Chương trình nghệ thuật “Xòe Thái - Trọn một vòng yêu” diễn ra tại Sân vận động Nghĩa Lộ, phường Nghĩa Lộ, tỉnh Lào Cai, tối 16/10, khai mạc Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026. Chương trình do Tỉnh ủy - HĐND - UBND - UB Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Lào Cai chỉ đạo, Newday Media thực hiện với kịch bản và tổng đạo diễn Lê Hải Yến.
Lấy cảm hứng từ truyện thơ dân gian “Xống chụ xon xao” của người Thái, chương trình kể câu chuyện tình yêu thủy chung của đôi trai gái qua ba chương: “Mầm thương”, “Sợi nhớ” và “Vòng yêu”. Từ những rung động thuở ban đầu, đôi trẻ trải qua thời gian xa cách, chờ đợi trước khi đoàn tụ và tổ chức đám cưới.
Thông qua câu chuyện tình yêu, chương trình tái hiện nhiều nét văn hóa của người Thái ở Mường Lò từ sinh hoạt lao động, tục giao duyên trên sàn hoa Hạn Khuống đến phong tục cưới hỏi và những làn điệu Khắp Thái. Các chi tiết văn hóa được lồng ghép vào diễn biến câu chuyện thay vì trình diễn rời rạc.
Một trong những điểm nhấn là hình ảnh sợi “xai peng” – tín vật tượng trưng cho sự gắn kết giữa đôi trai gái. Khi chàng trai phải đi xa để chuẩn bị sính lễ, cô gái ở lại chờ đợi, gửi nỗi nhớ vào những tấm vải thổ cẩm. Câu chuyện được đẩy lên cao trào bằng hai câu thơ trong “Xống chụ xon xao”: “Không lấy được nhau mùa hạ, ta sẽ lấy nhau mùa đông/ Không lấy được nhau thời trẻ, ta sẽ tìm nhau khi góa bụa về già”.
Đến chương cuối “Vòng yêu”, hạnh phúc của đôi trẻ trở thành niềm vui chung của bản Mường. Nghi thức cưới hỏi được nối tiếp bằng đại cảnh xòe cộng đồng, với sự tham gia của đông đảo người dân và nghệ sĩ. Vòng xòe mở rộng từ đôi trai gái đến cả cộng đồng, thể hiện tinh thần gắn kết trong văn hóa Thái.
Chương trình sử dụng hình thức nhạc vũ kịch kết hợp sân khấu thực cảnh và công nghệ 3D mapping. Theo thông tin từ ê-kíp, hệ thống 24 máy chiếu công suất lớn bao phủ diện tích hơn 3.000m², tái hiện cảnh núi rừng, bản làng và những không gian sinh hoạt của người Thái. Các lớp hình ảnh chuyển đổi theo diễn biến câu chuyện, kết hợp với âm nhạc, vũ đạo và diễn xuất.
Đáng chú ý, chương trình có sự tham gia của hơn 2.000 người dân tộc Thái cùng hàng trăm nghệ sĩ, diễn viên. Các nghệ nhân dân gian trực tiếp thể hiện một số nghi lễ, trong đó có Tằng cẩu – nghi thức quan trọng trong đời sống hôn nhân của phụ nữ Thái đen.
Chuyên gia văn hóa, thầy giáo Lê Thanh Tùng, người được biết đến đã góp công truyền lửa, bảo tồn văn hoá Thái, một trong những cố vấn văn hoá cho chương trình chia sẻ: "Tổng đạo diễn Lê Hải Yến đã đưa một câu chuyện tình yêu bước từ văn học dân gian dân tộc Thái ra sân khấu với những cung bậc đầy lãng mạn.
Các yếu tố văn hoá dân tộc Thái đưa lên sân khấu rất khéo léo, nhịp nhàng, qua các tiết mục rất đẹp. Đặc biệt là một cái kết bùng nổ khi vòng tròn của tình yêu được cả bản Mường cùng vui chung trong một đám cưới hoành tráng. Bố cục câu chuyện khép kín nhưng đầy đủ".
Chia sẻ sau đêm diễn, tổng đạo diễn Lê Hải Yến cho biết tình yêu dành cho văn hóa Thái là động lực để chị tập trung thực hiện dự án, gác lại những lời mời công việc khác.
“Những ngày qua, ngày nào chúng tôi cũng làm việc từ 8 giờ sáng hôm trước đến 2 giờ sáng hôm sau. Không thể kể hết những khó khăn, áp lực và mệt mỏi đến kiệt sức nhưng khi nhìn thấy thành quả của chương trình, sự đón nhận và những cảm xúc chân thành của khán giả, tôi dường như quên hết mọi nhọc nhằn.
Sau tất cả, tôi nghĩ, điều duy nhất có thể lý giải cho hành trình ấy chính là tình yêu. Chỉ có tình yêu mới tạo nên sức mạnh và nguồn năng lượng lớn lao đến như vậy.”, chị nói.
Theo Lê Hải Yến, tình yêu cũng là chủ đề xuyên suốt chương trình từ câu chuyện của đôi trai gái đến sự gắn kết giữa các thành viên trong cộng đồng. Chị cho rằng vòng xòe chỉ thực sự trọn vẹn khi những bàn tay nắm lấy nhau, kết nối con người với bản làng và cội nguồn văn hóa.
“Tôi tin rằng, khi kể về văn hóa, di sản bằng chính tình yêu và niềm đam mê xuất phát từ trái tim mình, câu chuyện mới có thể chạm đến trái tim khán giả, từ đó khơi dậy và bồi đắp tình yêu đối với văn hóa, di sản một cách tự nhiên, gần gũi và thấm sâu”, tổng đạo diễn chia sẻ.
Trước sự tiếc nuối của một số khán giả khi chương trình chỉ diễn ra trong một đêm, Lê Hải Yến cho biết ê-kíp đã cố gắng mang đến một buổi diễn chỉn chu, giàu cảm xúc. Chị ví trải nghiệm này như một món ăn ngon, đôi khi nên để người thưởng thức còn chút lưu luyến và mong chờ sau khi chương trình kết thúc.
Như Mộng (ảnh BTC)
