Đài TST (Nga) ngày 11/3 đăng bài viết có tiêu đề "Tuyên bố của ông Putin khiến châu Âu choáng ngợp: Nước cờ bất ngờ giữa lúc chiến sự Iran leo thang, Nga có 'quân bài' mới".
Bài viết dẫn lại nhận định của tờ NetEase cho biết, các động thái của Tổng thống Nga Vladimir Putin trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã tạo ra một bất ngờ lớn trên bàn cờ địa chính trị và năng lượng toàn cầu.
Theo bài viết, chỉ với một tuyên bố, Tổng thống Nga đã khiến châu Âu rơi vào trạng thái "choáng ngợp". Liên minh châu Âu (EU) buộc phải chấp nhận thực tế rằng Điện Kremlin đang nắm trong tay một "quân bài" mới, có thể ảnh hưởng trực tiếp tới cán cân năng lượng trong thời gian tới.
Động thái bất ngờ giữa lúc thế giới dõi theo Iran
Trong khi sự chú ý của thế giới đang dồn vào tình hình quanh Iran, ông Putin ã thực hiện một bước đi khiến toàn bộ lĩnh vực năng lượng toàn cầu bất ngờ. Tác giả bài viết trên NetEase nhắc lại rằng, do chiến dịch quân sự mà Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran, giá dầu và khí đốt trên thế giới vốn đã tăng mạnh.
Các chuyên gia năng lượng cho biết căng thẳng tại Trung Đông luôn có khả năng gây ra những cú sốc lớn đối với thị trường dầu khí toàn cầu.
Iran là một trong những quốc gia xuất khẩu dầu lớn của khu vực, trong khi eo biển Hormuz – nơi Iran có ảnh hưởng chiến lược – được coi là tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới. Mỗi ngày, khoảng 20% lượng dầu thô giao dịch trên toàn cầu đi qua khu vực này.
Theo NetEase, Tổng thống Putin đã có bước đi đầy bất ngờ giữa xung đột Iran. Ảnh: Times of India
Trong bối cảnh đó, bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể khiến thị trường năng lượng biến động mạnh. Chính vì vậy, khi căng thẳng quân sự gia tăng, nhiều quốc gia tiêu thụ năng lượng lớn đã bắt đầu lo ngại về khả năng thiếu hụt nguồn cung.
Chính vào thời điểm nhạy cảm đó, quyết định của Tổng thống Nga càng khiến châu Âu lúng túng. EU bất ngờ phải đối mặt với thực tế rằng Moscow đang chuyển hướng thị trường xuất khẩu năng lượng sang các khu vực khác ngay cả trước khi Liên minh châu Âu kịp hoàn tất kế hoạch từ bỏ nguồn cung này.
Nếu ban đầu châu Âu dự định giảm dần nhập khẩu khí đốt Nga trong vài năm tới, thì sau quyết định từ phía ông Putin, quá trình đó có thể diễn ra nhanh hơn nhiều. Điều này đồng nghĩa với việc các quốc gia EU có thể phải tìm kiếm các nguồn cung thay thế trong thời gian ngắn hơn dự kiến.
Theo NetEase, động thái này được xem như một đòn phản công chiến lược đầy tính toán của Moscow trong bối cảnh phương Tây vẫn đang duy trì nhiều biện pháp trừng phạt đối với Nga.
Một số nhà phân tích cho rằng việc Nga chủ động chuyển hướng xuất khẩu năng lượng sang châu Á và các thị trường mới nổi đã được Moscow chuẩn bị từ nhiều năm trước. Trong những năm gần đây, Nga đã tăng cường hợp tác năng lượng với Trung Quốc, Ấn Độ và nhiều quốc gia châu Á khác, qua đó giảm dần sự phụ thuộc vào thị trường châu Âu.
Những diễn biến mới nhất cho thấy xu hướng này có thể tiếp tục tăng tốc trong thời gian tới.
"Quân bài năng lượng" và bài toán khó của châu Âu
Bài viết cho rằng điểm đặc biệt của tình huống hiện nay là châu Âu đang phải đối mặt với khó khăn kinh tế trong bối cảnh chiến sự giữa chính quyền ông Donald Trump và Iran leo thang. Sau khi cắt giảm nguồn cung dầu khí từ Nga, EU đặt nhiều kỳ vọng vào các nguồn năng lượng từ Trung Đông.
Tuy nhiên, khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, việc tiếp cận các nguồn năng lượng này trở nên khó khăn. Chính vào thời điểm đó, ông Putin được cho là đã tung ra "cú đánh quyết định", cảnh báo khả năng sớm chấm dứt việc cung cấp nhiên liệu.
Trong khoảng 10 ngày gần đây, tình hình đã diễn biến theo hướng Nga có thêm lợi thế trong các cuộc trao đổi với phương Tây, khi nguồn tài nguyên năng lượng trở thành một "quân bài chiến lược" quan trọng.
Các chuyên gia năng lượng cho rằng châu Âu hiện đang ở trong một tình thế khá phức tạp. Một mặt, EU muốn giảm sự phụ thuộc vào năng lượng Nga; mặt khác, việc tìm kiếm các nguồn cung thay thế với chi phí hợp lý lại không phải điều dễ dàng.
Trong những năm gần đây, nhiều quốc gia châu Âu đã tăng cường nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Mỹ và Qatar. Tuy nhiên, giá LNG thường cao hơn so với khí đốt đường ống truyền thống. Điều này khiến chi phí năng lượng tại châu Âu tăng đáng kể, gây áp lực lên các ngành công nghiệp và người tiêu dùng.
Quân bài năng lượng của Nga tác động mạnh tới châu Âu. Ảnh: Reuters
Đa phần các chuyên gia nhận định, tình hình hiện nay có thể làm gia tăng sự chia rẽ trong nội bộ EU, vốn đã tồn tại nhiều bất đồng về việc có nên tiếp tục mua dầu khí từ Nga hay không.
Một số quốc gia cho rằng cần duy trì các biện pháp cứng rắn với Moscow, trong khi các nước khác lo ngại về tác động kinh tế nếu nguồn cung năng lượng tiếp tục bị thu hẹp.
Theo quan điểm được nêu trong bài viết, nhiều người Trung Quốc cho rằng việc đối đầu với Nga không đáng để phải trả giá bằng việc các nhà máy đóng cửa hay người dân phải gánh hóa đơn năng lượng tăng cao.
Trong khi EU đang chuẩn bị gói trừng phạt thứ 20 nhằm vào Nga, chính họ lại rơi vào thế bế tắc.
Bài viết cho rằng nếu trước đây các bên duy trì đối thoại với Nga, đặc biệt là không đưa ra các tối hậu thư, thì hiện nay châu Âu có thể đã không phải lo lắng về giá khí đốt hay nguy cơ đóng cửa các cơ sở công nghiệp.
Một số ý kiến nhận xét rằng những đánh giá này có thể mang tính cường điệu và tình hình năng lượng sẽ sớm ổn định trở lại. Tuy nhiên, theo NetEase, cuộc xung đột với Iran hiện vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc.
Ông Trump từng kỳ vọng chiến dịch này sẽ diễn ra nhanh chóng, nhưng thực tế cho thấy mọi thứ không diễn ra theo kế hoạch. Các cuộc tấn công và đáp trả giữa các bên vẫn tiếp tục khiến tình hình khu vực Trung Đông trở nên khó lường.
Ngay cả giới lãnh đạo Mỹ cũng chưa thể xác định chiến dịch sẽ kéo dài bao lâu. Trong khi đó, Tehran tuyên bố sẵn sàng đối phó với mọi kịch bản và khẳng định nước này vẫn còn đủ tên lửa và máy bay không người lái cho một cuộc đối đầu kéo dài.
Trong bối cảnh đó, nhiều nhà quan sát cho rằng thị trường năng lượng toàn cầu có thể còn tiếp tục biến động mạnh trong thời gian tới, và các quyết định chiến lược của những quốc gia sản xuất năng lượng lớn như Nga sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc định hình cục diện mới.
Minh Nhật (Theo TST)
