Đi làm kiếm tiền, cân đối chi tiêu và tiết kiệm hàng tháng là thói quen lẫn mục tiêu chung của không ít người. Thế nên cũng không có gì lạ khi nhiều người tìm mọi cách để cắt giảm các chi phí cố định như tiền thuê nhà, đi lại, ăn uống,... với suy nghĩ “tiết kiệm thêm chút nào, hay chút đó”.
Điều tưởng chừng đúng đắn này, hóa ra cũng xuất hiện sai số. Mới đây, ông Guan Qingyou - Một Chuyên gia Kinh tế người Trung Quốc, đã chia sẻ góc nhìn khác, khiến nhiều người không khỏi giật mình.
Ông thẳng thắn: “Chúng ta đi làm không chỉ để kiếm sống, tôi nghĩ chúng ta cần điều chỉnh lại suy nghĩ này. Vấn đề cốt lõi không phải là bạn đã nỗ lực ra sao, bạn kiếm được bao nhiêu tiền, mà là việc bạn đang tốn quá nhiều thời gian cho việc đi lại, trong khi sức lực và thời gian thì có hạn. Đây chính là một dạng lãng phí nguồn lực sống”.
Đừng thuê nhà quá xa chỗ làm chỉ vì muốn tiết kiệm thêm một ít tiền?
Ông Guan Qingyou cho rằng trạng thái kiệt sức, mệt mỏi vì phải di chuyển những cung đường quá xa hàng ngày, đang khiến nhiều người trẻ đánh mất khả năng đầu tư vào bản thân, học thêm kỹ năng hay phát triển các cơ hội dài hạn.
Từ góc nhìn đó, ông đề xuất một lựa chọn thực tế hơn: Thay vì chấp nhận mỗi ngày đi lại 2-3 tiếng hoặc hơn, người trẻ nên cân nhắc thuê nhà gần nơi làm việc. Ông cho rằng trong giai đoạn đầu sự nghiệp, thời gian là tài sản quan trọng nhất.
“Thay vì mỗi ngày mất 2 giờ để đi làm, tại sao không thuê một căn hộ gần công ty? Cách làm này thậm chí còn tiết kiệm hơn so với việc cố mua hoặc thuê nhà ở vùng ngoại ô” - Ông nói, đồng thời nhấn mạnh rằng tỷ suất lợi nhuận cao nhất chính là đầu tư vào bản thân.
Để lập luận cho lời khuyên của mình, ông làm một phép toán như sau.
Với một người dành khoảng 3-4 tiếng/ngày cho việc đi lại, nếu bắt đầu đi làm từ năm 23 tuổi đến khi nghỉ hưu ở 55 tuổi, tương đương 32 năm lao động, thì tổng thời gian dành cho việc di chuyển có thể lên tới 32.000 giờ, tức khoảng 1.344 ngày, tương đương gần 3,7 năm cuộc đời.
Ông nói rằng quãng thời gian này đủ để đi học và lấy thêm 1 tấm bằng Thạc sĩ. Còn trong trường hợp bạn chẳng thích học lên cao, quãng thời gian dành cho việc đi lại này, nếu được dùng để nghỉ ngơi, hoặc phát triển kỹ năng mà bạn thích, sẽ mang lại giá trị lớn hơn rất nhiều so với khoản tiền tiết kiệm được từ việc thuê nhà rẻ ở xa trung tâm.
Phát biểu này của ông Guan Qingyou nhanh thu hút sự quan tâm, tranh luận của cộng đồng mạng Trung Quốc.
Không ít người - đặc biệt là người trẻ mới đi làm, cho rằng lời khuyên của ông Guan Qingyou không sai nhưng có phần xa rời thực tế. Họ bày tỏ với mức lương có phần khiêm tốn, thuê nhà ở xa công ty hoặc ở ngoại thành là cách duy nhất để họ có thể tự lập, tự xoay sở. Và nếu được chọn, chắc chắn chẳng có ai muốn phải dành 3-4 tiếng/ngày cho việc di chuyển.
Trước những lập luận này, ông Guan Qingyou đã lên tiếng giải thích rằng quan điểm của ông không phải là lời khuyên phi thực tế hay “lý thuyết suông”. Ông cho biết bản thân cũng từng trải qua giai đoạn đi làm xa và sau đó nhận ra việc tiêu tốn quá nhiều thời gian di chuyển là không hiệu quả về lâu dài. Theo ông, vấn đề không chỉ nằm ở tiền bạc mà còn là sự đánh đổi giữa thời gian, sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Ông thừa nhận rằng chi phí thuê nhà gần nơi làm việc có thể cao hơn, nhưng nếu tính tổng thể, bao gồm cả năng suất lao động và chất lượng tinh thần, thì đây vẫn là một lựa chọn đáng cân nhắc.
Đi làm xa có thực sự là một rào cản?
Theo các báo cáo về đô thị hóa và giao thông tại Trung Quốc, thời gian di chuyển từ chỗ ở tới chỗ làm của người lao động ở các thành phố lớn, trung bình khoảng 36 phút/1 chiều/người. Trong khi đó, con số tương ứng ở các siêu đô thị như Bắc Kinh, Thượng Hải là 60 phút/chiều/người. Điều này phần nào phản ánh áp lực lớn về khoảng cách giữa nơi ở và nơi làm việc.
Tuy nhiên, các chuyên gia quy hoạch đô thị cho rằng việc đánh giá “xa hay gần” không thể chỉ nhìn dưới góc độ cá nhân, mà còn phụ thuộc vào cấu trúc phát triển của thành phố, giá nhà đất và sự phân bố việc làm. Khoảng cách giữa chỗ làm và chỗ ở, hay thời gian di chuyển dài dần trở thành hệ quả tất yếu của quá trình đô thị hóa.
Một báo cáo về theo dõi giao thông đô thị tại Trung Quốc cũng cho thấy tỷ lệ người có thời gian đi lại dưới 45 phút đang được xem là “chuẩn sống thuận tiện”. Trung bình toàn quốc, khoảng 76% người lao động vẫn nằm trong ngưỡng này, tuy nhiên tại các siêu đô thị, con số này thấp hơn đáng kể, chỉ khoảng 68%. Điều đó đồng nghĩa với việc gần 1/3 lực lượng lao động tại các thành phố lớn vẫn phải đối mặt với tình trạng đi lại kéo dài mỗi ngày.
Ở chiều ngược lại, không ít người cho rằng cuộc tranh luận không nên chỉ dừng ở việc “tiết kiệm thời gian bằng cách thuê gần công ty”, bởi bài toán cân đối giữa thu nhập và chi phí nhà ở vẫn là rào cản không nhỏ. Trong nhiều trường hợp, mức chênh lệch giữa tiền thuê nhà ở khu vực trung tâm và vùng ven có thể lên tới 30-50%. Điều này khiến việc thuê nhà gần chỗ làm trở nên không khả thi với người trẻ, sinh viên mới tốt nghiệp.
Vì lẽ đó, nhiều người cho rằng thay vì đặt vấn đề theo hướng tuyệt đối: Hoặc ở xa chỗ làm và tiết kiệm tiền, hoặc ở gần chỗ làm và tiết kiệm thời gian, mỗi người cần tự tìm điểm cân bằng cho chính mình khi cân nhắc 3 yếu tố chi phí, thời gian và sức khỏe. Việc ở xa để tiết kiệm tiền có thể hợp lý trong một giai đoạn nhất định, nhưng nếu kéo dài quá lâu và khiến chất lượng sống suy giảm nghiêm trọng, thì “chi phí vô hình” từ thời gian và năng lượng bị mất đi cũng cần được tính đến.
(Nguồn: Sina)
Ngọc Linh
