Những ngày này, người dân xã Nghi Ân cũ, nay là phường Vinh Phú, tỉnh Nghệ An đang tất bật công việc chăm sóc, thu hoạch phục vụ nhu cầu Tết Nguyên đán. Theo các hộ trồng trầu không, những tháng cuối năm thời tiết thuận lợi, cây sinh trưởng tốt cho năng suất cao và ít bị bệnh nấm lá. Dịp gần Tết, nhu cầu thờ cúng nhiều, giá trầu tăng cao so với ngày thường đem lại nguồn thu nhập khá cho người dân.
Gia đình bà Nguyễn Thị Hoa (trú tại phường Vinh Phú) hiện là hộ có diện tích trồng trầu không lớn nhất địa phương. Theo bà Hoa, gia đình bắt đầu gắn bó với cây trầu từ những năm 1990. Thời gian đầu, trầu chỉ được trồng với vài bụi để phục vụ nhu cầu gia đình và bán lẻ tại chợ. Những năm gần đây, nhu cầu trầu không tăng cao, mang lại giá trị kinh tế vượt trội so với nhiều loại cây trồng khác, nên gia đình bà quyết định mở rộng diện tích sản xuất. Hiện vườn trầu của gia đình có diện tích khoảng 1.500 m² với hàng trăm gốc trầu. Để cây trầu sinh trưởng tốt, gia đình đã đầu tư hàng chục triệu đồng xây dựng nhà lưới, lắp đặt hệ thống tưới tự động và mở rộng diện tích trồng ra khu vực ngoài ruộng.
"Lá trầu không được thu hoạch đều trong năm, mỗi tháng 2 lần vào dịp ngày Rằm và cuối tháng Âm lịch. Tuy nhiên, vào dịp tháng 6, tháng 7, tháng 10 và Tết Nguyên đán, mức tiêu thụ tăng do nhu cầu về trầu cúng lễ, trầu cưới tăng cao. Tất cả lá trầu đều có giá trị kinh tế. Lá trầu lá đẹp thì bán phục vụ nhu cầu cúng bái của người dân, giá dao động 1.500 - 2.000 đồng/lá, có thời điểm giá có nhỉnh hơn. Loại lá xấu thì bán cho các cơ sở chiết xuất tinh dầu, làm dược liệu, giá thấp hơn", bà Hoa chia sẻ.
Dịp áp Tết này, có những ngày nhiều hộ gia đình xuất bán cả nghìn lá trầu, thu về 2-3 triệu đồng/ngày. Những tháng bình thường trong năm cho thu nhập từ 10 - 15 triệu đồng. Người dân nơi đây cho biết, loại trầu là cây "khó tính", bởi vậy việc trồng, chăm sóc và cả thu hoạch đều tỉ mỉ, kỳ công. "Dù Tết hay lễ cũng chỉ có 2 vợ chồng hái lá và nhập cho thương lái. Chúng tôi không dám thuê thêm người vì hái trầu cũng cần có kỹ thuật, nếu không cẩn thận thì cây sẽ bị hỏng. Thường mỗi gia đình sẽ giữ cho mình một bí quyết riêng trong chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh. Năm nay, mưa bão khắc nghiệt khiến vườn trầu tả tơi. Chúng tôi phải mất thời gian khá dài để khắc phục và chăm sóc mới có thu hoạch lại", bà Hoa cho biết thêm.
Trầu không được mệnh danh là loại cây trồng một lần, thu hoạch cả đời. Tuy nhiên loài cây này cũng khó tính, không chịu được hạn, lạnh, ngập úng và dễ nhiễm nấm. Đặc biệt, với cây trầu, không được sử dụng phân chuồng chưa ủ hoai mục để bón. Người dân cũng lắp đặt hệ thống tưới tiêu tự động để tưới tiêu.
Nhiệt độ lý tưởng cho sự sinh trưởng, phát triển của cây trầu không là 20-30 độ C. Bởi vậy, nhiều gia đình đã trồng trầu trong nhà lưới, tưới nước để điều chỉnh nhiệt độ cho cây.
Bà Nguyễn Thị Diện, SN 1960, trú tại khối Kim Liên, phường Vinh Phú cho biết, thời điểm này khách đặt hàng nhiều hơn. Buổi sáng người phụ nữ này sẽ hái hàng, chiều thương lái đến nhập. "Bão vừa rồi cây trầu cũng bị hư hỏng nhiều. Năm nay phải mất gần 2 tháng mới "khắc phục" được sự cố do bão. Bắt đầu từ tháng này gia đình chúng tôi mới bắt đầu hái. Vì tôi già không thể đi chợ nên khách chủ yếu đến mua tại vườn", bà Diện cho biết.
Theo người dân nơi đây, trồng và chăm sóc cây trầu dễ mà khó. Dễ bởi cây trầu sống khỏe, cho lá quanh năm, ít sâu bệnh. Nhưng muốn có được những lá trầu vừa to đẹp, thơm ngon thì không phải ai cũng rành kỹ thuật chăm sóc.
Người dân phải đi thu rơm rạ, lá dừa,...phủ dưới gốc để điều chỉnh nhiệt độ cho vườn trầu.
“Công việc làm trầu tuy có vất vả nhưng so với những loại cây trồng khác thì cây trầu vẫn cho hiệu quả kinh tế cao hơn. Chi phí đầu tư ít nhưng thu nhập ổn định quanh năm”, bà Diện chia sẻ.
Trầu không ở đây nổi tiếng thơm ngon với lá trầu dày, vị cay nồng đặc trưng, nên được thương lái gần xa ưa chuộng và luôn tìm đến tận vườn thu mua và đưa đi tiêu thụ trong và ngoài tỉnh.
Trao đổi với Đời sống & Pháp luật, bà Nguyễn Thị Hương Lê – Chủ tịch Hội Nông dân phường Vinh Phú cho biết, năm nay do thời tiết mưa bão khắc nghiệt nên diện tích trầu cũng bị hư hỏng nhiều. Một số hộ đầu tư làm nhà lưới, hệ thống tưới hiện đại và có kinh nghiệm trong xử lý dịch bệnh thì cây phát triển tốt hơn nhiều. So với các loại hoa màu khác thì đây là loại cây mang lại cho người dân nơi đây một nguồn thu nhập ổn định, tạo sinh kế bền vững cho người dân.
