Thế nhưng với ngày càng nhiều người trưởng thành ngoài 50 tuổi, việc không có con cái không để lại khoảng trống quá lớn trong cuộc sống của họ — dù quyết định ấy đôi khi đi kèm những mất mát rất thật.
Có người trải qua đổ vỡ hôn nhân. Có người phải đối diện với thực tế rằng khi về già, sẽ không có sẵn một hệ thống hỗ trợ gia đình chờ đợi họ.
Dù vậy, trong các cuộc phỏng vấn với Newsweek, những người này đều nói rằng họ không hối tiếc. Theo họ, lựa chọn không sinh con đã định hình sự nghiệp, các mối quan hệ và ý nghĩa cuộc sống theo những cách thường bị xã hội hiểu sai.
Vì sao ngày càng nhiều người chọn không sinh con?
Theo tiến sĩ Emily Crosby, tỷ lệ sinh giảm tại Mỹ phản ánh những thay đổi lớn về văn hóa và tâm lý xã hội, chứ không xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất.
Bà cho rằng quyền tự chủ sinh sản cao hơn, khả năng tiếp cận biện pháp tránh thai, áp lực kinh tế và sự thay đổi vai trò giới là những yếu tố quan trọng.
Crosby lưu ý rằng hiện nay, phụ nữ trên 40 tuổi ở Mỹ sinh con nhiều hơn cả nhóm tuổi vị thành niên — dấu hiệu cho thấy nhiều người muốn chờ đến khi thực sự sẵn sàng, thay vì đi theo một “lộ trình cuộc đời” mặc định.
“Quan niệm xã hội đã thay đổi. Phụ nữ ngày nay tin rằng họ có thể cống hiến nhiều hơn ngoài vai trò làm mẹ và muốn định hình bản sắc cá nhân trước khi sinh con,” Crosby nói với Newsweek. “Nhiều người muốn trải nghiệm cuộc sống trước, bởi điều đó sẽ ảnh hưởng đến cách họ trở thành cha mẹ sau này.”
Bà cũng cho rằng vị thế ngày càng vững chắc của phụ nữ trong lực lượng lao động khiến nhiều người trì hoãn việc sinh con.
Ngoài ra, yếu tố kinh tế cũng đóng vai trò lớn. Janene Oleaga cho biết giá nhà tăng cao, chi phí chăm sóc trẻ em đắt đỏ, khả năng tiếp cận y tế hạn chế và chi phí điều trị vô sinh quá lớn đã khiến nhiều người phải trì hoãn, thậm chí từ bỏ việc làm cha mẹ.
Một cuộc sống “phi thường đến khó tin”
Mark Shrime, 51 tuổi, sống tại New York, mô tả cuộc sống của mình là “vô cùng tuyệt vời”.
Ông từng dành gần 20 năm làm bác sĩ phẫu thuật trên các tàu bệnh viện ở Tây và Đông Phi, tham gia chương trình American Ninja Warrior, viết sách và diễn thuyết TEDx — những điều mà ông cho rằng sẽ rất khó theo đuổi nếu có con.
“Ngày nay, việc sống không con cái được chấp nhận rộng rãi hơn nhiều,” Shrime nói. “Ở tuổi 51, áp lực từ gia đình cũng giảm dần. Đến một lúc nào đó, mọi người xung quanh hiểu rằng: à, anh ấy sẽ không có con.”
Việc không có con cũng giúp ông sẵn sàng chấp nhận rủi ro nghề nghiệp hơn.
“Tôi có thể đưa ra những lựa chọn khiến thu nhập giảm trong nhiều năm, bởi tôi không phải lo nuôi con hay trả tiền đại học cho con,” ông nói.
Tuy nhiên, cái giá phải trả không hề nhỏ. Bất đồng về chuyện sinh con là một trong những nguyên nhân khiến cuộc hôn nhân 14 năm của ông tan vỡ.
“Chúng tôi đã cố gắng nhiều năm để hiểu quan điểm của nhau — tôi muốn có con, còn cô ấy thì không,” Shrime kể. “Cuối cùng, khác biệt đó quá lớn.”
Hối tiếc tồn tại ở mọi phía
LeeAnn Webster, 57 tuổi, sống ở vùng Đại Chicago, chưa từng kết hôn và cũng chưa từng có con.
Dù sớm nhận ra bản thân không muốn sinh con, bà cho biết phải mất nhiều năm mới đủ tự tin để nói ra điều đó.
Webster là tác giả cuốn That's Regrettable, được xây dựng từ hơn 1.400 lời hối tiếc ẩn danh mà bà thu thập được — trong đó nhiều câu chuyện liên quan đến việc làm cha mẹ.
Điều khiến bà ấn tượng là sự hối tiếc tồn tại ở mọi lựa chọn: có người tiếc vì không sinh con, có người tiếc vì đã sinh con, và cũng có người tiếc vì không sinh thêm.
“Điều đó cho thấy không tồn tại con đường ‘an toàn’ nào giúp con người tránh khỏi hối tiếc,” Webster nói với Newsweek. “Nhiều nỗi tiếc nuối thực chất không nằm ở chuyện con cái, mà là những nhu cầu sâu xa hơn như tình yêu, sự đồng hành, cảm giác thuộc về, ý nghĩa cuộc sống hay nỗi sợ cô đơn.”
Giờ đây, khi bước vào tuổi già mà không có con, bà tập trung nhiều hơn vào việc xây dựng cộng đồng và những “gia đình do mình lựa chọn”.
“Một trong những điều khó khăn nhất là nhận ra rằng không có sẵn hệ thống hỗ trợ nào chờ đợi mình,” bà nói. “Không có người chăm sóc, người bảo vệ hay thế hệ kế tiếp tự động gánh vác vai trò đó.”
Trong khi đó, Shrime cho rằng việc sinh con chỉ để đảm bảo có người chăm sóc lúc tuổi già là một lý do ích kỷ.
“Đó có lẽ là lý do tồi tệ nhất để sinh con,” ông nói. “Nó giống như đang ràng buộc một con người.”
Không muốn lặp lại những tổn thương cũ
Với Leah Carey, 51 tuổi, quyết định không sinh con gắn chặt với tuổi thơ nhiều tổn thương của bà.
Carey, một phụ nữ đồng tính, cho biết bà lớn lên trong hỗn loạn và không muốn con mình phải trải qua điều tương tự.
Dù tin rằng mình có thể trở thành một người mẹ yêu thương con cái, Carey hiểu rất rõ giới hạn của bản thân — sự kiệt sức cảm xúc, tình trạng quá tải và những ảnh hưởng kéo dài từ chứng rối loạn căng thẳng sau sang chấn phức tạp (CPTSD).
“Tôi rất yêu trẻ con — và chính điều đó khiến tôi chọn không sinh con,” bà nói.
Thay vì làm mẹ, Carey xây dựng cuộc sống xoay quanh việc giúp người khác chữa lành và tạo dựng cộng đồng đa thế hệ. Khi bà gặp vấn đề sức khỏe nghiêm trọng vài năm trước, chính bạn bè đã ở bên hỗ trợ.
“Tại Mỹ, chúng ta đề cao chủ nghĩa cá nhân,” Carey nói. “Nếu xã hội coi trọng cộng đồng hơn, việc sinh con như một lựa chọn mặc định có lẽ sẽ bớt cần thiết hơn.”
Đi tìm ý nghĩa ngoài kịch bản truyền thống
Serena Arora, 51 tuổi, sống giữa Costa Rica và Calgary, cũng sớm nhận ra mình không muốn có con, dù đã dành phần lớn cuộc đời làm việc với trẻ em với vai trò hướng dẫn viên trại hè, giáo viên và chuyên viên trị liệu ngôn ngữ.
Arora cho biết bà lớn lên trong môi trường chịu ảnh hưởng của kiểu nuôi dạy “yêu thương nghiêm khắc”, nơi lời chỉ trích được xem là quan tâm và sự cứng rắn được xem là sức mạnh.
Theo thời gian, bà nhận ra mình đang lặp lại chính những khuôn mẫu ấy trong các mối quan hệ tình cảm, khiến việc xây dựng một mối quan hệ bền vững trở nên khó khăn.
“Khi gặp người đàn ông mà tôi biết chắc là dành cho mình, tôi không muốn bỏ lỡ cơ hội ở bên anh ấy,” Arora nói với Newsweek. “Vì thế, tôi quyết định trở thành mẹ kế.”
Việc không có con ruột buộc bà phải đối diện và tháo gỡ những tổn thương cũ thay vì truyền chúng sang thế hệ tiếp theo.
Trải nghiệm làm mẹ kế giúp bà hiểu rằng sự chăm sóc không chỉ dựa trên quan hệ sinh học, mà còn nằm ở sự an toàn cảm xúc và khả năng thấu hiểu bản thân.
Bà nhận ra rằng chỉ một lời nói, ánh mắt hay giọng điệu cũng có thể ảnh hưởng sâu sắc đến cảm giác được yêu thương và an toàn của trẻ nhỏ.
“Để tạo nên một mái ấm nơi mọi người có thể phát triển, việc chăm sóc bản thân là điều thiết yếu,” Arora nói. “Chính nhờ học cách yêu thương bản thân mà tôi có thể hiện diện nhiều hơn cho người bạn đời và con gái của anh ấy.”
An An (Theo Newsweek)
