Ông Wu, 67 tuổi, một nông dân tại tỉnh An Huy, Trung Quốc, bắt đầu sử dụng AI để tìm kiếm thông tin liên quan đến canh tác từ hơn một năm trước. Ban đầu, ông vẫn hoài nghi về khả năng tư vấn của AI, nhưng sau nhiều lần nhận được những câu trả lời hữu ích về thời điểm bón phân, sử dụng thuốc và các vấn đề trong quá trình trồng trọt, ông dần tin tưởng hơn.
Đến ngày 10/7, khi cỏ dại và sâu bệnh bắt đầu xuất hiện trên cánh đồng mè, ông tiếp tục tìm đến AI để hỏi cách xử lý.
Theo nội dung cuộc trò chuyện được truyền thông Trung Quốc dẫn lại, AI đã đưa ra một phương án phun thuốc khá chi tiết cho khoảng 100 mẫu ruộng, bao gồm thuốc diệt cỏ và thuốc trừ sâu. Trong số các hoạt chất được đề xuất có fomesafen, một loại thuốc diệt cỏ được sử dụng để kiểm soát cỏ lá rộng, phổ biến trong canh tác đậu tương.
Tin tưởng vào tư vấn của AI, ông Wu đã cho phun thuốc trên toàn bộ diện tích 150 mẫu Trung Quốc, tương đương khoảng 10 ha, bằng thiết bị bay không người lái. Ông không thử nghiệm thuốc trên một khu vực nhỏ trước và cũng không tham khảo ý kiến của nhân viên kỹ thuật nông nghiệp.
Chỉ một ngày sau, ông phát hiện điều bất thường.
Cây mè trên cánh đồng bắt đầu héo rũ và chết cùng với cỏ dại. Trong khi đó, cỏ và sâu bệnh vốn là đối tượng cần xử lý đã biến mất, cây trồng cũng chịu chung số phận.
Sau khi phát hiện sự việc, ông Wu tiếp tục hỏi AI về nguyên nhân. Hệ thống xác định fomesafen trong hỗn hợp thuốc là nguyên nhân khiến cây mè bị chết. Các nhân viên kỹ thuật nông nghiệp địa phương sau đó cũng cho biết hoạt chất này được sử dụng để kiểm soát cỏ lá rộng, chủ yếu trong ruộng đậu tương, và không phù hợp để phun trên toàn bộ ruộng mè.
Tổng diện tích bị ảnh hưởng lên tới 150 mẫu, tương đương khoảng 10 ha. Ông Wu ước tính thiệt hại khoảng 150.000 NDT, tương đương hơn 570 triệu đồng.
Điều khiến câu chuyện trở nên đáng chú ý là đây không phải lần đầu ông Wu sử dụng AI cho công việc đồng áng. Niềm tin của ông được hình thành sau hàng loạt lần nhận được câu trả lời hữu ích trước đó. Chính trải nghiệm này khiến ông lần này làm theo toàn bộ phương án mà không kiểm chứng thêm.
Tuy nhiên, phía phần mềm AI cũng lưu ý rằng các câu trả lời do hệ thống tạo ra có thể chứa sai sót và cần được kiểm chứng. Ông Wu được cho là đã không chú ý đến cảnh báo này. Phía công ty phát triển phần mềm sau đó cho biết họ đã ghi nhận trường hợp và sẽ kiểm tra nguồn thông tin được AI sử dụng để tạo ra câu trả lời.
Vụ việc một lần nữa cho thấy rủi ro khi sử dụng AI tạo sinh trong những lĩnh vực đòi hỏi kiến thức chuyên môn và có hậu quả trực tiếp ngoài đời thực. AI có thể tổng hợp một lượng lớn thông tin và đưa ra câu trả lời rất cụ thể, nhưng sự chi tiết không đồng nghĩa với việc câu trả lời đó chính xác hoặc phù hợp với từng điều kiện thực tế.
Đặc biệt trong nông nghiệp, việc lựa chọn thuốc bảo vệ thực vật còn phụ thuộc vào loại cây trồng, giống cây, giai đoạn sinh trưởng, loại cỏ hoặc sâu bệnh, điều kiện môi trường và cách sử dụng cụ thể. Một sai sót trong khâu tư vấn có thể khiến hậu quả không dừng lại ở một câu trả lời sai trên màn hình.
Trong trường hợp của ông Wu, AI đã giúp ông xử lý được cỏ dại và sâu bệnh. Chỉ tiếc rằng sau một lần làm theo hướng dẫn, thứ bị loại bỏ cùng chúng lại chính là 10 ha cây mè đang chờ thu hoạch.
Phạm Hoàng
