Từ ngày 1/4/2026, Nghị định 61/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, cho phép cơ quan chức năng tiếp nhận và sử dụng dữ liệu do cá nhân, tổ chức cung cấp để phát hiện, xử lý vi phạm hành chính. Đáng chú ý, người dân có thể gửi hình ảnh, video phản ánh vi phạm giao thông trực tiếp qua ứng dụng VNeID.
Mở rộng kênh tiếp nhận dữ liệu
Theo quy định mới, dữ liệu phản ánh vi phạm có thể được cung cấp bằng nhiều hình thức: nộp trực tiếp tại trụ sở cơ quan có thẩm quyền, gửi qua thư điện tử, cổng thông tin điện tử hoặc thông qua các ứng dụng di động như VNeID.
Việc đa dạng hóa kênh tiếp nhận được xem là bước tiến trong hiện đại hóa công tác quản lý nhà nước, tạo điều kiện thuận lợi để người dân tham gia giám sát, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.
Nghị định nêu rõ, dữ liệu do người dân cung cấp chỉ được sử dụng làm căn cứ xác minh, xử lý vi phạm khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện:
- Thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước theo Luật Xử lý vi phạm hành chính.
- Không xâm phạm quyền tự do, danh dự, nhân phẩm, bí mật đời sống riêng tư của cá nhân, tổ chức.
- Phản ánh khách quan, trung thực về hành vi, thời gian, địa điểm vi phạm.
- Còn trong thời hạn sử dụng theo quy định.
Nếu đáp ứng các tiêu chí này, cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành xác minh, lập biên bản và ra quyết định xử phạt theo quy định.
Quyền và trách nhiệm của người cung cấp dữ liệu
Cá nhân, tổ chức cung cấp thông tin được bảo đảm bí mật các dữ liệu cá nhân như họ tên, địa chỉ, thông tin liên lạc… theo quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đồng thời, họ có quyền yêu cầu được thông báo kết quả xác minh, xử lý bằng văn bản hoặc qua ứng dụng điện tử.
Song song đó, người cung cấp dữ liệu phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính xác thực, toàn vẹn của thông tin; cung cấp đầy đủ thông tin liên hệ khi được yêu cầu và phối hợp với cơ quan chức năng trong quá trình xác minh.
Nghị định 61/2026/NĐ-CP quy định cụ thể các cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận và xử lý dữ liệu phản ánh vi phạm hành chính ở nhiều lĩnh vực.
Trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ và đường sắt, các đơn vị như Cảnh sát giao thông, Cảnh sát cơ động, Cảnh sát trật tự, Công an cấp xã và Ủy ban nhân dân các cấp được giao thẩm quyền tiếp nhận.
Ở lĩnh vực đường thủy nội địa và hàng hải, thẩm quyền thuộc Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển Việt Nam, Cảng vụ hàng hải, Kiểm ngư và chính quyền địa phương.
Đối với hàng không dân dụng, cơ quan tiếp nhận gồm Cục Hàng không Việt Nam, Thanh tra hàng không, Cảng vụ hàng không, lực lượng Quản lý xuất nhập cảnh, Công an các cấp và UBND các cấp.
Trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, các lực lượng như Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường, Hải quan, Quản lý thị trường, Kiểm lâm, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển Việt Nam và chính quyền địa phương có thẩm quyền tiếp nhận và xử lý.
Ngoài ra, nghị định cũng quy định rõ thẩm quyền trong các lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ; phòng, chống ma túy; phòng, chống tác hại của rượu, bia; thủy sản; tần số vô tuyến điện.
Quy trình xử lý trong tối đa 60 ngày
Quy trình xử lý dữ liệu được thực hiện theo các bước: Hướng dẫn người dân cung cấp thông tin đúng quy định; tiếp nhận và thu thập từ nguồn hợp pháp; phân loại, đánh giá giá trị chứng cứ; báo cáo người có thẩm quyền giải quyết.
Trường hợp dữ liệu không ghi rõ tên, địa chỉ người cung cấp nhưng có chứng cứ cụ thể, cơ quan chức năng vẫn được kiểm tra, xác minh để xử lý theo quy định.
Thời hạn xác minh không quá 30 ngày kể từ ngày thụ lý; vụ việc phức tạp có thể kéo dài nhưng tối đa 60 ngày. Hết thời hạn, cơ quan có thẩm quyền phải ra kết luận, lập biên bản vi phạm hoặc chuyển hồ sơ sang cơ quan tố tụng hình sự nếu phát hiện dấu hiệu tội phạm, làm giả dữ liệu hoặc làm sai lệch chứng cứ.
Đáng chú ý, dữ liệu thu được từ hệ thống kỹ thuật của các đơn vị quản lý hạ tầng giao thông, cảng hàng không, sân bay, điều hành bay… được sử dụng trực tiếp làm căn cứ xử phạt mà không cần xác minh lại.
Việc cho phép tiếp nhận dữ liệu từ người dân qua nền tảng số được kỳ vọng sẽ tăng tính minh bạch, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao hiệu quả phát hiện vi phạm hành chính trên phạm vi cả nước.
Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ
Huỳnh Duy
