Kể từ khi ngành công nghiệp ô tô ra đời, các tiêu chuẩn an toàn đã trải qua nhiều thập kỷ phát triển không ngừng. Những chiếc xe hiện đại ngày nay được trang bị hàng loạt công nghệ bảo vệ tối tân, từ thân xe gia cố với độ cứng cao, hệ thống túi khí đa phương hướng cho đến các tính năng hỗ trợ an toàn chủ động tiên tiến. Mọi nỗ lực này đều hướng tới một mục tiêu duy nhất là giảm thiểu tối đa những tổn thương không đáng có cho con người khi xảy ra va chạm trên đường phố.
Tuy nhiên, một thực tế phũ phàng vừa được giới khoa học phơi bày: sự tiến bộ về công nghệ an toàn không hề mang lại sự bảo vệ công bằng cho tất cả các nhóm người dùng.
Một nghiên cứu chuyên sâu do trường đại học TU Graz tại Áo thực hiện đã dội một gáo nước lạnh vào những nỗ lực cải thiện an toàn của ngành công nghiệp ô tô. Dựa trên phân tích một lượng dữ liệu khổng lồ về các vụ tai nạn giao thông xảy ra tại Áo trong giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2024, nhóm nghiên cứu đã phát hiện ra một sự thật gây rúng động. Theo đó, phụ nữ có nguy cơ chịu chấn thương trong các vụ tai nạn xe hơi cao hơn nam giới tới khoảng 60%.
Để đi sâu vào bản chất của vấn đề, các chuyên gia đã tiến hành tái lập các tình huống tai nạn thông qua phương pháp kết hợp giữa thử nghiệm va chạm thực tế và mô hình cơ thể người ảo trên máy tính. Dữ liệu ghi nhận cho thấy những kết quả vô cùng đáng lo ngại.
Ngay cả trong những vụ va chạm xảy ra ở tốc độ thấp, tỷ lệ phụ nữ gặp phải các chấn thương nghiêm trọng ở vùng ngực, cột sống, cánh tay và chân vẫn vượt trội hoàn toàn so với nam giới. Đáng chú ý hơn cả, nhóm phụ nữ cao tuổi được xác định là đối tượng phải đối mặt với nguy cơ chấn thương cao nhất trong số các nạn nhân.
Theo nhận định từ các chuyên gia an toàn, căn nguyên của sự bất bình đẳng chết người này xuất phát từ một lỗ hổng thiết kế đã tồn tại dai dẳng suốt nhiều năm qua. Lâu nay, hầu hết các tiêu chuẩn thử nghiệm an toàn xe hơi trên thế giới đều lấy nam giới trưởng thành có vóc dáng trung bình làm hệ quy chiếu duy nhất.
Các nhà sản xuất ô tô và các tổ chức đánh giá độc lập đều sử dụng những hình nộm thử nghiệm va chạm được chế tạo chủ yếu dựa trên các số đo, trọng lượng và cấu trúc xương của nam giới.
Dù trong quá khứ, ngành công nghiệp này từng tung ra các mẫu hình nộm thử nghiệm đại diện cho nữ giới. Thế nhưng, thực chất đây chỉ là những mô hình nam giới được thu nhỏ lại theo một tỷ lệ nhất định, mô phỏng nhóm phụ nữ có vóc dáng cực kỳ nhỏ bé.
Theo phân tích của nghiên cứu từ TU Graz, có tới 95% phụ nữ trong thực tế sở hữu thân hình lớn hơn những hình nộm thử nghiệm giả định này. Chính vì sự sai lệch nghiêm trọng về mặt kích thước, những công cụ thử nghiệm đó không thể phản ánh một cách trung thực và khách quan những tổn thương mà cơ thể một người phụ nữ thực sự phải gánh chịu khi xảy ra một cú va chạm mạnh.
Các chuyên gia nghiên cứu nhấn mạnh rằng, cơ thể phụ nữ tuyệt đối không phải là một phiên bản thu nhỏ đơn thuần của đàn ông. Những điểm khác biệt về mặt sinh lý học là vô cùng rõ rệt, từ cấu trúc khung xương chậu, hình dáng lồng ngực, tỷ lệ chiều rộng đôi vai cho đến cách thức vận động linh hoạt của cột sống. Tất cả những yếu tố sinh học đặc thù này đóng vai trò quyết định đến hiệu quả bảo vệ của hệ thống dây đai an toàn và túi khí trong xe.
Một yếu tố nguy cơ khác cũng được các nhà khoa học chỉ ra là thói quen về tư thế ngồi. Nghiên cứu phát hiện ra rằng, phụ nữ thường có tần suất ngồi ở vị trí ghế phụ phía trước cao hơn nam giới. Đồng thời, nhiều hành khách ngồi ghế trước lại có thói quen điều chỉnh trượt ghế lùi sâu về phía sau hoặc ngả hẳn lưng ghế ra phía sau. Chính tư thế ngồi sai lệch này đã tước đi cơ hội để dây đai an toàn và hệ thống túi khí bung ra ở thời điểm và vị trí tối ưu nhất, khiến người phụ nữ trên xe càng dễ dàng bị tổn thương bởi các ngoại lực tác động.
Đứng trước những phát hiện mang tính bước ngoặt này, các cơ quan chức năng và tập đoàn xe hơi cuối cùng cũng phải hành động.
Vào năm ngoái, chính phủ Mỹ đã chính thức đưa mẫu hình nộm thử nghiệm va chạm dành cho nữ giới hoàn toàn mới mang tên THOR-05F vào sử dụng. Không còn là một phiên bản thu nhỏ chắp vá, THOR-05F được thiết kế mô phỏng chính xác dựa trên cấu trúc cơ thể thực tế của phụ nữ.
Mẫu hình nộm tân tiến này được trang bị thêm nhiều cảm biến có độ nhạy bén cao, giúp các nhà nghiên cứu ghi nhận một cách chuẩn xác hơn lực tác động phân bổ lên từng bộ phận cơ thể và mức độ rủi ro chấn thương trong các bài kiểm tra đâm va.
Về phía các nhà sản xuất, hãng xe Volvo cũng đang phát triển hệ thống bảo vệ thông minh nhằm khắc phục lỗ hổng an toàn này. Mẫu xe đời mới EX60 của hãng vừa được trang bị một hệ thống dây đai an toàn chủ động đa lớp cực kỳ hiện đại.
Bằng cách sử dụng các công nghệ cảm biến để theo dõi theo thời gian thực về vóc dáng, tư thế ngồi, vị trí ghế của hành khách cũng như tính toán trước cường độ lực va chạm, hệ thống này có thể tự động tinh chỉnh lực siết của dây an toàn sao cho mang lại hiệu quả bảo vệ phù hợp nhất với nhu cầu vóc dáng cá nhân.
Tóm lại, báo cáo từ TU Graz đã gióng lên một hồi chuông nhắc nhở đối với toàn bộ ngành công nghiệp ô tô toàn cầu rằng thiết kế an toàn không thể chỉ lấy một nhóm đối tượng duy nhất làm tiêu chuẩn. Cùng với sự tiến bộ của công nghệ thử nghiệm va chạm và việc đưa thêm nhiều dữ liệu cơ thể người đa dạng vào quy trình phát triển, người tiêu dùng hoàn toàn có quyền kỳ vọng vào một sự thay đổi toàn diện.
Ở đó, hệ thống phòng hộ an toàn của xe hơi sẽ có cơ hội chăm sóc thực sự cho những người dùng thuộc các giới tính, độ tuổi và vóc dáng khác nhau - mang đến sự bảo đảm an toàn công bằng và hoàn thiện hơn cho mỗi một hành khách trên mọi nẻo đường.
Tham khảo: QCTT
Đức Khương
