Tesla là một trong những hãng xe điện lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, công nghệ lái xe tự động của hãng vẫn là chủ đề gây tranh cãi. Nguyên nhân chủ yếu là do xe Tesla đã gây ra nhiều vụ va chạm do tài xế hiểu sai vì hai chữ "tự lái".
Mặc dù hãng đã quảng cáo những chiếc xe được trang bị hệ thống tự lái hoàn toàn, nhưng thực tế không phải vậy.
Tính tự chủ của xe được đánh giá theo thang điểm từ Cấp độ 0 đến 5, trong đó 0 là không có tự động hóa và 5 là hoàn toàn tự động hóa. Xe có một số hệ thống hỗ trợ người lái được đánh giá là Cấp độ 1. Xe có hệ thống rảnh tay hạn chế như BlueCruise của Ford và Super Cruise của GM. Hệ thống tự lái của Tesla được đánh giá là Cấp độ 2.
Vào cuối năm 2023, Mercedes-Benz đã giới thiệu mẫu xe được trang bị hệ thống Cấp độ 3 đầu tiên, Drive Pilot, để bán tại Hoa Kỳ. Tuy nhiên, mẫu xe này mới được chấp thuận sử dụng ở California và Nevada. Cấp độ 3 yêu cầu sự chấp thuận của từng tiểu bang và Mercedes đang dẫn đầu so với bất kỳ nhà sản xuất ô tô nào khác về mặt này. Nhưng hệ thống Mercedes vẫn chưa phải là "tự lái hoàn toàn".
Nói cách khác, tính đến đầu năm 2025, vẫn chưa có xe tự lái hoàn toàn nào có thể mua được và sẽ không có trong tương lai gần. Không phải từ Tesla và không phải từ bất kỳ nhà sản xuất nào khác.
Chế độ lái tự động hoàn toàn (Autopilot) có tác dụng gì?
Tất cả các mẫu xe Tesla ở Bắc Mỹ đều sử dụng hệ thống dựa trên camera cho chế độ lái tự động và tự lái hoàn toàn kể từ đầu năm 2025, mặc dù Model S và Model X từng có hệ thống dựa trên radar.
Chế độ lái tự động là một bộ tính năng hỗ trợ người lái đi kèm theo xe mới hoặc có thể mua sau khi giao xe. Trên đường, Tesla với chế độ Tự lái hoàn toàn có thể nhận dạng các biển báo và tín hiệu giao thông và tự động dừng lại khi cần thiết. Tính năng Kiểm soát biển báo giao thông và dừng cũng hiển thị cho người lái xe một màn hình với các tín hiệu giao thông sắp tới và cho người lái xe biết khoảng thời gian xe Tesla sẽ dừng lại.
Tất cả các xe Tesla đều được trang bị danh sách dài các tính năng an toàn chủ động và hỗ trợ người lái bao gồm phanh khẩn cấp tự động, cảnh báo va chạm phía trước, cảnh báo va chạm bên hông, tăng tốc khi phát hiện chướng ngại vật (tương tự như những gì các nhà sản xuất khác gọi là phát hiện người đi bộ và người đi xe đạp), cảnh báo điểm mù, cảnh báo chệch làn đường và tránh chệch làn đường khẩn cấp.
Dấu hỏi về sự an toàn
Mặc dù có tên là Tự lái hoàn toàn, nhưng chế độ này không cho phép Tesla tự lái 100% khi tài xế không cầm vô lăng. Ngày 5/3, mạng xã hội lan truyền thông tin một chiếc Tesla Model X trị giá 7 tỷ đồng bị chết máy trên đường phố Việt Nam với lời bình rằng chế độ tự lái của xe cũng bó tay trước giao thông ở Việt Nam. Thực tế, thông tin này chưa được kiểm chứng. Một số người cho rằng đây có thể chỉ là lỗi kỹ thuật thông thường chứ không phải chế độ tự lái có vấn đề.
Dù Elon Musk chi rất nhiều tiền để nghiên cứu, nhưng hệ thống chưa thể thay thế con người hoàn toàn. Tài xế vẫn phải chịu trách nhiệm ngồi trên ghế lái, chú ý đến tình trạng giao thông, luôn cảnh giác và sẵn sàng tiếp quản trong mọi tình huống mà hệ thống Tự lái hoàn toàn phản ứng không phù hợp.
William Stein, một nhà phân tích công nghệ tại Truist Securities, đã ba lần nhận lời mời của Elon Musk để thử nghiệm phiên bản mới nhất của hệ thống Tự lái hoàn toàn được ca ngợi của Tesla. Tuy nhiên, mỗi lần Stein lái một trong những chiếc xe, ông cho biết, chiếc xe đều thực hiện các thao tác không an toàn hoặc bất hợp pháp. Lần lái thử gần đây nhất, Stein cho biết, đã khiến cậu con trai 16 tuổi đi cùng ông "sợ hãi".
Những trải nghiệm của Stein, cùng với vụ tai nạn xe Tesla ở khu vực Seattle liên quan đến xe tự lái hoàn toàn khiến một người đi xe máy tử vong vào tháng 4/2024, đã thu hút sự chú ý của dư luận và chính quyền.
Các vấn đề đã khiến những người theo dõi xe tự hành trở nên hoài nghi hơn rằng hệ thống tự động của Tesla sẽ có thể hoạt động an toàn trên quy mô rộng rãi. Stein cho biết ông nghi ngờ Tesla thậm chí còn chưa triển khai được một đội xe robotaxi tự hành vào năm 2025 như Musk đã dự đoán.
Cũng trong năm 2024, Các cơ quan quản lý an toàn ô tô của Hoa Kỳ cho biết họ đã xác định được ít nhất 13 vụ tai nạn chết người có liên quan đến tính năng lái tự động của Tesla kể từ tháng 8/2021.
Nghiên cứu cũng tìm thấy bằng chứng cho thấy "hệ thống tương tác yếu của người lái xe Tesla không phù hợp với khả năng vận hành cho phép của chế độ lái tự động", dẫn đến "khoảng cách an toàn nghiêm trọng". Họ cũng nêu lên mối lo ngại rằng cái tên "lái tự động" của Tesla “có thể khiến người lái xe tin tưởng vào hệ thống tự động hóa, trong khi thực tế không phải vậy”.
Tháng 3/2024, Tesla đã có đợt thu hồi 2.2 triệu chiếc xe - đợt lớn nhất từ trước đến nay - để đảm bảo người lái xe chú ý hơn khi sử dụng hệ thống hỗ trợ người lái tiên tiến của hãng.
Bên cạnh những ưu điểm về tính hiện đại, sự riêng tư hay không phải lo về đạo đức của người lái, xe tự hành cũng còn nhiều vấn đề. Nhất là lòng tin vào độ an toàn của xe tự hành khi tham gia giao thông, khi lưu thông trên đường vốn đã có quá nhiều tình huống không đoán định được.
Thùy Anh
