Cup đáng nhớ nhất của bóng đá Anh.
Zoff chơi cho tuyển Italy năm 1982 với Claudio Gentile và Gaetano Scirea, một trong những hàng thủ được đánh giá cao nhất lịch sử World Cup. Cả hai đối đầu những đối thủ cùng đẳng cấp khu vực, trong những trận đấu mà phần thắng không nghiêng hẳn về một phía trước khi bóng lăn.
Vozinha không có điều đó. Cape Verde là một đội tuyển được xây phần lớn từ những cầu thủ sinh ra và lớn lên ở nước ngoài, trải khắp 14 quốc gia, lần đầu tiên trong lịch sử giành quyền dự World Cup sau khi vượt qua chính những đối thủ mạnh hơn trong khu vực ở vòng loại. Đó là một thành tích đáng được ghi nhận riêng. Nhưng ở đấu trường lớn nhất, họ xếp hạng 68 thế giới, còn Tây Ban Nha xếp hạng 2, chỉ sau Argentina, một khoảng cách hiếm gặp ở vòng bảng World Cup. Cape Verde đã chơi kỷ luật và tổ chức phòng ngự rất chặt để có được trận hòa lịch sử đó, lùi sâu đội hình và hạn chế tối đa khoảng trống phía sau lưng các hậu vệ.
Nhưng tổ chức chiến thuật chỉ giảm được số lần đối phương tiếp cận khung thành, không thể xóa hết khoảng cách trình độ giữa hai đội. Khoảng cách đó vẫn đẩy phần lớn các tình huống nguy hiểm về phía khung thành của Vozinha, và phần việc còn lại, một mình thủ môn 40 tuổi phải tự giải quyết, không có một trung vệ đẳng cấp nào đứng cạnh để san sẻ.
Trước trận vô danh, sau trận huyền thoại
Cả Shilton và Zoff đều đã là thủ môn hàng đầu thế giới từ lâu trước khi chạm tuổi 40. Họ bước vào danh sách ba người với một danh tiếng đã được công nhận từ nhiều năm trước đó, mang theo những danh hiệu và những trận đấu kinh điển đã được nhắc đến suốt nhiều thập kỷ trước khi họ chạm tới cột mốc tuổi 40.
Vozinha thì không. Trước trận gặp Tây Ban Nha, trang cá nhân của anh chỉ có khoảng 50.000 lượt theo dõi, một con số khiêm tốn với một cầu thủ dự World Cup. Anh chưa từng khoác áo một câu lạc bộ lớn ở châu Âu, đi qua hành trình sự nghiệp tại Angola, Moldova, Cyprus, Slovakia trước khi trở lại Bồ Đào Nha, hiện đang chơi cho Chaves ở giải hạng Nhì, gần như vô danh với người hâm mộ quốc tế trước khi trận đấu bắt đầu.
Ngay trong lúc trận đấu diễn ra, một đài truyền hình của Brazil đã kêu gọi người xem theo dõi trang cá nhân của anh để bày tỏ sự ủng hộ, ban đầu chỉ với mục tiêu khiêm tốn là giúp anh chạm mốc 100.000 lượt theo dõi. Con số đó bị vượt qua chỉ trong vài chục phút, sau đó tiếp tục tăng vọt lên hơn 1 triệu khi trận đấu kết thúc, và cho đến nay vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. Cập nhật mới nhất lúc 23 giờ ngày 16/6 con số này đã là 8,3 triệu.
Trước trận, không ai ngoài những người hâm mộ Cape Verde biết tên Vozinha. Sau trận, tên anh đứng cạnh huyền thoại Peter Shilton và Dino Zoff trong một danh sách mà gần 60 năm qua chỉ có 3 người đủ tiêu chuẩn đứng vào.
Ánh Tuân
