Cỗ máy mang tên "Gangtie Jiliang" có nghĩa là xương sống thép. Nó có trọng lượng khoảng 500 tấn và chiều rộng 8,1 mét. Nhật báo Khoa học và Công nghệ Trung Quốc mô tả thiết bị này giống như một "tàu sân bay dưới lòng đất" hơn là một thiết bị khai thác mỏ thông thường.
Hiện tại, cỗ máy công nghiệp này đã được triển khai tại một dự án quặng sắt ở tỉnh Liêu Ninh, phía đông bắc Trung Quốc. Nhiệm vụ của nó là khai thác nguồn tài nguyên khổng lồ nằm sâu trong lòng đất.
Các chuyên gia ước tính trữ lượng khoáng sản ở tầng sâu của Trung Quốc vô cùng lớn. Con số này cao gấp đôi so với trữ lượng đã được xác minh ở gần bề mặt.
Cụ thể, trữ lượng antimon ở độ sâu 2.000 mét gấp 5,3 lần so với trữ lượng đã biết. Đây là nguyên liệu quan trọng cho pin, bán dẫn và hợp kim. Trong khi đó, trữ lượng vàng, chì và kẽm dưới sâu cao gấp khoảng 4 lần. Ngoài ra, trữ lượng volfram, lithium, đất hiếm và than ở tầng sâu cũng cao gấp 3 lần so với bề mặt.
Trong nhiều thế kỷ, con người đã khai thác phần lớn tài nguyên dễ tiếp cận ở bề mặt. Giờ đây, việc tiến xuống lòng đất sâu là yêu cầu bắt buộc để duy trì tăng trưởng.
Khác với các phương pháp đào giếng thông thường, cỗ máy "Gangtie Jiliang" được thiết kế đặc biệt để xử lý đá cứng. Máy sử dụng một đầu cắt hình tròn khổng lồ, khoan thẳng đứng từ trên xuống như một mũi khoan điện siêu trọng.
Đội ngũ kỹ sư đã vượt qua nhiều rào cản kỹ thuật để đạt được các bằng sáng chế quan trọng. Một trong những thách thức lớn nhất là việc vận chuyển khối lượng lớn bùn đất và đá vụn lên mặt đất.
Đối với các máy khoan hầm nằm ngang, việc dọn dẹp khá dễ dàng. Tuy nhiên, khi đào thẳng đứng, trọng lực khiến đất đá vụn tích tụ ngay trước đầu cắt. Sau 6 tháng thử nghiệm thất bại, các kỹ sư đã tìm ra giải pháp từ một công viên đất ngập nước. Hình ảnh bánh xe nước, một thiết bị thủy lợi có tuổi đời hơn 2.000 năm của Trung Quốc, đã tạo ra bước ngoặt.
Hệ thống dọn bùn thông minh dựa trên cấu trúc này có công suất vận chuyển tương đương 10 chiếc xe tải làm việc cùng lúc mỗi giờ.
Việc đào sâu xuống 1 km thường phải đối mặt với áp suất địa tầng cực lớn và áp lực nước cao. Các vách đá có thể biến dạng hoặc sụp đổ ngay khi vừa được cắt. Đây vốn được coi là "lời nguyền an toàn" trong xây dựng tầng sâu.
Để khắc phục, đội ngũ thiết kế đã hợp tác với các viện khoa học trong nước để phát triển phương pháp gia cố vách giếng theo thời gian thực. Công nghệ này giúp đảm bảo an toàn tuyệt đối và thay thế các phương pháp khoan nổ thủ công nguy hiểm.
Trung Quốc hiện đã sở hữu hơn 40 giếng than và gần 20 giếng khai thác kim loại sâu hơn 1.000 mét. Trong đó, 7 giếng đã sâu vượt mức 1.500 mét.
Ngoài mục tiêu khai thác mỏ, siêu cỗ máy này còn có ý nghĩa quan trọng trong hạ tầng chiến lược. Các chuyên gia năng lượng Trung Quốc đã đề xuất xây dựng mạng lưới ngầm ở miền Tây để bảo vệ các cơ sở năng lượng và quốc phòng trọng yếu. Việc đặt các tài sản quan trọng sâu dưới lòng đất giúp tăng độ an toàn và khó bị phát hiện hơn.
Khánh Linh
Theo SCMP
