“Việt Nam có thể đóng vai trò trung tâm trong toàn bộ hệ sinh thái Nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) cạnh tranh. Các khoản đầu tư đang đổ về Việt Nam bởi lợi thế ổn định chính trị và an ninh năng lượng. Nếu đón đầu và thiết lập được chuỗi cung ứng, đó sẽ là lợi thế rất lớn”.
Đây là nhận định mới nhất của ông Fabrice Espinosa - Tổng Giám đốc Hiệp hội Nhiên liệu Hàng không Bền vững châu Á (ASAFA) ngày 7/5/2026, báo Tiền Phong thông tin.
Ông Fabrice Espinosa phát biểu tại Diễn đàn Đổi mới sáng tạo chính sách và công nghệ Nhiên liệu hàng không bền vững - Việt Nam 2026. Ảnh: Tiền Phong
Thông tin về SAF (Sustainable Aviation Fuel — Nhiên liệu Hàng không Bền vững).
Ông Fabrice Espinosa cũng cho biết, trong lộ trình khử carbon của ngành hàng không toàn cầu vào năm 2050, SAF sẽ đóng góp từ 60–70% toàn bộ giải pháp. Đây không phải là lựa chọn — đây là bắt buộc. Và cuộc đua đã bắt đầu.
Quy mô thị trường SAF toàn cầu có thể tăng từ 2,7 tỷ USD năm 2025 lên tới 40 tỷ USD vào năm 2034 — tức là tăng gấp 15 lần chỉ trong chưa đầy một thập kỷ. Đây là tốc độ tăng trưởng hiếm có của bất kỳ ngành công nghiệp nào.
Nhưng nghịch lý ở đây rất đáng chú ý: SAF hiện chỉ chiếm dưới 1% tổng tiêu thụ nhiên liệu hàng không toàn cầu, và sản lượng dự kiến đến năm 2026 mới chỉ đạt khoảng 0,8%.
Nói cách khác, nhu cầu đang bùng nổ trong khi nguồn cung gần như vẫn còn là tờ giấy trắng. Quốc gia nào nhanh tay xây dựng chuỗi cung ứng ngay bây giờ sẽ chiếm lợi thế trong nhiều thập kỷ tới.
Và Việt Nam đang có lợi thế nhất định trong quá trình này.
Việt Nam có gì trong tay?
1. Kho nguyên liệu thô khổng lồ — lợi thế tự nhiên không thể sao chép
Đây là lợi thế cốt lõi mà không phải quốc gia nào cũng có. Việt Nam sở hữu nguồn nguyên liệu đa dạng với quy mô lớn bao gồm phế phẩm và phụ phẩm nông nghiệp, dầu ăn đã qua sử dụng, và mỡ động vật — tất cả đều là đầu vào lý tưởng cho quá trình sản xuất SAF.
Việt Nam hiện là một trong những nước xuất khẩu nông sản lớn nhất thế giới — gạo, cà phê, mía, cao su, thủy sản...
Tất cả những ngành đó tạo ra lượng phụ phẩm sinh khối khổng lồ mà hiện phần lớn vẫn bị đốt bỏ hoặc xử lý lãng phí.
Thay vì thải CO2 hay CH4 vào không khí, các phế phẩm như bã mía, rơm rạ, dầu mỡ qua sử dụng... hoàn toàn có thể trở thành nguyên liệu cho những chuyến bay "xanh" bay qua bầu trời.
Bã mía được chứng nhận có thể thúc đẩy hành trình phát triển bền vững của ngành hàng không. Ảnh: Sugaralliance
2. Vị trí địa lý chiến lược — "ngã tư" của hàng không châu Á
Việt Nam có vị trí chiến lược trong ASEAN và khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Việt Nam nằm ngay trên các trục bay quốc tế nối Đông Bắc Á với Đông Nam Á và Úc, nơi lưu lượng hàng không đang tăng nhanh nhất thế giới.
Nếu Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất SAF, các hãng hàng không sẽ có thể tiếp nhiên liệu xanh ngay tại các điểm trung chuyển quan trọng nhất — không cần vận chuyển từ châu Âu hay Mỹ.
3. Năng lực công nghiệp đang trỗi dậy và môi trường đầu tư ổn định
Ông Fabrice Espinosa nhận định: "Các khoản đầu tư đang đổ về Việt Nam bởi lợi thế ổn định chính trị và an ninh năng lượng. Nếu đón đầu và thiết lập được chuỗi cung ứng, đó sẽ là lợi thế rất lớn."
Sự ổn định chính trị và khả năng dự đoán chính sách là yếu tố quyết định để các tập đoàn năng lượng lớn dám rót hàng trăm triệu USD vào một nhà máy SAF.
Việt Nam đã làm được gì?
Hành trình SAF đã bắt đầu, dù còn chậm. Tháng 10/2024, Việt Nam mới có 2 chuyến bay đầu tiên sử dụng SAF trong nước.
Đến tháng 6/2025, Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) đã đánh dấu cột mốc quan trọng bằng việc xuất bán thành công lô SAF thương mại đầu tiên - đánh dấu sự hình thành chuỗi cung ứng SAF khép kín đầu tiên tại Việt Nam - từ nhập khẩu nguyên liệu, phối trộn, kiểm soát chất lượng đến cung ứng cho các công ty nhiên liệu hàng không và cấp phát cho các chuyến bay nội địa, quốc tế.
Ảnh minh họa.
Những con số này còn khiêm tốn nhưng quan trọng là nó chứng minh được rằng Việt Nam có thể làm được. Bài toán bây giờ không còn là kỹ thuật, mà là quy mô và tốc độ.
Có thể thấy, Việt Nam đang ở một thời điểm hiếm có: Thị trường SAF toàn cầu còn non trẻ, chuỗi cung ứng chưa định hình, và những quốc gia nào thiết lập được vị trí sớm sẽ hưởng lợi thế "người đi đầu" trong nhiều thập kỷ.
Theo ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và khuyến công, Bộ Công Thương, đối với quốc gia có tiềm năng về nhiên liệu sinh học như Việt Nam, việc phát triển và tự chủ về năng lượng đem lại sự ổn định cho toàn bộ nền kinh tế.
Nói ngắn gọn hơn, SAF không chỉ là câu chuyện môi trường. Đây là câu chuyện về chủ quyền năng lượng, về xuất khẩu công nghệ xanh, và về vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu của tương lai.
Trang Ly
