Luật BHXH 2024 có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, đã bổ sung một chính sách cho những người lao động đã đến tuổi nghỉ hưu nhưng chưa tích lũy đủ thời gian đóng để hưởng lương hưu. Đây được xem là một tầng bảo vệ trong hệ thống an sinh xã hội đa tầng, giúp người dân có nguồn thu nhập ổn định và được chăm sóc y tế khi về già.
Cụ thể, Điều 23 Luật BHXH 2024 quy định, công dân Việt Nam sẽ được hưởng chế độ trợ cấp hằng tháng này khi đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:
Đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định của pháp luật; có thời gian tham gia BHXH nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu theo quy định mới của luật (dưới 15 năm đóng BHXH); chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội (thông thường là dưới 75 tuổi hoặc từ đủ 70 đến dưới 75 tuổi đối với người thuộc hộ nghèo, cận nghèo); có yêu cầu hưởng trợ cấp hằng tháng từ chính khoản đóng BHXH của mình. Đặc biệt, người lao động phải không nhận BHXH một lần và không bảo lưu thời gian đóng BHXH.
Chế độ này mang lại nhiều quyền lợi thiết thực cho người lao động khi về già. Mức trợ cấp hằng tháng được xác định dựa trên thời gian đóng và mức đóng BHXH của người lao động, trong đó mức thấp nhất bằng mức trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng, hiện nay là 500.000 đồng/tháng. Trong suốt thời gian hưởng trợ cấp, người lao động còn được ngân sách nhà nước đóng BHYT để bảo đảm quyền chăm sóc sức khỏe.
Đồng thời, mức trợ cấp này cũng sẽ được điều chỉnh tăng tương ứng khi Chính phủ thực hiện điều chỉnh lương hưu. Nếu tổng số tiền đóng của người lao động không đủ để hưởng cho đến tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, họ có thể chọn đóng một lần cho phần còn thiếu để được hưởng cho đến khi đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
Không chỉ bảo đảm quyền lợi cho người tham gia, chính sách còn mở rộng sự hỗ trợ đối với thân nhân. Nếu người đang hưởng trợ cấp hằng tháng qua đời, thân nhân sẽ được nhận khoản trợ cấp một lần đối với thời gian người lao động chưa hưởng hết. Ngoài ra, thân nhân còn được hưởng trợ cấp mai táng nếu người lao động đáp ứng đủ điều kiện về thời gian tham gia BHXH theo quy định.
Thủ tục hưởng chế độ cũng được quy định khá đơn giản:
Hồ sơ gồm sổ BHXH và văn bản đề nghị hưởng trợ cấp hằng tháng theo mẫu của cơ quan BHXH. Người lao động nộp hồ sơ trực tiếp tại cơ quan BHXH, và trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan BHXH phải giải quyết và tổ chức chi trả. Trường hợp không giải quyết thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
Việc bổ sung chế độ trợ cấp hằng tháng theo Điều 23 của Luật BHXH 2024 được đánh giá là bước tiến quan trọng trong hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội, góp phần xóa bỏ “khoảng trống” bảo vệ đối với những người có thời gian tham gia BHXH ngắn nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu. Chính sách này tiếp tục khẳng định cam kết của Nhà nước trong việc chăm lo đời sống người dân, giúp người lao động có thêm điểm tựa an sinh khi về già.
Thái Hà
