Bệnh nhân N.T.N.M. (31 tuổi, Hà Nội) đến Bệnh viện Đa khoa Medlatec khám với các triệu chứng thường xuyên buồn ngủ, ngủ li bì, đau đầu kéo dài. Theo lời kể của bệnh nhân, khoảng hai tuần trước khi nhập viện, chị bắt đầu xuất hiện những triệu chứng đau đầu. Ban đầu, cơn đau không quá dữ dội nên chị chỉ dùng thuốc giảm đau thông thường.
Tuy nhiên, theo thời gian, cơn đau không thuyên giảm mà có xu hướng tăng dần. Bệnh nhân không bị sốt, buồn nôn hay nôn những triệu chứng thường gặp của nhiều bệnh lý thần kinh – nhưng lại xuất hiện tình trạng mệt mỏi kéo dài, buồn ngủ, ngủ nhiều li bì và gần đây còn có những cơn choáng ngất.
Khai thác tiền sử bệnh, bác sĩ ghi nhận cách đây một năm bệnh nhân từng được chẩn đoán phình động mạch phổi và đã được can thiệp nút mạch. Gia đình chưa ghi nhận bệnh lý di truyền đặc biệt.
Qua thăm khám lâm sàng, bác sĩ nhận thấy bệnh nhân vẫn tỉnh táo, có dấu hiệu yếu nửa người phải, cơ lực khoảng 4/5 – một biểu hiện gợi ý tổn thương hệ thần kinh trung ương.
Kết quả xét nghiệm máu cho thấy số lượng bạch cầu và bạch cầu ái toan tăng cao, đồng thời men gan AST và ALT cũng tăng rõ rệt, cho thấy cơ thể đang có phản ứng viêm hoặc nhiễm trùng.
Để làm rõ nguyên nhân, bệnh nhân được chỉ định chụp CT phổi và cộng hưởng từ sọ não. Hình ảnh CT ghi nhận vật liệu can thiệp nội mạch tại động mạch phổi trái phù hợp với tiền sử nút mạch trước đó, đồng thời cần theo dõi dị dạng thông động tĩnh mạch phổi (AVM) bên phải.
Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não phát hiện tổn thương khu trú tại vùng đồi thị – vành tia bên trái, kích thước khoảng 26x37x25 mm. Tổn thương dạng dịch, ranh giới rõ nhưng bờ không đều, trung tâm có hiện tượng hạn chế khuếch tán và ngấm thuốc viền sau tiêm. Vùng não xung quanh xuất hiện phù nề, tạo hiệu ứng khối làm đẩy lệch đường giữa của não sang phải khoảng 5 mm.
Sau khi hội chẩn chuyên môn, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân mắc áp xe não bán cầu trái và chỉ định nhập viện điều trị nội trú theo phác đồ chuyên khoa để tránh nguy cơ tiến triển nặng. Khi nhận kết quả bệnh nhân đã rất “sốc” vì không nghĩ mắc bệnh lý nghiêm trọng tới vậy.
Áp xe não - nhiễm trùng nguy hiểm trong nhu mô não
Theo BSCKI Hoàng Cao Tân, chuyên khoa Chẩn đoán hình ảnh (Bệnh viện Đa khoa Medlatec), áp xe não là tình trạng viêm nhiễm khu trú trong nhu mô não, hình thành ổ mủ chứa vi khuẩn, bạch cầu và các mô hoại tử. Khi vi sinh vật xâm nhập và phát triển trong mô não, cơ thể sẽ hình thành phản ứng viêm để bao bọc ổ nhiễm trùng, tạo nên khối áp xe. Khối này có thể gây phù não và hiệu ứng khối, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng thần kinh.
Vi sinh vật gây bệnh có thể xâm nhập vào não theo nhiều con đường khác nhau. Phổ biến nhất là lan truyền từ các ổ nhiễm trùng lân cận ở vùng đầu – mặt – cổ như viêm tai giữa, viêm xoang hoặc nhiễm trùng răng. Ngoài ra, vi khuẩn cũng có thể theo đường máu từ các ổ nhiễm trùng ở cơ quan khác trong cơ thể, chẳng hạn viêm nội tâm mạc hoặc nhiễm trùng phổi.
Một số trường hợp áp xe não xảy ra sau chấn thương sọ não hoặc sau phẫu thuật thần kinh khi vi khuẩn xâm nhập trực tiếp vào nhu mô não. Tuy nhiên, vẫn có những trường hợp được xếp vào nhóm vô căn, tức không xác định được nguồn lây nhiễm rõ ràng.
Trong các tác nhân gây bệnh, vi khuẩn là nguyên nhân phổ biến nhất. Nhóm Streptococcus spp. chiếm khoảng 35–50% các trường hợp, đặc biệt là Streptococcus anginosus. Ngoài ra, Staphylococcus aureus và Staphylococcus epidermidis cũng thường liên quan đến các trường hợp áp xe não sau phẫu thuật hoặc can thiệp ngoại khoa.
Triệu chứng có thể âm thầm
Áp xe não có thể biểu hiện với nhiều triệu chứng khác nhau, phụ thuộc vào vị trí và kích thước ổ áp xe cũng như tốc độ tiến triển của bệnh. Người bệnh có thể xuất hiện hội chứng nhiễm trùng với sốt, nhưng không phải trường hợp nào cũng có biểu hiện này.
Ổ áp xe trong não còn có thể gây tăng áp lực nội sọ với các triệu chứng như đau đầu dữ dội, nôn vọt hoặc phù gai thị. Ngoài ra, bệnh nhân có thể gặp các dấu hiệu thần kinh khu trú như yếu hoặc liệt tay chân, co giật, rối loạn ngôn ngữ, thay đổi tri giác… tùy theo vùng não bị tổn thương.
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, áp xe não có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như vỡ ổ mủ vào hệ thống não thất, gây nhiễm trùng lan rộng trong não. Tình trạng tăng áp lực nội sọ kéo dài còn có thể gây tụt não – biến chứng đe dọa tính mạng. Ngoài ra, bệnh cũng có thể dẫn đến não úng thủy do cản trở lưu thông dịch não tủy.
Các chuyên gia khuyến cáo, khi xuất hiện tình trạng đau đầu kéo dài, đau đầu tăng dần hoặc kèm theo các dấu hiệu thần kinh bất thường như yếu tay chân, choáng ngất, ngủ li bì… người bệnh nên đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Ngọc Minh
