Trong bối cảnh chi phí nuôi dạy con ngày càng tăng, đặc biệt là các khoản dành cho học tập, không ít gia đình thừa nhận áp lực tài chính lớn nhất mỗi tháng đến từ tiền học, học thêm, ngoại ngữ, bán trú hay các lớp kỹ năng. Với những nhà có từ hai con trở lên, khoản chi này có thể lên tới hàng chục triệu đồng.
Thế nhưng, không phải gia đình nào cũng cần chi tiền triệu để con đi học. Một bà mẹ tại TP.HCM mới đây công khai bảng chi tiêu hàng tháng của gia đình gồm hai vợ chồng và bốn người con (lớp 11, lớp 10, lớp 8 và một bé 1 tuổi).
Theo đó, tổng chi phí sinh hoạt được chị liệt kê khá chi tiết: tiền điện, nước, internet khoảng 1,5 triệu đồng; tiền ăn khoảng 6 triệu đồng; xăng xe và các khoản lặt vặt khoảng 3 triệu đồng; tiền thuê mặt bằng kinh doanh quần áo 7,5 triệu đồng.
Điều gây chú ý nhất là khoản chi cho giáo dục. Cả 3 đứa con đang học trường công chỉ tốn khoảng 500.000 đồng/tháng tiền đóng cho nhà trường. Mức phí này khiến nhiều người nghi ngờ, cho rằng bà mẹ không trung thực.
Có hợp lý không?
Khi nhiều phụ huynh thắc mắc vì sao tiền học lại thấp như vậy, chị giải thích rằng học phí tại trường công hiện đã được Nhà nước hỗ trợ, còn khoản 500.000 đồng chủ yếu là các khoản thu thường xuyên của nhà trường được quy đổi trung bình theo tháng và không tính các khoản đóng đầu năm.
Chị cho biết con gái lớn năm ngoái học lớp 10 tại 1 trường THPT thuộc phường Đức Nhuận, không học bán trú nên các khoản đóng cho nhà trường chỉ khoảng 150.000 đồng/tháng. Ngoài ra, quỹ lớp khoảng 1 triệu đồng/năm. Hai con học THCS gần nhà nên mỗi tháng chỉ đóng vài chục nghìn. Trước đây đi xe buýt cũng mất vài trăm nghìn mỗi tháng, nhưng năm nay đã được miễn phí.
Theo chị, con đang học lớp 10 tại THPT Thạnh Lộc cũng sẽ có mức chi tương tự do hiện nay học phí trường công đã được Nhà nước hỗ trợ. Các con không học chương trình tăng cường, tiếng Anh bản ngữ, STEAM hay các lớp kỹ năng ngoài nhà trường.
Không ít phụ huynh cho rằng mức chi tiêu trên hoàn toàn hợp lý nếu xét trong điều kiện kinh tế của từng gia đình. Theo họ, không phải cha mẹ nào cũng có khả năng đầu tư hàng chục triệu đồng mỗi tháng cho con học thêm, ngoại ngữ hay các lớp kỹ năng.
Điều quan trọng không nằm ở số tiền bỏ ra mà ở việc cha mẹ đồng hành cùng con trong quá trình học tập. Nhiều học sinh vẫn đạt kết quả tốt nhờ học nghiêm túc ở trường, tự học tại nhà và nhận được sự định hướng từ gia đình.
Ở chiều ngược lại, một số bày tỏ băn khoăn rằng nếu cắt giảm quá nhiều khoản đầu tư cho giáo dục, trẻ có thể bỏ lỡ cơ hội phát triển năng lực hoặc thiếu lợi thế khi cạnh tranh trong tương lai.
"Nếu không học ngoại ngữ, không tham gia các lớp kỹ năng hay hoạt động trải nghiệm thì sau này liệu các con có bị chậm hơn bạn bè?", một phụ huynh đặt câu hỏi.
Thực tế, chi phí học tập của trẻ hiện nay không chỉ nằm ở học phí chính thức của nhà trường. Phần lớn gánh nặng đến từ các khoản như bán trú, học thêm, ngoại ngữ, năng khiếu, sách tham khảo, thiết bị học tập hay các chương trình bổ trợ. Vì vậy, cùng là học trường công nhưng mức chi giữa các gia đình có thể chênh lệch rất lớn, tùy thuộc vào lựa chọn của cha mẹ.
Dù vậy, đầu tư cho con không nên trở thành cuộc chạy đua. Việc tham gia các lớp học bổ trợ cần dựa trên nhu cầu, năng lực và điều kiện thực tế của mỗi gia đình, thay vì tâm lý "thấy người khác học thì con mình cũng phải học".
Ngược lại, tiết kiệm chi phí cũng không đồng nghĩa với việc xem nhẹ giáo dục. Nếu trẻ vẫn được học trong môi trường phù hợp, được cha mẹ quan tâm, hình thành thói quen tự học và phát triển những năng lực cần thiết thì mức chi thấp chưa chắc là bất lợi. Trong trường hợp nói trên, bà mẹ vẫn chi 2,6 triệu đồng/tháng cho con học thêm chứ không cắt giảm hoàn toàn các khoản đầu tư cho việc học.
Giáo dục không có một công thức chung cho tất cả. Có gia đình chọn đầu tư mạnh để con có thêm nhiều cơ hội trải nghiệm. Có gia đình ưu tiên cân đối tài chính, chỉ tập trung vào những khoản thực sự cần thiết. Dù lựa chọn theo cách nào, điều quan trọng vẫn là sự phù hợp với khả năng của gia đình và nhu cầu của chính đứa trẻ, thay vì biến việc học thành cuộc đua của những khoản chi ngày càng đắt đỏ.
