Hy vọng được thắp lên từ từng hố khai quật
Giữa những hố khai quật còn vương mùi đất mới ở Công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, Tp.HCM), ông Lê Chí Công đứng ở đó, trên tay là bó nhang vừa được thắp lên, người con trai út của Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, liệt sĩ Lê Thị Riêng lặng lẽ cúi đầu.
Gần 60 năm sau ngày mẹ hy sinh, ông Công vẫn chưa biết chính xác nơi bà yên nghỉ. Điều khiến câu chuyện ấy trở nên đặc biệt là cuộc tìm kiếm hôm nay diễn ra ngay dưới công viên mang chính tên của mẹ ông - Lê Thị Riêng.
Ông Lê Chí Công - con trai út của Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Lê Thị Riêng thắp nhang tại bia tưởng niệm.
Theo ký ức và những tư liệu gia đình lưu giữ, sau khi hy sinh, liệt sĩ Lê Thị Riêng được chôn cất trong một ngôi mộ tập thể tại nghĩa địa Chí Hòa (nay là công viên Lê Thị Riêng). Nhiều năm sau, nghĩa địa được giải tỏa để xây dựng công viên. Thời gian trôi qua, dấu tích nơi an nghỉ của bà cùng nhiều đồng đội dần bị xóa nhòa.
Vì thế, khi chiến dịch tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ được triển khai ngay dưới lòng đất công viên mang tên bà, gia đình ông Lê Chí Công như được thắp lên một tia hy vọng sau nhiều năm mòn mỏi.
"Mong muốn lớn nhất của tôi là tìm được thật nhiều hài cốt liệt sĩ để các bác, các chú, các cô được trở về với quê hương, với gia đình. Gia đình tôi cũng hy vọng trong số đó sẽ có mẹ tôi", ông Công xúc động chia sẻ với Người Đưa Tin.
Suốt nhiều năm qua, gia đình chưa bao giờ thôi tìm kiếm thông tin về nơi mẹ yên nghỉ. Mỗi khi xuất hiện một nguồn tin mới, dù mong manh đến đâu, họ vẫn cố gắng lần theo.
Ông Lê Chí Công kể về mẹ của mình.
Ông Công hiểu hành trình này không hề dễ dàng. Sau gần 6 thập kỷ, vẫn còn rất nhiều liệt sĩ chưa được tìm thấy. Không ít hài cốt đã được quy tập nhưng chưa thể xác định danh tính. Việc tìm kiếm có thể còn kéo dài, cần sự phối hợp của nhiều lực lượng, từ các cơ quan chức năng, nhà khoa học đến nhân chứng và thân nhân liệt sĩ.
Dẫu vậy, cách tổ chức bài bản của chiến dịch cùng sự vào cuộc của nhiều đơn vị khiến ông thêm tin tưởng.
"Tôi rất biết ơn Đảng, Nhà nước và đặc biệt là những cán bộ, chiến sĩ đang ngày đêm trực tiếp làm nhiệm vụ. Gia đình mong chiến dịch đạt kết quả tốt đẹp, để nhiều liệt sĩ được trở về, trong đó có mẹ tôi", ông nói.
Rồi nghẹn giọng, ông chia sẻ: "Đây không chỉ là cuộc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, mà còn là sự tiếp nối đạo lý 'uống nước nhớ nguồn', 'đền ơn đáp nghĩa'. Nếu tìm được mẹ, đó sẽ là niềm hạnh phúc lớn nhất của gia đình tôi sau gần 60 năm chờ đợi".
Lực lượng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng vẫn đang tích cực, nỗ lực tìm kiếm.
Người mẹ chưa kịp thực hiện ước mơ ôm con ngày đất nước hòa bình
Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử quốc gia, liệt sĩ Lê Thị Riêng sinh năm 1925 trong một gia đình nông dân nghèo ở xã Vĩnh Mỹ, huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu (nay thuộc tỉnh Cà Mau). Mồ côi mẹ từ nhỏ, bà sớm giác ngộ cách mạng và tham gia hoạt động từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945.
Trong 2 cuộc kháng chiến, bà đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng trong phong trào phụ nữ miền Nam.
Năm 1953, bà kết hôn với cán bộ cách mạng Lê Văn Ba (bí danh Lê Trọng Tam). Hai người con trai lần lượt ra đời nhưng đều phải gửi ra miền Bắc học tập để cha mẹ tiếp tục hoạt động bí mật. Đến năm 1960, chồng bà hy sinh trong một chuyến công tác.
Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Lê Thị Riêng. (Nguồn: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia)
Giữa những năm tháng chiến tranh, người phụ nữ kiên trung ấy vẫn luôn đau đáu nỗi nhớ con. Trong cuốn sổ tay nhỏ còn được lưu giữ đến ngày nay, bà từng viết: "Tôi ước mơ một ngày xuân thống nhất, được gặp con, được ôm ấp vỗ về".
Đó chỉ là ước mơ rất đỗi bình dị của một người mẹ, nhưng bà đã không bao giờ có cơ hội thực hiện.
Ngày 9/5/1967, trong một chuyến công tác tại Đa Kao, bà bị địch bắt sau khi bị chỉ điểm. Dù phải chịu nhiều trận đòn tra tấn dã man, bà vẫn kiên quyết không khai báo.
Đêm mồng 2 Tết Mậu Thân 1968, bà cùng nhiều chiến sĩ cách mạng bị đưa từ nhà giam Chí Hòa đến khu vực đường Hồng Bàng rồi bị sát hại. Trước lúc hy sinh, những người trên xe vẫn đồng thanh hô vang khẩu hiệu cách mạng.
Đến ngày 10/4/2001, bà được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Hiện nay, cuốn sổ tay và chiếc kẹp tóc của bà vẫn được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia như những chứng tích lặng lẽ về một người nữ chiến sĩ kiên trung, một người mẹ mang theo khát vọng đoàn tụ với các con cho đến phút cuối cùng.
