Trong gần 1 giờ cuối tập 4 Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai, phần loại trừ liên tục được đẩy qua nhiều lớp căng thẳng. Người có điểm hỏa lực thấp nhất lần lượt bị gọi đứng tách khỏi đội hình, Vương Anh Tú chọn bước vào phòng xem kết quả một mình, còn Quách Văn Thơm cúi gục và bật khóc khi chia tay đồng đội.
Ba hình ảnh nối tiếp nhau khiến cách công bố kết quả được bàn luận nhiều hơn cả việc 14 Casper và Vương Anh Tú dừng chân. Nhiều khán giả cho rằng phân đoạn đã bị kéo quá dài và nặng nề, khiến cảm giác hồi hộp dần chuyển thành ngột ngạt. Từ đây, tranh cãi không còn nằm ở chuyện ai phải ra về, mà tập trung vào ranh giới giữa kịch tính cần có của truyền hình thực tế và mức độ áp lực mà nghệ sĩ phải chịu trước tập thể, máy quay lẫn hàng triệu người xem.
Khán giả khó chịu vì phần loại trừ ngột ngạt
Theo luật chơi, chỉ những Nhà thuộc nhóm nguy hiểm mới có khả năng mất thành viên. Trong phần công bố kết quả, chương trình lần lượt gọi người có điểm hỏa lực cá nhân thấp nhất của từng Nhà đứng lên trước tập thể. Những nghệ sĩ này sau đó phải lựa chọn xem kết quả một mình trong phòng riêng hoặc để toàn bộ đồng đội cùng chứng kiến. Thời gian chờ được kéo dài trong không khí im lặng. Người có điểm thấp đứng phía trước, còn các thành viên còn lại chờ đợi phía sau.
Trường hợp của Vương Anh Tú được nhắc đến nhiều. Nam ca sĩ chọn xem kết quả một mình. Dù đây là quyết định của anh, nhiều khán giả cho rằng tình huống đã được đặt ra theo cách phương án nào cũng gây áp lực. Nếu bước vào phòng một mình, người chơi phải tự đối diện với nguy cơ dừng cuộc chơi. Nếu xem cùng đồng đội, cả Nhà sẽ trực tiếp chứng kiến khoảnh khắc người có điểm thấp nhất nhận kết quả. Quyền lựa chọn vì thế không khiến phần công bố nhẹ hơn, mà kéo dài thêm sự căng thẳng.
Sau khi 14 Casper và Vương Anh Tú được xác định phải dừng chân, phần chia tay tiếp tục trở thành tâm điểm. Quách Văn Thơm bật khóc, cúi gục người và ôm đầu giữa vòng tay của các Anh Tài. Máy quay nhiều lần hướng cận vào nam nghệ sĩ. Tiếng khóc và biểu cảm đau buồn của anh được giữ khá lâu trên sóng. Khoảnh khắc vốn cho thấy sự gắn bó giữa các thành viên lại khiến một bộ phận người xem cảm thấy nặng nề.
Trên mạng xã hội, nhiều khán giả mô tả phần loại trừ là “ngột ngạt”, “mệt mỏi”. Họ không phản đối việc chương trình công bố điểm hay có người phải ra về. Điều gây khó chịu là chỉ trong một phân đoạn, cảm giác thất bại được đẩy qua ba tầng liên tiếp: công khai người điểm thấp, gọi đứng riêng và đặt trước lựa chọn xem kết quả, sau đó tiếp tục bám sát phản ứng đau buồn. Một bộ phận người xem thậm chí tuyên bố sẽ ngừng theo dõi chương trình. Một số ý kiến kêu gọi nhà sản xuất thay đổi cách dựng nếu không muốn tiếp tục mất khán giả.
Theo nhóm phản đối, họ tìm đến chương trình để xem âm nhạc, sân khấu và sự kết hợp giữa các Anh Tài. Phần loại trừ vẫn cần thiết, nhưng không nên chiếm ưu thế bằng những hình ảnh khiến nghệ sĩ liên tục rơi vào trạng thái khó xử hoặc mất kiểm soát cảm xúc trước ống kính. Ở chiều ngược lại, một số khán giả cho rằng đây là truyền hình thực tế. Người chơi đã biết trước luật, hiểu cơ chế điểm hỏa lực và chấp nhận khả năng dừng chân. Áp lực, nước mắt hay những phản ứng không được chuẩn bị trước là điều khó tránh trong một cuộc thi có loại trừ.
Việc ghi lại cảnh Quách Văn Thơm bật khóc cũng được nhìn nhận như cách phản ánh đúng không khí tại trường quay. Nếu cắt bỏ toàn bộ phản ứng của các thành viên, phần chia tay có thể mất đi cảm xúc thật. Tuy nhiên, những lý do này không làm làn sóng phản ứng lắng xuống. Khi khán giả bắt đầu tuyên bố bỏ xem, tranh cãi không còn nằm ở một cảnh quay riêng lẻ. Cách dàn dựng đã tác động trực tiếp đến trải nghiệm giải trí mà họ tìm kiếm ở chương trình.
Vì sao khán giả khó chịu?
Phản ứng ở tập 4 không xuất phát từ việc khán giả không chấp nhận người chơi thua. Một cuộc thi đương nhiên phải có xếp hạng, nhóm nguy hiểm và người dừng chân. Điều khiến nhiều người khó chịu là cách kết quả thấp được công khai trước tập thể rồi tiếp tục kéo dài dưới máy quay.
Phản ứng của chính các Anh Tài cũng khiến tranh cãi có thêm cơ sở. Trong tập phát sóng, Thỏ nhận xét việc yêu cầu những người có điểm thấp đứng lên trước mọi người là “quá ác”. Một số khán giả còn nhắc lại chia sẻ của Đỗ Hoàng Hiệp ở mùa trước, khi nam ca sĩ cho biết điều anh lo nhất là con trai buồn nếu thấy bố đứng bét bảng.
Dàn Anh Tài đều là những người trưởng thành, có sự nghiệp và gia đình riêng. Vì vậy, hình ảnh họ bị gọi đứng riêng trước đồng đội dễ gợi liên tưởng đến một học sinh bị nêu tên vì đứng cuối lớp. Trong khi đó, điểm hỏa lực chỉ phản ánh một vòng diễn, còn phụ thuộc vào bài hát, cách chia phần, thời lượng xuất hiện, dàn dựng và cơ chế bình chọn. Người đứng cuối chưa chắc hát kém nhất hay đóng góp ít nhất, nhưng khoảnh khắc bị tách khỏi đội hình lại dễ được ghi nhớ như một đánh giá rộng hơn về năng lực.
Phản ứng này cũng liên quan đến tâm lý coi trọng thể diện của khán giả Việt. “Tốt khoe, xấu che” không có nghĩa thất bại phải được giấu đi, mà thiên về sự tế nhị khi một người đang ở thế bất lợi. Chia sẻ của Thỏ và Đỗ Hoàng Hiệp cho thấy vị trí cuối bảng vẫn có thể tác động đến lòng tự trọng của người chơi, từ đó khiến nhiều khán giả đặt câu hỏi liệu kết quả thấp có cần được nhấn mạnh bằng cách gọi tên đứng lên hay không.
Chia sẻ của Thỏ và Đỗ Hoàng Hiệp cho thấy vị trí cuối bảng vẫn có thể tác động đến lòng tự trọng của người chơi, từ đó khiến nhiều khán giả đặt câu hỏi liệu kết quả thấp có cần được nhấn mạnh bằng cách gọi tên đứng lên hay không
Nhìn từ phía ê-kíp, phần loại trừ không chỉ có nhiệm vụ thông báo kết quả. Đây còn là đoạn kết của cả vòng thi, nơi chương trình cần gom lại áp lực, sự gắn bó và phản ứng của các thành viên. Thời gian chờ, khoảng im lặng hay cảnh khóc đều là chất liệu quen thuộc của truyền hình thực tế. Nếu công bố kết quả quá nhanh, người xem có thể biết ai bị loại nhưng khó cảm nhận sức nặng của cuộc chia tay. Việc gọi người điểm thấp bước ra khỏi đội hình cũng giúp diễn biến trực quan hơn, nhất là khi chương trình có nhiều Nhà, nhiều người chơi và nhiều lớp kết quả.
Tranh cãi không nằm ở riêng từng chi tiết, mà ở cách chúng được xếp nối tiếp nhau trong cùng một phân đoạn. Người có điểm thấp bị gọi tên, bước ra khỏi đội hình, đứng trước lựa chọn xem kết quả một mình hay cùng đồng đội, rồi những phản ứng đau buồn sau đó tiếp tục được giữ lại khá lâu. Mỗi bước đều có thể lý giải bằng nhu cầu tạo cao trào, nhưng khi cộng dồn, phần loại trừ dễ mang cảm giác bị kéo quá dài và dồn toàn bộ sự chú ý vào trạng thái yếu thế của người chơi.
Nhà sản xuất Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai vì vậy đứng trước một bài toán không dễ khi vẫn phải giữ được sức nặng của phần loại trừ, nhưng cần tính toán lại cách gọi tên, xây dựng câu chuyện và thời lượng dành cho những cảnh cảm xúc. Cùng một kết quả, chỉ cần thay đổi cách kể cũng có thể tạo ra hai phản ứng hoàn toàn khác nhau. Cùng một kết quả, chỉ một thay đổi trong cách kể cũng có thể tạo ra hai phản ứng khác nhau. Ranh giới giữa cao trào đủ sức giữ người xem và cảm giác nặng nề khiến họ muốn rời đi vì thế vẫn rất mong manh.
Ảnh: Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai/ chụp màn hình
